Zadanie 8, matura poprawkowa sierpień 2018, język polski podstawowy

1 pktczytanie ze zrozumieniemśrednie (szac.)Sierpień (poprawkowy) 2018

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Agnieszka Krzemińska - Taniec – drugi język człowieka

Na Olimpie opiekunką tańca i muzyki chóralnej była Terpsychora. Roztańczona muza z lirą w ręku nie miała łatwego zadania, bo nie wszyscy mieli dobrą opinię o jej sztuce. Taniec to najbardziej pierwotna forma ekspresji człowieka, w której narzędziem jest ciało. Filozofom antycznym ta cielesność i pierwotność przeszkadzała. Platon wprowadził wręcz podział na tańce szlachetne i dzikie – nieobyczajne bachiczne wygibasy. Myśl tę powtórzył w II w. rzymski retor Lukian – autor najsłynniejszego antycznego traktatu o tańcu. […] Taniec wkroczył na dwory włoskie w renesansie, ale rangę sztuki uzyskał za Ludwika XIV. To w utworzonej przez niego akademii narodził się balet. […] Taniec sceniczny wyrażał ducha kolejnych epok, odzwierciedlał przemiany społeczne. Gdy w zespole baletowym, utworzonym na wzór piramidy społecznej, wszyscy dążą do pewnego ideału, zespół tańca współczesnego nie jest już zhierarchizowany, a jego celami są poszukiwanie i autoekspresja. Pojawienie się na początku XX w. tańca współczesnego było jak rewolucja – zaczęto tańczyć bez muzyki na scenie usianej kwiatami i improwizowano. […] Gdy w świecie zwierząt taniec jest środkiem komunikacji jedynie na poziomie biologii, u człowieka służy też do wyrażania treści abstrakcyjnych, dzięki czemu staje się elementem naszego życia duchowego. Ruchy taneczne działają zarówno na tancerza, jak i na widza, dlatego być może już hominidzi przypisali mu znaczenie magiczno-mistyczne. Tańce pojawiają się w kultach przodków, rytach przejścia, jako sposób na sprowadzanie deszczu czy udane łowy. […] Dopiero rozwój cywilizacji zepchnął go do roli mniej lub bardziej podniosłej rozrywki, przez co uczynił z niego zajęcie uprawiane w wolnym czasie, podkreśla prof. Lange […]. Brytyjski choreograf tańca współczesnego John Ashford stawia granice między sportem a tańcem: twierdzi, że w tym pierwszym ciało pokazuje to, co może, w drugim to, co potrafi wyrazić. A zatem nie każdy taniec jest sztuką (to samo mówił już Platon), a o jego artystycznej ekspresji można mówić wtedy, gdy poprzez ruch i strukturę wyraża emocje, stany ducha, opowiada historie. […] W jego artystycznym odbiorze ogromne znaczenie ma estetyka, która przez wieki ulegała znacznym zmianom. Długo za jedyny taniec artystyczny uchodził balet ze skodyfikowanym systemem kroków i pozycji. […] Tańca nie daje się zaszufladkować. Dziś każdy może wybierać, które z jego tysiąca oblicz najbardziej mu odpowiada – podziwiać „Jezioro łabędzie", wzruszać się na spektaklach tańca nowoczesnego, płynąć w tangu lub po prostu szaleć na hiphopowej imprezie. Starożytni Egipcjanie często uwieczniali sceny taneczne na ścianach grobowców, a taniec iba wykonywali w trakcie procesji dla zmarłych. Dlaczego? Bo chcieli w zaświatach nadal cieszyć się widokiem pląsających piękności, poza tym uważali taniec za symbol życia w jego najdoskonalszym przejawie. Na podstawie: Agnieszka Krzemińska, Taniec ma głos, „Polityka

Wade Davis - Ginące kultury

Tradycja Indian Kogi w północnej Kolumbii nakazuje, by dziecko przeznaczone do stanu kapłańskiego odłączać od rodziny, gdy ma zaledwie cztery lata. Wysoko w górach Sierra Nevada przyszły kapłan przechodzi trening duchowy. Przez następne 18 lat ani na chwilę nie ujrzy światła słonecznego, całkowicie odizolowany od świata zewnętrznego przez kamienne ściany. […] Po latach nauki i rygorystycznych praktyk nadchodzi cudowny moment objawienia. Pewnego bezchmurnego poranka […] nowicjusz po raz pierwszy zostaje wyprowadzony na zewnątrz, na światło świtu. Dotąd świat był dla niego głównie myślą, wyobrażeniem. Teraz może zobaczyć go na własne oczy, docenić nadprzyrodzone piękno ziemi. W jednej chwili wszystko, czego się o niej nauczył, zyskuje potwierdzenie. […] To tylko jeden z wielu przykładów nieskończonego bogactwa, siły i różnorodności ludzkiej wyobraźni, która wyraża się w tradycyjnych kulturach. […] Jak świat długi i szeroki, jakieś 300 milionów osób – około pięciu procent całej ziemskiej populacji – wciąż bardzo silnie identyfikuje się ze swą tradycyjną wspólnotą kulturową: jej historią, językiem, mitologią i bagażem przeszłości, za sprawą których czują się związani z konkretnym miejscem. […] Od zarania dziejów po dzień dzisiejszy na ziemi funkcjonowało łącznie około 10 tysięcy języków mówionych. Obecnie w użyciu pozostaje już tylko około sześciu tysięcy. Wielu z nich nikt się już nie uczy, co w praktyce oznacza, że są martwe. […] Język to o wiele więcej niż garść słówek czy zbiór reguł gramatycznych – to zwierciadło ludzkiej duszy, narzędzie, dzięki któremu duch danej kultury może się komunikować ze światem materialnym. Język – twierdzi Michael Krauss z University of Alaska – jest czymś równie tajemniczym i niepojętym jak żywy organizm. Dlaczego mielibyśmy mniej ubolewać nad wymarłym językiem niż nad wyginięciem gatunku? Ta biologiczna analogia jest bardzo trafna. Jeśli w miejsce zagrożonego gatunku powstaje nowy, równowaga w naturalny sposób zostaje zachowana. Obserwowana obecnie, wywołana działalnością człowieka fala wymierania gatunków jest czymś bezprecedensowym. Na tej samej zasadzie języki, choć zawsze ulegały, podobnie jak poszczególne kultury czy gatunki zwierząt, procesom rozwoju i ewolucji, w ostatnich czasach obumierają w zastraszającym tempie – na przestrzeni życia jednego czy dwóch pokoleń. Śmierć języka jest jak zbombardowanie Luwru – lamentuje Ken Hale z Massachusetts Institute of Technology. – Zanik języka oznacza wyrok śmierci dla danej kultury. Świat traci nieodłączną cząstkę siebie i staje się uboższy. A my wszyscy tracimy konkretną wiedzę, zdobycze intelektualne całych tysiącleci. Problem polega na tym, czy pozwolimy kulturom o wielowiekowych tradycjach ewoluować na ich własnych warunkach, to znaczy przyswajać jedynie pozytywne aspekty współczesnej cywilizacji, a odrzucać te naleciałości, które mogłyby zaszkodzić ich spuściźnie duchowej i materialnej. Na podstawie: Wade Davis, Ginące kultury, „National Geographic Polska

Tekst do zadań 8.–12.

Wade Davis

Ginące kultury

Tradycja Indian Kogi w północnej Kolumbii nakazuje, by dziecko przeznaczone do stanu kapłańskiego odłączać od rodziny, gdy ma zaledwie cztery lata. Wysoko w górach Sierra Nevada przyszły kapłan przechodzi trening duchowy. Przez następne 18 lat ani na chwilę nie ujrzy światła słonecznego, całkowicie odizolowany od świata zewnętrznego przez kamienne ściany. […]

Po latach nauki i rygorystycznych praktyk nadchodzi cudowny moment objawienia. Pewnego bezchmurnego poranka […] nowicjusz po raz pierwszy zostaje wyprowadzony na zewnątrz, na światło świtu. Dotąd świat był dla niego głównie myślą, wyobrażeniem. Teraz może zobaczyć go na własne oczy, docenić nadprzyrodzone piękno ziemi. W jednej chwili wszystko, czego się o niej nauczył, zyskuje potwierdzenie. […]

To tylko jeden z wielu przykładów nieskończonego bogactwa, siły i różnorodności ludzkiej wyobraźni, która wyraża się w tradycyjnych kulturach. […]

Jak świat długi i szeroki, jakieś 300 milionów osób – około pięciu procent całej ziemskiej populacji – wciąż bardzo silnie identyfikuje się ze swą tradycyjną wspólnotą kulturową: jej historią, językiem, mitologią i bagażem przeszłości, za sprawą których czują się związani z konkretnym miejscem. […]

Od zarania dziejów po dzień dzisiejszy na ziemi funkcjonowało łącznie około 10 tysięcy języków mówionych. Obecnie w użyciu pozostaje już tylko około sześciu tysięcy. Wielu z nich nikt się już nie uczy, co w praktyce oznacza, że są martwe. […]

Język to o wiele więcej niż garść słówek czy zbiór reguł gramatycznych – to zwierciadło ludzkiej duszy, narzędzie, dzięki któremu duch danej kultury może się komunikować ze światem materialnym. Język – twierdzi Michael Krauss z University of Alaska – jest czymś równie tajemniczym i niepojętym jak żywy organizm. Dlaczego mielibyśmy mniej ubolewać nad wymarłym językiem niż nad wyginięciem gatunku?

Ta biologiczna analogia jest bardzo trafna. Jeśli w miejsce zagrożonego gatunku powstaje nowy, równowaga w naturalny sposób zostaje zachowana. Obserwowana obecnie, wywołana działalnością człowieka fala wymierania gatunków jest czymś bezprecedensowym. Na tej samej zasadzie języki, choć zawsze ulegały, podobnie jak poszczególne kultury czy gatunki zwierząt, procesom rozwoju i ewolucji, w ostatnich czasach obumierają w zastraszającym tempie – na przestrzeni życia jednego czy dwóch pokoleń.

Śmierć języka jest jak zbombardowanie Luwru4 – lamentuje Ken Hale z Massachusetts Institute of Technology. – Zanik języka oznacza wyrok śmierci dla danej kultury. Świat traci nieodłączną cząstkę siebie i staje się uboższy. A my wszyscy tracimy konkretną wiedzę, zdobycze intelektualne całych tysiącleci.

Problem polega na tym, czy pozwolimy kulturom o wielowiekowych tradycjach ewoluować na ich własnych warunkach, to znaczy przyswajać jedynie pozytywne aspekty współczesnej cywilizacji, a odrzucać te naleciałości, które mogłyby zaszkodzić ich spuściźnie duchowej i materialnej.

Polecenie

1 punkt

Wyjaśnij, w jaki sposób sytuacja opisana w dwóch pierwszych akapitach wiąże się z problematyką tekstu.

Zanim zaczniesz pisaćOpcjonalnie

Jak odpowiadać w teście czytania

Test formuły do 2022 roku: zadania do dwóch tekstów nieliterackich. Dobre ćwiczenie przed częścią „Język polski w użyciu”.

  1. Przeczytaj polecenie przed akapitem

    Wiesz wtedy, czego szukasz: informacji, funkcji akapitu, znaczenia wyrazu, środka językowego.

  2. Odpowiadaj tekstem

    Odpowiedź ma wynikać ze wskazanego fragmentu. Formułuj ją własnymi słowami, krótko i precyzyjnie.

  3. W streszczeniu trzymaj limit

    Jeśli zadanie każe streścić tekst w podanej liczbie wyrazów, zachowaj temat, główne myśli i logiczną całość.

Czego unikać

  • cytowania zamiast odpowiedzi
  • opinii własnej tam, gdzie pytają o tekst
  • przekraczania limitu wyrazów w streszczeniu

Za co są punkty

Zadania są za 1-3 punkty; razem test dawał 20 punktów.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Przykładowa odpowiedź:

Przykład opisany w dwóch pierwszych akapitach stanowi / jest wprowadzeniem do artykułu, w którym autor porusza problem ginących kultur.

Schemat punktowania

1 pkt

poprawne wyjaśnienie.

0 pkt

odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.