Zadanie 6, matura poprawkowa sierpień 2017, język polski podstawowy

2 pktczytanie ze zrozumieniemśrednie (szac.)Sierpień (poprawkowy) 2017

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Tekst do zadania

Antyczna bujność barw

Starożytne greckie posągi były pomalowane. Tymczasem w powszechnej świadomości antyk to nadal lśniąca biel marmuru. To przekonanie wpoili nam ludzie renesansu, także wielcy rzeźbiarze, którzy zachwycili się sztuką antyku, gdy ziemia odkryła tak wielkie jej dzieła, jak w 1506 r. Grupa Laokoona. Renesansowi następcy Fidiasza nauczyli nas, że klasyczne piękno to umiar, a marmur ma być nagi. Jednak w XIX wieku wykopywano coraz więcej starożytnych obiektów i ku zdumieniu archeologów nosiły one ślady pigmentów.

Niemiecki archeolog Vinzenz Brinkmann od lat odtwarza utracone barwy antyku. Wykonuje repliki rzeźb, używając pigmentów, jakie stosowali starożytni. Jego "Bogowie w kolorze", jak nazwał wystawę, robią wrażenie tyleż oszałamiające, ileż zaskakujące.

W British Museum znajdują się tzw. marmury Elgina. W większości są to dzieła Fidiasza, o którym mówiło się, że jako jedyny ze śmiertelnych widział, jak naprawdę wyglądają bogowie. W trosce o marmury, na których powierzchni zachował się głównie brud, postanowiono je oczyścić. W 1838 r. o pomoc poproszono fizyka i chemika Michaela Faradaya, który zdał potem sprawozdanie komisarzowi wystawy. Stwierdził, że umycie rzeźb wodą i gąbką niewiele dało, bo brud pozostał w zagłębieniach. Użył zatem roztworów zasadowych karbonizowanych i kaustycznych – bez oczekiwanego efektu. W tej sytuacji przyznał, że nie jest w stanie doprowadzić rzeźb do stanu pierwotnej czystości i bieli.

Pokaż cały tekst

Dziś już wiemy, jaki pstrokaty był ubiór łuczniczki ze świątyni Afai na Eginie i że fryz Partenonu barwił m.in. tzw. błękit egipski. To najstarszy ze znanych pigmentów syntetycznych, używany już 2,5 tys. lat p.n.e. Naturalne i syntetyczne barwniki stosowali Egipcjanie, aby pokryć freskami ściany świątyń i wnętrza piramid. Jak wykazały badania zespołu prof. Andrzeja Turosa z Instytutu Problemów Jądrowych w Świerku, błękit egipski to krzemian wapniowo-miedziowy.

Tajemnicą pozostaje nadal proces wytwarzania błękitu majańskiego. Wiadomo, że Majowie otrzymywali go z uwodnionego krzemianu magnezu i glinu – oraz indygo z liści anilu poprzez ich chemiczne połączenie. Ten błękit okazał się niezwykle trwały – nie znika pod wpływem działania czynników atmosferycznych ani czasu. Jest też odporny na rozpuszczalnik i kwas azotowy.

Kultura Majów była pełna barw. Lud ten wierzył, że wszystkie mają swoje znaczenie: każdą stronę świata i każdego boga symbolizuje inny kolor. Czerwień reprezentuje wschód, biel – północ, czerń to zachód, a żółcień – południe. Niebieskozielony związany był z majańską koncepcją nieba, ziemi i świata podziemnego i łączył niejako cztery strony świata. Niebieski pigment miał znaczenie rytualne. Był kolorem ofiarnym – Majowie malowali na niebiesko ciała jeńców składanych w ofierze i krzemienne noże, którymi ich zabijali.

Tymi wszystkimi barwami, które zachowały się przez setki lat, skrzyły się malowidła i murale pokrywające ściany pałaców i piramid.

Przypisy:

Grupa Laokoona – starożytna rzeźba przedstawiająca Laokoona i jego synów, zabitych przez węże morskie.

Fidiasz – (480–430 p.n.e.), rzeźbiarz grecki.

Fryz – element wystroju architektonicznego w postaci poziomego, ciągłego, płaskorzeźbionego lub malowanego pasa o rozmaitych motywach dekoracyjnych.

Anil – krzew, z którego uzyskiwano barwnik o nazwie indygo.

Na podstawie: Danuta Śmierzchalska, Antyczna bujność barw, "National Geographic" 2012, nr 6.

Polecenie

2 punkty
Materiał graficzny do zadaniaPowiększ
Materiał graficzny do zadania

a) Podziel wyraz majański zgodnie z jego budową na cząstki słowotwórcze i wpisz je do poniższej tabeli.

Temat słowotwórczy | Formant

b) Wyjaśnij, jakie znaczenie nadaje wyrazowi zastosowany formant.

Zanim zaczniesz pisaćOpcjonalnie

Jak odpowiadać w teście czytania

Test formuły do 2022 roku: zadania do dwóch tekstów nieliterackich. Dobre ćwiczenie przed częścią „Język polski w użyciu”.

  1. Przeczytaj polecenie przed akapitem

    Wiesz wtedy, czego szukasz: informacji, funkcji akapitu, znaczenia wyrazu, środka językowego.

  2. Odpowiadaj tekstem

    Odpowiedź ma wynikać ze wskazanego fragmentu. Formułuj ją własnymi słowami, krótko i precyzyjnie.

  3. W streszczeniu trzymaj limit

    Jeśli zadanie każe streścić tekst w podanej liczbie wyrazów, zachowaj temat, główne myśli i logiczną całość.

Czego unikać

  • cytowania zamiast odpowiedzi
  • opinii własnej tam, gdzie pytają o tekst
  • przekraczania limitu wyrazów w streszczeniu

Za co są punkty

Zadania są za 1-3 punkty; razem test dawał 20 punktów.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

a) Temat słowotwórczy: maj-, Formant: -ański

b) Formant posłużył do stworzenia nowego przymiotnika, który oznacza coś, co ma związek z Majami. Mający związek z Majami (odpowiedź dopuszczalna).

Schemat punktowania

2 pkt

poprawne oddzielenie formantu od tematu słowotwórczego oraz wyjaśnienie znaczenia wyrazu.

1 pkt

tylko poprawne oddzielenie formantu od tematu słowotwórczego.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.