Wypracowanie, matura maj 2019, język polski podstawowy

50 pktwypracowanieśrednie (szac.)Maj 2019

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

Wybierz jeden temat i napisz wypracowanie.

Temat 1

Czym dla człowieka może być wolność? Rozważ problem i uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do fragmentu Dziadów cz. III, całego dramatu Adama Mickiewicza oraz wybranego tekstu kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów.

Adam Mickiewicz

Dziady cz. III

WIĘZIEŃ

(budzi się strudzony i patrzy w okno – ranek)

Nocy cicha, gdy wschodzisz, kto ciebie zapyta,

Skąd przychodzisz; gdy gwiazdy przed sobą rozsiejesz,

Kto z tych gwiazd tajnie przyszłej drogi twej wyczyta!

[…]

Czyż nie umiem rozróżnić marzeń od pamięci?

Chyba mnie wmówią, że moje więzienie

Jest tylko wspomnienie.

Mówią, że senne czucie rozkoszy i kaźni

Jest tylko grą wyobraźni; –

Głupi, zaledwie z wieści wyobraźnią znają

I nam wieszczom o niej bają!

Bywałem w niej, zmierzyłem lepiej jej przestrzenie

I wiem, że leży za jej granicą – marzenie.

Prędzej dzień będzie nocą, rozkosz będzie kaźnią,

Niż sen będzie pamięcią, mara wyobraźnią.

(kładnie się i wstaje znowu – idzie do okna)

Nie mogę spocząć, te sny to straszą, to łudzą:

Jak te sny mię trudzą!

(drzemie)

[…]

ANIOŁ

My uprosiliśmy Boga,

By cię oddał w ręce wroga.

Samotność mędrców mistrzyni:

I ty w samotnym więzieniu,

Jako prorok na pustyni,

Dumaj o twym przeznaczeniu.

[…]

Modlono się za tobą na ziemi i w niebie,

Wkrótce muszą tyrani na świat puścić ciebie.

WIĘZIEŃ

(budzi się i myśli)

Ty, co bliźnich katujesz, więzisz i wyrzynasz,

I uśmiechasz się we dnie, i w wieczor ucztujesz,

Pokaż cały tekst

Czy ty z rana choć jeden sen twój przypominasz,

A jeśliś go przypomniał, czy ty go pojmujesz?

(drzemie)

ANIOŁ

Ty będziesz znowu wolny, my oznajmić przyszli.

WIĘZIEŃ

(budzi się)

Będę wolny? – pamiętam, ktoś mi wczora prawił;

Nie, skądże to, czy we śnie? czy Bóg mi objawił?

(zasypia)

ANIOŁOWIE

Pilnujmy tylko, ach, pilnujmy myśli,

Między myślami bitwa już stoczona.

DUCHY Z LEWEJ STRONY

Podwójmy napaść.

DUCHY Z PRAWEJ

My podwójmy straże.

Czy zła myśl wygra, czy dobra pokona,

Jutro się w mowach i w dziełach pokaże;

I jedna chwila tej bitwy wyrzeka

Na całe życie o losach człowieka.

WIĘZIEŃ

Mam być wolny – tak! nie wiem, skąd przyszła nowina,

Lecz ja znam, co być wolnym z łaski Moskwicina.

Łotry zdejmą mi tylko z rąk i nóg kajdany,

Ale wtłoczą na duszę – ja będę wygnany!

Błąkać się w cudzoziemców, w nieprzyjaciół tłumie,

Ja śpiewak – i nikt z mojej pieśni nie zrozumie

Nic – oprócz niekształtnego i marnego dźwięku.

Łotry, tej jednej broni z rąk mi nie wydarły,

Ale mi ją zepsuto, przełamano w ręku;

Żywy, zostanę dla mej ojczyzny umarły,

I myśl legnie zamknięta w duszy mojej cieniu,

Jako dyjament w brudnym zawarty kamieniu.

Adam Mickiewicz, Dziady drezdeńskie, Wrocław 2012.

Temat 2

Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i ją uzasadnij. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów.

Anna Świrszczyńska

Samotność

Samotność,

ogromna perła samotności,

w niej się ukryłam.

Przestrzeń,

która się rozprzestrzenia,

w niej ogromnieję.

Cisza, źródło głosów.

Nieruchomość, matka ruchu.

Jestem sama.

Jestem sama, a więc jestem niczym.

Co za szczęście.

Jestem niczym, a więc mogę być wszystkim.

Egzystencja bez esencji,

esencja bez egzystencji, wolność.

Jestem czysta jak to, czego nie ma,

bezpieczna jak platońska idea,

bogata jak możliwość.

Śmiejąc się wyciągam ręce

do tysiąca moich wspaniałych przyszłości.

Mogę stać się pianą na morzu

i osiągnąć jej szczęście krótkotrwania.

Albo meduzą i mieć na własność

całą śliczność meduzy.

Albo ptakiem z jego szczęściem lotu,

albo kamieniem z jego szczęściem wieczności,

albo drogą mleczną.

Jestem sama, jestem silna.

Samotność chroni mnie.

Jestem sama, a więc mnie nie ma,

nie ma mnie, a więc istnieję

doskonale jak doskonałość,

rozmaicie jak rozmaitość.

Potem przyjdą ludzie. Dadzą mi

skórę, kolor oczu, płeć i nazwisko.

Dadzą przeszłość i przyszłość

gatunku homo sapiens.

[1970]

Anna Świrszczyńska, Samotność, [w:] tejże, Wybór wierszy, Warszawa 1980.

Zanim zaczniesz pisaćOpcjonalnie

Jak podejść do tego wypracowania

To arkusz w formule obowiązującej do 2022 roku: rozprawka albo interpretacja tekstu z arkusza. Dziś ćwiczy na nim czytanie tematu, stawianie tezy i argumentowanie tekstem.

  1. Wybierz temat i formę

    Temat 1 to zwykle wypowiedź argumentacyjna do fragmentu z arkusza, temat 2 interpretacja wiersza albo interpretacja porównawcza.

  2. Postaw tezę albo koncepcję interpretacyjną

    W rozprawce: stanowisko wobec problemu z polecenia. W interpretacji: jedno zdanie o tym, o czym jest utwór i co z tego wynika.

  3. Uzasadniaj tekstem

    Każdy argument opieraj na konkretnym miejscu we fragmencie i na całym utworze, a w rozprawce także na innym tekście kultury.

  4. Zamknij kompozycję

    Wstęp, akapity z jedną myślą, zakończenie z wnioskiem. Kryteria tej formuły znajdziesz w rozwiązaniu.

Czego unikać

  • streszczania fragmentu
  • interpretacji bez odwołań do tekstu
  • przenoszenia wymagań nowej formuły (liczba kontekstów, lista lektur) na ten arkusz

Za co są punkty

Punktacja starej formuły ma osiem kategorii od A do H; najwięcej punktów jest za tezę i jej uzasadnienie.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Co musi być w pracy na dany temat

Temat 1

Temat 1. (rozprawka)

Teza musi być zgodna z poleceniem, fragmentem tekstu, odniesieniem do całości utworu oraz z przywołanym tekstem kultury.

Uzasadnienie powinno wynikać z interpretacji załączonego fragmentu, odwołania do Dziadów cz. III i innego tekstu kultury, a odwołania te muszą być funkcjonalne dla argumentacji, nie mogą być prostym streszczeniem.

W przypadku Dziadów cz. III i innych utworów oznaczonych gwiazdką w podstawie programowej błąd rzeczowy może mieć charakter błędu kardynalnego.

Temat 2

Temat 2. (interpretacja utworu poetyckiego)

Koncepcja interpretacyjna zdającego musi być widoczna w pracy, choć nie musi być wyrażona w formie tezy, może wynikać pośrednio z wywodu.

Przywołany przez zdającego kontekst powinien być sfunkcjonalizowany (nawiązujący do tekstu i pogłębiający koncepcję interpretacyjną). Nie wystarczy samo wskazanie lub hasłowe odwołanie się do niego.

Proste odczytanie (parafrazowanie, streszczanie) utworu nie jest jego interpretacją.

Wypracowanie oceniane według kryteriów CKE (zob. schemat punktowania).

Uwaga: Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.

Uwaga: Jeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B – 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.

Uwaga: Jeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.

Uwaga: Pojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę – zdający otrzymuje 0 punktów. Błąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu interpretacyjnego przywołanego przez zdającego.

Kryteria oceniania: 50 pkt

Temat 1: rozprawka50 pkt

Kryteria oceny, temat 1
KryteriumPunkty i za co
A Sformułowanie stanowiska wobec problemu podanego w poleceniudo 6 pkt
  • 6stanowisko jest adekwatne do problemu podanego w poleceniu
  • 3stanowisko jest częściowo adekwatne do problemu podanego w poleceniu
  • 0stanowisko jest nieadekwatne lub brak stanowiska
B Uzasadnienie stanowiskado 18 pkt
  • 18uzasadnienie trafne, szerokie i pogłębione
  • 12uzasadnienie trafne i szerokie
  • 8uzasadnienie trafne, ale wąskie
  • 4uzasadnienie częściowe
  • 0brak uzasadnienia stanowiska
C Poprawność rzeczowado 4 pkt
  • 4brak błędów rzeczowych
  • 2nie więcej niż jeden błąd rzeczowy
  • 0błędy rzeczowe
D Zamysł kompozycyjnydo 6 pkt
  • 6kompozycja funkcjonalna
  • 3zaburzenia funkcjonalności kompozycji
  • 0brak zamysłu kompozycyjnego
E Spójność lokalnado 2 pkt
  • 2pełna spójność wypowiedzi lub nieznaczne zaburzenia spójności
  • 1znaczne zaburzenia spójności
  • 0wypowiedź niespójna
F Styl tekstudo 4 pkt
  • 4styl stosowny
  • 2styl częściowo stosowny
  • 0styl niestosowny
G Poprawność językowado 6 pkt
  • 6brak błędów lub nieliczne błędy nierażące
  • 3liczne błędy nierażące lub nieliczne błędy rażące
  • 0liczne błędy rażące
H Poprawność zapisudo 4 pkt
  • 4zapis w pełni poprawny lub nieliczne błędy nierażące
  • 2liczne błędy nierażące lub nieliczne błędy rażące
  • 0liczne błędy rażące

Temat 2: interpretacja utworu poetyckiego50 pkt

Kryteria oceny, temat 2
KryteriumPunkty i za co
A Koncepcja interpretacyjnado 9 pkt
  • 9koncepcja niesprzeczna z utworem, spójna i obejmująca sensy niedosłowne
  • 6koncepcja niesprzeczna z utworem, ale niespójna i/lub obejmująca w większości znaczenia dosłowne
  • 3koncepcja częściowo sprzeczna z utworem
  • 0brak koncepcji lub koncepcja całkowicie sprzeczna z utworem
B Uzasadnienie tezy interpretacyjnejdo 15 pkt
  • 15uzasadnienie trafne i pogłębione
  • 10uzasadnienie trafne, ale niepogłębione
  • 5uzasadnienie częściowo trafne
  • 0brak trafnych argumentów uzasadniających interpretację
C Poprawność rzeczowado 4 pkt
  • 4brak błędów rzeczowych
  • 2nie więcej niż jeden błąd rzeczowy
  • 0błędy rzeczowe
D Zamysł kompozycyjnydo 6 pkt
  • 6kompozycja funkcjonalna
  • 3zaburzenia funkcjonalności kompozycji
  • 0brak zamysłu kompozycyjnego
E Spójność lokalnado 2 pkt
  • 2pełna spójność wypowiedzi lub nieznaczne zaburzenia spójności
  • 1znaczne zaburzenia spójności
  • 0wypowiedź niespójna
F Styl tekstudo 4 pkt
  • 4styl stosowny
  • 2styl częściowo stosowny
  • 0styl niestosowny
G Poprawność językowado 6 pkt
  • 6brak błędów lub nieliczne błędy nierażące
  • 3liczne błędy nierażące lub nieliczne błędy rażące
  • 0liczne błędy rażące
H Poprawność zapisudo 4 pkt
  • 4zapis w pełni poprawny lub nieliczne błędy nierażące
  • 2liczne błędy nierażące lub nieliczne błędy rażące
  • 0liczne błędy rażące

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.