Wypracowanie, matura poprawkowa sierpień 2017, język polski podstawowy
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
Wybierz jeden temat i napisz wypracowanie.
Temat 1
Jaką postawę przyjmuje człowiek w obliczu cierpienia innych? Rozważ problem i uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do fragmentu Dżumy Alberta Camusa oraz do wybranych tekstów kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów.
Dżuma
Zapukano do drzwi i wszedł pielęgniarz w białej masce. Położył na biurku Tarrou paczkę kart kontrolnych i głosem, który tłumiło płótno, powiedział tylko: "Sześciu", po czym wyszedł. Tarrou spojrzał na dziennikarza i pokazał mu kartki, które rozłożył na kształt wachlarza.
– Piękne kartki, co? To są zmarli. Zmarli w nocy. […]
Pchnęli oszklone drzwi. Była to ogromna sala o szczelnie zamkniętych oknach mimo pory roku. […] Rambert poczuł się nieswojo w okropnym upale tej sali i z trudem rozpoznał Rieux pochylonego nad jednym z jęczących kształtów. Doktor nacinał pachwiny chorego, który leżał rozkrzyżowany; trzymali go dwaj pielęgniarze stojący po obu stronach łóżka. Doktor się wyprostował, opuścił narzędzia na tacę, którą podsunął mu pomocnik, i stał przez chwilę nieruchomo, patrząc na pacjenta; bandażowano go właśnie. […]
– Chciałbym z panem porozmawiać – powiedział Rambert.
– Wyjdziemy razem, jeśli pan zechce. Niech pan poczeka na mnie w gabinecie Tarrou.
W chwilę potem Rambert i Rieux usiedli z tyłu w samochodzie doktora. Prowadził Tarrou.
– Nie ma już benzyny – powiedział Tarrou, ruszając z miejsca. – Jutro pójdziemy pieszo.
Pokaż cały tekst
– Doktorze – powiedział Rambert – nie wyjeżdżam i chcę zostać z wami.
Tarrou nie poruszył się. Prowadził dalej. Rieux jak gdyby nie mógł wynurzyć się ze swego zmęczenia.
– A ona? – zapytał głuchym głosem.
Rambert powiedział, że się nad tym zastanawiał, że nadal wierzy w to, w co wierzył, ale byłoby mu wstyd, gdyby wyjechał. Przeszkodziłoby mu to kochać kobietę, którą zostawił. Ale Rieux wyprostował się i rzekł pewnym głosem, że to głupie i że nie ma wstydu w wyborze szczęścia.
– Tak – powiedział Rambert – ale może być wstyd, że człowiek jest sam tylko szczęśliwy.
Tarrou, który dotychczas milczał, zauważył, nie odwracając głowy, że jeśli Rambert chce dzielić nieszczęście ludzi, nie będzie miał nigdy czasu na szczęście. Trzeba wybierać.
– Nie chodzi o to – powiedział Rambert. – Zawsze myślałem, że jestem obcy w tym mieście i że nie mam tu z wami nic wspólnego. Ale teraz, kiedy zobaczyłem to, co zobaczyłem, wiem, że jestem stąd, czy chcę tego, czy nie chcę. Ta sprawa dotyczy nas wszystkich.
Nikt nie odpowiedział i Rambert wydawał się zniecierpliwiony.
– Wiecie o tym zresztą dobrze! W przeciwnym razie co robiliście w tym szpitalu? Czy dokonaliście więc wyboru i wyrzekli się szczęścia?
Ani Tarrou, ani Rieux nie odpowiadali. Milczenie trwało długo, dopóki nie zbliżyli się do domu doktora. Rambert powtórzył ostatnie pytanie z jeszcze większą siłą. Tylko Rieux odwrócił się w jego stronę. Podniósł się z trudem.
– Niech mi pan wybaczy – powiedział – ale nie wiem. Niech pan zostanie z nami, jeśli pan tego chce.
Auto skręciło, zamilkł. Potem podjął, patrząc przed siebie:
– Nic w świecie nie jest warte, żeby człowiek odwrócił się od tego, co kocha. A jednak ja także się odwracam, sam nie wiedząc, dlaczego.
I opadł na siedzenie.
– To fakt, tylko tyle – rzekł ze zmęczeniem. – Zarejestrujemy go i wyciągniemy wnioski.
– Jakie wnioski? – zapytał Rambert.
– Ach – powiedział Rieux – nie można jednocześnie leczyć i wiedzieć. Leczymy więc jak najszybciej. To pilniejsze.
Albert Camus, Dżuma, Warszawa 1999.
Temat 2
Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i ją uzasadnij. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów.
Odwaga
Odwaga żyje z niebezpiecznych chwil.
Zawsze była dzielna i nieustępliwa.
Niania podziwiała jej pewność siebie
kiedy wkładaliśmy palce
do elektrycznych gniazdek
i przeszywała nas czarna jaszczurka.
Jeździła z nami na wakacje.
Miała zawsze na oku
kontuzje okaleczenia rany.
Potem skakaliśmy ze skał prosto do nieba.
Już na własny rachunek. Ryzyko zacierało ręce.
Kiedy próbowaliśmy wskrzesić umarłych
z zimną krwią pakowała w nas ostre naboje.
Gdy staliśmy na parapecie okna
mówiła: sprawdzam
jak stary pokerzysta.
W kilku wypadkach wojnach katastrofach
korzystaliśmy bez skrupułów z kaskaderów.
Dzisiaj coraz częściej popada w stres.
Nocami zasypuje nas gradem pytań.
Rzęzi jak wściekły silnik i ma lęk wysokości.
Ewa Lipska, Czytnik linii papilarnych, Kraków 2015.
Zanim zaczniesz pisaćOpcjonalnie
Jak podejść do tego wypracowania
To arkusz w formule obowiązującej do 2022 roku: rozprawka albo interpretacja tekstu z arkusza. Dziś ćwiczy na nim czytanie tematu, stawianie tezy i argumentowanie tekstem.
Wybierz temat i formę
Temat 1 to zwykle wypowiedź argumentacyjna do fragmentu z arkusza, temat 2 interpretacja wiersza albo interpretacja porównawcza.
Postaw tezę albo koncepcję interpretacyjną
W rozprawce: stanowisko wobec problemu z polecenia. W interpretacji: jedno zdanie o tym, o czym jest utwór i co z tego wynika.
Uzasadniaj tekstem
Każdy argument opieraj na konkretnym miejscu we fragmencie i na całym utworze, a w rozprawce także na innym tekście kultury.
Zamknij kompozycję
Wstęp, akapity z jedną myślą, zakończenie z wnioskiem. Kryteria tej formuły znajdziesz w rozwiązaniu.
Czego unikać
- streszczania fragmentu
- interpretacji bez odwołań do tekstu
- przenoszenia wymagań nowej formuły (liczba kontekstów, lista lektur) na ten arkusz
Za co są punkty
Punktacja starej formuły ma osiem kategorii od A do H; najwięcej punktów jest za tezę i jej uzasadnienie.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Temat 1 (rozprawka):
Uczeń powinien sformułować stanowisko dotyczące postawy człowieka wobec cierpienia innych (adekwatne do problemu i fragmentu Camusa). Powinien uzasadnić je, odwołując się do fragmentu Dżumy i do wybranych tekstów kultury. Uzasadnienie powinno być trafne, szerokie i pogłębione – zdający musi odnieść się do wszystkich elementów polecenia. Interpretacja fragmentu powinna wynikać z analizy tekstu, a przywołanie innych dzieł kultury musi być funkcjonalne dla argumentacji, nie tylko streszczeniem.
Temat 2 (interpretacja):
Uczeń powinien sformułować koncepcję interpretacyjną wiersza (spójną i niesprzeczną z tekstem, obejmującą sensy niedosłowne). Koncepcja nie musi być wyrażona jako odrębna teza, może wynikać z całościowego wywodu. Uzasadnienie musi być trafne i pogłębione, wynikające ze sfunkcjonalizowanej analizy tekstu i opcjonalnie ze wspartych kontekstów (biograficznych, historycznoliterackich, kulturowych). Należy unikać parafrazowania i opisu na poziomie dosłownym.
Kryteria oceniania: 50 pkt
Temat 1: rozprawka50 pkt
| Kryterium | Punkty i za co |
|---|---|
| A Sformułowanie stanowiska wobec problemu podanego w poleceniudo 6 pkt |
|
| B Uzasadnienie stanowiskado 18 pkt |
|
| C Poprawność rzeczowado 4 pkt |
|
| D Zamysł kompozycyjnydo 6 pkt |
|
| E Spójność lokalnado 2 pkt |
|
| F Styl tekstudo 4 pkt |
|
| G Poprawność językowado 6 pkt |
|
| H Poprawność zapisudo 4 pkt |
|
Temat 2: interpretacja utworu poetyckiego50 pkt
| Kryterium | Punkty i za co |
|---|---|
| A Koncepcja interpretacyjnado 9 pkt |
|
| B Uzasadnienie tezy interpretacyjnejdo 15 pkt |
|
| C Poprawność rzeczowado 4 pkt |
|
| D Zamysł kompozycyjnydo 6 pkt |
|
| E Spójność lokalnado 2 pkt |
|
| F Styl tekstudo 4 pkt |
|
| G Poprawność językowado 6 pkt |
|
| H Poprawność zapisudo 4 pkt |
|
Komentarz. Fragment Camusa umożliwia rozmaite interpretacje postawy wobec cierpienia – od poszanowania szczęścia osobistego (Rieux) po solidarność z cierpiącymi (Rambert). W wierszu Lipskiej "Odwaga" jest personifikacją – postać empiryczna, która ewoluuje w nowoczesnym świecie, ulegając zmianom psychicznym. Praca musi wykazać głębokie zrozumienie tekstu, nie zaś jego powierzchowne streszczenie.