Zadanie 11, matura poprawkowa sierpień 2017, język polski podstawowy
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Tekst do zadania
Głos ludzki i nieludzki
Radio jest mi najbliższe. Radio jest mi najdalsze.
"W eterze", "na falach eteru" – tak kiedyś mówiono o radiu. Było słuchaczom potrzebne to dziwne, wewnętrznie sprzeczne wyobrażenie: głos wędruje przez próżnię, ale próżnię substancjalną! Substancjalną, bo wypełnioną głosem.
Skąd potrzeba takiego wyrażenia? – Zapewne wywołała ją dziwność samej sytuacji: oto głos oderwany od ciała osoby mówiącej dobiega do nas z ogromnej odległości, a mimo to zachowuje pozory (a może jednak prawdę?) kontaktu intymnego.
Przestrzeń eteru ludziom z epoki, w której ten astrofizyczny termin upowszechniono, wydawała się niewyobrażalnie ogromna, nieomal nieludzka, Pascalowska. Radio tę przestrzeń czyniło intymną.
Wiele osób pamięta domowe wieczory, siebie i swoich bliskich z uszami przy odbiorniku, nasłuchujących szumu radiostacji, szumu, który był jak intymny szept kosmicznych odległości.
Językoznawcy wśród cech odróżniających ludzki język od mowy zwierząt wymieniają "odnośność na dystans". Możemy mówić nie tylko o tym, co teraz mamy przed oczyma, ale i o czymś, co było, co będzie, co znajduje się poza horyzontem zmysłów.
Pokaż cały tekst
Wydaje mi się, że radio (a także wynalazki telefonu i płyty gramofonowej) wytworzyło inny jeszcze rodzaj "odnośności na dystans". Oto ktoś mi bliski mówi do mnie tak, jakby stał obok, a przecież mówi z odległości uniemożliwiającej bliskość.
Dzisiaj już jesteśmy przyzwyczajeni do tego efektu i nie zwracamy na niego uwagi. Ale dla pierwszych użytkowników telefonu i radia to było szokujące.
Nikt lepiej nie przedstawił tego wrażenia od Franza Kafki w Zamku. Kiedy geometra K. bierze do rąk słuchawkę telefonu, który ma go połączyć z administracją Zamku, słyszy "jakby brzęczenie niezliczonych głosików dziecięcych albo nawet nie było to brzęczenie, lecz jakby śpiew jakichś odległych, najodleglejszych głosów". I zaraz potem "mocny ton, który uderzał w ucho, jak gdyby chciał głębiej przeniknąć niż tylko do nędznego zmysłu słuchu".
Geometra K. doświadcza zderzenia tego, co arcyludzkie i intymne, dziecięcych głosików, z kosmicznymi odległościami, a za ich pośrednictwem – z bezdusznymi mieszkańcami Zamku. To znakomity, wiarygodny symbol obcowania z wszelkimi nowożytnymi urządzeniami izolującymi ludzki głos od jego naturalnych, osobowych źródeł – z telefonem, radiem, magnetofonem.
W radiu następuje oddzielenie głosu od cielesnej obecności. Być może właśnie ta niezwykła sytuacja paradoksalnie wzmaga wartość owej obecności.
Głosowi z radia najbardziej brakuje twarzy. Nawet w obrazie filmowym, im ważniejsza staje się twarz aktora (jak na przykład w późnych filmach Bergmana), tym mocniej nasza podświadomość odczuwa wtórne tylko zaistnienie twarzy, sklejenie głosu z twarzą, prymitywne w porównaniu do życiowej bezpośredniości międzyludzkiego kontaktu. Każdy film w tym sensie skazany jest na symboliczny dubbing!
Wiele dramatów Samuela Becketta ma za temat takie właśnie oddzielenie głosu od osoby mówiącej, od jej twarzy. Ten motyw za przyczyną pisarskiej i dramaturgicznej wyobraźni Becketta stał się naczelnym symbolem nowożytnej samotności, a także – przejmującym symbolem śmierci.
Przypis:
Próżnia substancjalna – przestrzeń niewypełniona materią.
Na podstawie: Piotr Matywiecki, Głos ludzki i nieludzki, "Tekstualia" 2013, nr 1(32).
Polecenie
2 punktya) Podaj autora i tytuł utworu, z którego pochodzą zacytowane słowa, oraz imię bohatera, który je wypowiada.
Wznoszę się! lecę! tam, na szczyt opoki –
Już nad plemieniem człowieczem,
Między proroki.
Stąd ja przyszłości brudne obłoki
Rozcinam moją źrenicą jak mieczem;
Rękami jak wichrami mgły jej rozdzieram –
Już widno – jasno – z góry na ludy spozieram –
Tam księga sybilińska przyszłych losów świata […].
b) Wymień tę cechę zacytowanego fragmentu, która świadczy o tym, że ludzki język charakteryzuje się tzw. „odnośnością na dystans”.
Zanim zaczniesz pisaćOpcjonalnie
Jak odpowiadać w teście czytania
Test formuły do 2022 roku: zadania do dwóch tekstów nieliterackich. Dobre ćwiczenie przed częścią „Język polski w użyciu”.
Przeczytaj polecenie przed akapitem
Wiesz wtedy, czego szukasz: informacji, funkcji akapitu, znaczenia wyrazu, środka językowego.
Odpowiadaj tekstem
Odpowiedź ma wynikać ze wskazanego fragmentu. Formułuj ją własnymi słowami, krótko i precyzyjnie.
W streszczeniu trzymaj limit
Jeśli zadanie każe streścić tekst w podanej liczbie wyrazów, zachowaj temat, główne myśli i logiczną całość.
Czego unikać
- cytowania zamiast odpowiedzi
- opinii własnej tam, gdzie pytają o tekst
- przekraczania limitu wyrazów w streszczeniu
Za co są punkty
Zadania są za 1-3 punkty; razem test dawał 20 punktów.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
a) Autor: Adam Mickiewicz
Tytuł: Dziady cz. III
Bohater: Konrad
b) Mówienie o zagadnieniach abstrakcyjnych (poza horyzontem zmysłów). Mówienie o przyszłości. Profetyzm.
Schemat punktowania
poprawne podanie autora, tytułu utworu i bohatera oraz poprawne podanie cechy.
poprawne podanie autora, tytułu utworu i bohatera.
Komentarz. Jeśli w części a) zdający udzielił niepoprawnej odpowiedzi, to w części b) również otrzymuje 0 punktów. Uznaje się odpowiedzi A. Mickiewicz, Mickiewicz. Nie uznaje się pomyłki w imieniu, np. Antoni.