Zadanie 12, matura poprawkowa sierpień 2018, język polski podstawowy
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Wspólne informacje do wiązki zadań
Wade Davis - Ginące kultury
Tradycja Indian Kogi w północnej Kolumbii nakazuje, by dziecko przeznaczone do stanu kapłańskiego odłączać od rodziny, gdy ma zaledwie cztery lata. Wysoko w górach Sierra Nevada przyszły kapłan przechodzi trening duchowy. Przez następne 18 lat ani na chwilę nie ujrzy światła słonecznego, całkowicie odizolowany od świata zewnętrznego przez kamienne ściany. […] Po latach nauki i rygorystycznych praktyk nadchodzi cudowny moment objawienia. Pewnego bezchmurnego poranka […] nowicjusz po raz pierwszy zostaje wyprowadzony na zewnątrz, na światło świtu. Dotąd świat był dla niego głównie myślą, wyobrażeniem. Teraz może zobaczyć go na własne oczy, docenić nadprzyrodzone piękno ziemi. W jednej chwili wszystko, czego się o niej nauczył, zyskuje potwierdzenie. […] To tylko jeden z wielu przykładów nieskończonego bogactwa, siły i różnorodności ludzkiej wyobraźni, która wyraża się w tradycyjnych kulturach. […] Jak świat długi i szeroki, jakieś 300 milionów osób – około pięciu procent całej ziemskiej populacji – wciąż bardzo silnie identyfikuje się ze swą tradycyjną wspólnotą kulturową: jej historią, językiem, mitologią i bagażem przeszłości, za sprawą których czują się związani z konkretnym miejscem. […] Od zarania dziejów po dzień dzisiejszy na ziemi funkcjonowało łącznie około 10 tysięcy języków mówionych. Obecnie w użyciu pozostaje już tylko około sześciu tysięcy. Wielu z nich nikt się już nie uczy, co w praktyce oznacza, że są martwe. […] Język to o wiele więcej niż garść słówek czy zbiór reguł gramatycznych – to zwierciadło ludzkiej duszy, narzędzie, dzięki któremu duch danej kultury może się komunikować ze światem materialnym. Język – twierdzi Michael Krauss z University of Alaska – jest czymś równie tajemniczym i niepojętym jak żywy organizm. Dlaczego mielibyśmy mniej ubolewać nad wymarłym językiem niż nad wyginięciem gatunku? Ta biologiczna analogia jest bardzo trafna. Jeśli w miejsce zagrożonego gatunku powstaje nowy, równowaga w naturalny sposób zostaje zachowana. Obserwowana obecnie, wywołana działalnością człowieka fala wymierania gatunków jest czymś bezprecedensowym. Na tej samej zasadzie języki, choć zawsze ulegały, podobnie jak poszczególne kultury czy gatunki zwierząt, procesom rozwoju i ewolucji, w ostatnich czasach obumierają w zastraszającym tempie – na przestrzeni życia jednego czy dwóch pokoleń. Śmierć języka jest jak zbombardowanie Luwru – lamentuje Ken Hale z Massachusetts Institute of Technology. – Zanik języka oznacza wyrok śmierci dla danej kultury. Świat traci nieodłączną cząstkę siebie i staje się uboższy. A my wszyscy tracimy konkretną wiedzę, zdobycze intelektualne całych tysiącleci. Problem polega na tym, czy pozwolimy kulturom o wielowiekowych tradycjach ewoluować na ich własnych warunkach, to znaczy przyswajać jedynie pozytywne aspekty współczesnej cywilizacji, a odrzucać te naleciałości, które mogłyby zaszkodzić ich spuściźnie duchowej i materialnej. Na podstawie: Wade Davis, Ginące kultury, „National Geographic Polska
Fragment epicznego poematu - obyczaje staropolskie
Jakoż po wszystkich izbach panował ruch wielki, Roznoszono potrawy, sztućce i butelki; Mężczyźni, tak jak weszli, w swych zielonych strojach, Z talerzami, z szklankami chodząc po pokojach, Jedli, pili lub wsparci na okien uszakach, Rozprawiali o flintach, chartach i szarakach; Podkomorstwo i Sędzia przy stole, a w kątku Panny szeptały z sobą; nie było porządku, Jaki się przy obiadach i wieczerzach chowa, Była to w staropolskim domie moda nowa; Przy śniadaniach pan Sędzia, choć nierad, pozwalał Na taki nieporządek, lecz go nie pochwalał. Na podstawie: Adam Mickiewicz, Pan Tadeusz
Polecenie
3 punktya) Podaj autora i tytuł utworu, z którego pochodzi podany fragment.
Jakoż po wszystkich izbach panował ruch wielki,
Roznoszono potrawy, sztućce i butelki;
Mężczyźni, tak jak weszli, w swych zielonych strojach,
Z talerzami, z szklankami chodząc po pokojach,
Jedli, pili lub wsparci na okien uszakach,
Rosprawiały o flintach, chartach i szarakach;
Podkomorstwo i Sędzia przy stole, a w kątku
Panny szeptały z sobą; nie było porządku,
Jaki się przy obiadach i wieczerzach chowa,
Była to w staropolskim domie moda nowa;
Przy śniadaniach pan Sędzia, choć nierad, pozwalał
Na taki nieporządek, lecz go nie pochwalał.
b) Na podstawie całego utworu, z którego pochodzi podany fragment, wymień dwa obyczaje tam opisane i wyjaśnij, dlaczego są one znakiem kultury odchodzącej w przeszłość.
Zanim zaczniesz pisaćOpcjonalnie
Jak odpowiadać w teście czytania
Test formuły do 2022 roku: zadania do dwóch tekstów nieliterackich. Dobre ćwiczenie przed częścią „Język polski w użyciu”.
Przeczytaj polecenie przed akapitem
Wiesz wtedy, czego szukasz: informacji, funkcji akapitu, znaczenia wyrazu, środka językowego.
Odpowiadaj tekstem
Odpowiedź ma wynikać ze wskazanego fragmentu. Formułuj ją własnymi słowami, krótko i precyzyjnie.
W streszczeniu trzymaj limit
Jeśli zadanie każe streścić tekst w podanej liczbie wyrazów, zachowaj temat, główne myśli i logiczną całość.
Czego unikać
- cytowania zamiast odpowiedzi
- opinii własnej tam, gdzie pytają o tekst
- przekraczania limitu wyrazów w streszczeniu
Za co są punkty
Zadania są za 1-3 punkty; razem test dawał 20 punktów.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
a) Poprawna odpowiedź:
Autor: Adam Mickiewicz
Tytuł: Pan Tadeusz
b) Przykładowa odpowiedź:
sejmiki szlacheckie (opis sejmiku prezentuje Wojski) oraz polowania, które były ważnym elementem kodeksu szlacheckiego (w Panu Tadeuszu – polowanie na niedźwiedzia).
Życie w Soplicowie toczyło się zgodnie z przyjętymi zasadami obyczajowości szlacheckiej, jednak wraz z odejściem szlachty ich obyczaje stają się tylko historią. O tym, że obyczaje odchodzą w przeszłość świadczy epitet ostatni, np. ostatni, co tak poloneza wodzi, ostatni zajazd na Litwie.
Inne przykłady obyczajów, np.: zasady zachowania przy stole, gościnność, zajazd jako szlachecki sposób dochodzenia sprawiedliwości.
Schemat punktowania
poprawne podanie autora i tytułu utworu oraz podanie dwóch obyczajów i wyjaśnienie, dlaczego są one znakiem zaniku kultury szlacheckiej.
poprawne podanie autora i tytułu utworu oraz podanie dwóch obyczajów, ale bez wyjaśnienia, dlaczego są one znakiem zaniku kultury szlacheckiej.
poprawne podanie autora i tytułu utworu.
odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.
Komentarz. Jeśli w części a) zdający udzielił niepoprawnej odpowiedzi, to w części b) również otrzymuje 0 punktów. Uznaje się odpowiedzi: A. Mickiewicz, Mickiewicz. Nie uznaje się pomyłki w imieniu, np. Andrzej Mickiewicz.