Zadanie 6 · notatka syntetyzująca, matura czerwiec 2026, język polski podstawowy

4 pktnotatka syntetyzującaśrednie (szac.)Czerwiec 2026

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Teksty do zadania

Tekst 1.

Aleksandra Leszczyńska

Sport to zdrowie!

„Sport to zdrowie!” – w znanym przysłowiu wyrażono przekonanie o pozytywnym wpływie sportu na zdrowie jednostki. W kampaniach społecznych, w prozdrowotnych akcjach edukacyjnych, a także – w publikacjach naukowych, przekonuje się o konieczności podejmowania regularnej aktywności fizycznej dla prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka oraz dla utrzymania dobrego stanu zdrowia fizycznego i psychicznego.

Przekonanie o korzyściach płynących z regularnego uprawiania sportu odzwierciedlają wyniki badań naukowych. Wskazują one na korzystny wpływ ćwiczeń na zdrowie fizyczne i psychiczne człowieka. Systematyczne uprawianie sportu pomaga np. radzić sobie ze stresem, rozładowuje napięcie psychiczne i poprawia samopoczucie. Aktywność fizyczna stanowi zatem istotny czynnik kształtowania zdrowia, rozwijania nawyków i innych zachowań zdrowotnych, jak również okazuje się wartościową formą spędzania wolnego czasu.

Z kolei abstynencja ruchowa, niechęć do ruchu, niesie za sobą poważne konsekwencje zdrowotne. Brak aktywności społeczeństw może także być znacznym obciążeniem dla systemu gospodarczego i dla systemu opieki zdrowotnej państwa – poprzez zwiększenie wydatków, jakie należy ponieść na opiekę nad osobami niezdolnymi do pracy ze względów chorobowych oraz na ich leczenie.

Pokaż cały tekst

Wśród Polaków podejmujących aktywność fizyczną najbardziej popularnymi formami rekreacyjnej aktywności ruchowej są formy podstawowe, określane mianem sportów całego życia. W naszym społeczeństwie największym uznaniem cieszą się: jazda na rowerze, pływanie oraz wszelkie odmiany marszu, takie jak jogging, spacer lub nordic walking¹. Aktywność fizyczną częściej podejmują mężczyźni niż kobiety. Sport stanowi domenę ludzi młodych – systematyczne wykonywanie ćwiczeń maleje wraz z wiekiem, po zakończonej edukacji szkolnej obserwuje się spadek uczestnictwa w kulturze fizycznej. Większą aktywność fizyczną wykazują mieszkańcy miast niż mieszkańcy wsi, co w dużej mierze jest związane z większą dostępnością do obiektów i do sprzętu sportowego w ośrodkach miejskich.

Za podstawowy powód abstynencji ruchowej uznaje się deficyt czasu – większość Polaków usprawiedliwia swoją niską aktywność fizyczną właśnie brakiem czasu wolnego. Jak jednak zauważa Włodzimierz Kocemba, badacz: „wskazywanie na brak czasu jako na obiektywną przeszkodę uczestnictwa w kulturze fizycznej jest klasyczną racjonalizacją poglądów i ukrywaniem bardziej autentycznych powodów preferowania innego typu zajęć”.

Podkreśla się, że dużą rolę w regularnym uprawianiu sportu odgrywa infrastruktura – niewystarczająco rozwinięta baza sportowa oraz brak dostępności do obiektów sportowo-rekreacyjnych stanowią przeszkodę zwłaszcza na obszarach wiejskich. Wskazuje się także na ograniczenia społeczno-ekonomiczne i na wysokie koszty udziału w niektórych formach aktywności. Sprawia to, że niektóre z nich są dostępne wyłącznie dla ludzi o relatywnie wysokich dochodach. Z drugiej strony należy zauważyć, że większość osób deklarujących systematyczne wykonywanie ćwiczeń podejmuje aktywność na łonie natury, w parkach. Argument o braku odpowiedniej dostępności do infrastruktury lub o wysokich kosztach korzystania z obiektów i sprzętu sportowego nie zawsze okazuje się zatem uzasadniony, zwłaszcza że na popularności w ostatnich latach zdają się zyskiwać najprostsze formy rekreacji ruchowej, uprawiane na świeżym powietrzu i niewymagające zaopatrzenia się w drogi, specjalistyczny sprzęt sportowy.

Niezwykle istotne jest promowanie prozdrowotnego uprawiania sportu skierowane do wszystkich, niezależnie od wieku, od płci, od kondycji fizycznej, od miejsca zamieszkania lub od statusu społecznego, a nie – tylko do młodych, sprawnych i wysportowanych osób.

Na podstawie: Aleksandra Leszczyńska, Sport to zdrowie! Refleksje o aktywności fizycznej Polaków, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologica” 2013, nr 45.

¹ Nordic walking – forma rekreacji polegająca na maszerowaniu z wykorzystaniem specjalistycznych kijków.

Tekst 2.

Ryszard Polak, Paweł Tarkowski

Socjalizująca rola aktywności sportowej dzieci i młodzieży

Socjalizacja jest procesem wprowadzania człowieka w świat obowiązujących go norm, a sport jest dziedziną, w której mamy do czynienia z nagromadzeniem różnego rodzaju zasad i przepisów, trwałych i ponadczasowych, które z kolei podnoszą moralny wymiar ludzkiego życia.

Socjalizującej roli sportu pomaga obecna w nim reguła fair play, która swoje korzenie ma w kręgach rycerskich średniowiecza. Jest to reguła etyczno-moralna zawodników uprawiających sport, według której od uczestników rywalizacji w danej dziedzinie oczekuje się przestrzegania obowiązujących w niej zasad ustalonych wcześniej, takich jak: bezinteresowne poszanowanie reguł gry, szacunek dla przeciwnika, umożliwienie równych szans w rywalizacji, niewykorzystywanie przewagi losowej, rezygnacja z praktycznych korzyści ze zwycięstwa, minimalizacja cierpień przeciwnika. W czasie szkolnych zawodów młodzi ludzie doświadczają faktu, że tzw. czysta gra to w praktyce respektowanie zasad opartych na tradycji, na prawym sumieniu i na powszechnie akceptowanej moralności.

Udział w grupie sportowej przynosi wiele korzyści młodemu człowiekowi, czego dowodem mogą być np. wyniki badań przeprowadzanych wśród uczniów klas sportowych, wskazujące, że uczęszczające do nich osoby charakteryzują się większą dyscypliną, wyższą oceną zachowania, poczuciem wspólnego interesu, a osiągnięcia w nauce są lepsze niż osiągnięcia rówieśników albo takie same.

Często podkreślaną zaletą aktywności sportowej w procesie socjalizacji młodego pokolenia jest również kształtowanie zdolności do współpracy w grupie, a ta umiejętność jest cenionym elementem uczestnictwa w życiu społecznym, wyznacznikiem stopnia uspołecznienia. Kształtowanie tej umiejętności następuje przede wszystkim w trakcie gier i zabaw zespołowych. Dzięki zespołowemu uprawianiu sportu dzieci i młodzież uczą się dzielenia się z innymi doświadczeniem oraz solidarności, a także rezygnacji z indywidualnych korzyści dla dobra ogółu. Drużyna złożona z rówieśników dla młodych ludzi staje się ważną, jeśli nawet nie – najważniejszą grupą, do której przynależą, w której nawiązują się więzi międzyosobowe o szczególnym charakterze.

W ramach uczestnictwa w sporcie realizowany jest również wzór higieniczny kultury fizycznej, którego celem jest dbałość o zdrowie, zgodnie z maksymą rzymskiego poety Juewenalisa: „W zdrowym ciele zdrowy duch”. W procesie uspołecznienia młodzi ludzie nabywają właściwego stosunku do zdrowia jako cennej wartości nie tylko z indywidualnego punktu widzenia, lecz także z perspektywy ogółu społeczeństwa. Młodzi sportowcy, będący pod opieką nauczycieli oraz trenerów, zachęcani są przez nich do zdrowego stylu życia: do odżywiania się, do nawodnienia, do higieny osobistej. Wielu z nich udział w rywalizacji sportowej kończy wraz z wejściem w dorosłość, jednak wcześniej wypracowane wzory zachowania często są dalej przez nich powielane. Badania ukazują pewną istotną zależność między byciem aktywnym fizycznie w okresie dzieciństwa a podobnymi praktykami w życiu dorosłym.

Zatem uczestnictwo w różnych formach aktywności sportowej nie tylko skutkuje zmianami w obrębie zdrowia fizycznego i sprawności motorycznej młodego człowieka, lecz także przynosi szereg korzyści w kształtowaniu jego osobowości oraz uspołecznieniu. Praktycznych umiejętności potrzebnych ludziom w życiu można się uczyć w połączeniu z umiejętnościami sportowymi, które kształtują w młodym człowieku gotowość do pokonywania wyzwań związanych z codzienną egzystencją. Zachowania nabyte w trakcie uczestnictwa w aktywności sportowej mogą przecież być skutecznie przenoszone na inne dziedziny życia.

Na podstawie: Ryszard Polak, Paweł Tarkowski, Socjalizująca rola aktywności sportowej dzieci i młodzieży w świetle współczesnej literatury socjologicznej i humanistycznej, „Rozprawy Społeczne” 2020, t. 14, nr 3.

Polecenie

4 punkty

Na podstawie obu tekstów napisz notatkę syntetyzującą na temat: wpływ sportu na życie człowieka. Twoja wypowiedź powinna liczyć 60–90 wyrazów.

Uwaga: w ocenie wypowiedzi będzie brana pod uwagę poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna.

Zanim zaczniesz pisaćOpcjonalnie

Jak napisać notatkę syntetyzującą

Notatka zestawia stanowiska autorów dwóch tekstów wobec tematu podanego w poleceniu. Ma 60-90 wyrazów i jest za 4 punkty.

  1. Przeczytaj temat notatki

    Polecenie podaje zagadnienie (np. dlaczego ludzie odkrywają kosmos). Wszystko, co nie dotyczy tego zagadnienia, pomiń.

  2. Znajdź stanowisko każdego autora

    Jedno lub dwa zdania na tekst: co autor twierdzi w tej sprawie. Uogólniaj własnymi słowami, bez cytatów i bez przykładów z tekstu.

  3. Zestaw stanowiska

    Napisz wprost, co autorów łączy, a co różni, albo jakie różne aspekty zagadnienia pokazują. Bez zestawienia notatka dostaje najwyżej 1 punkt za treść.

  4. Policz wyrazy i popraw język

    Mniej niż 60 albo więcej niż 90 wyrazów obniża wynik o punkt. Czwarty punkt jest za poprawność językową, ortografię i interpunkcję.

Czego unikać

  • własnej opinii o temacie
  • streszczania tekstów po kolei bez porównania
  • cytatów i szczegółów zamiast uogólnienia

Za co są punkty

3 punkty za treść (stanowiska, zestawienie, spójność, długość) i 1 punkt za język.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Przykładowe notatki z klucza CKE

• Autorzy obu tekstów akcentują pozytywny wpływ uprawiania sportu na człowieka. Leszczyńska stwierdza, że sport poprawia kondycję psychiczną i fizyczną. Z kolei autorzy drugiego tekstu poza korzystnym wpływem sportu na zdrowie człowieka dostrzegają także istotną rolę sportu w socjalizacji młodych ludzi. Twierdzą oni, że sport pomaga wykształcić właściwe zachowania etyczne w grupie społecznej, dzięki temu, że rywalizacja sportowa uczy szacunku dla drugiego człowieka oraz postępowania fair play. [66 wyrazów]

Uwaga: Stanowisko autorki tekstu 1., np.: Uprawianie sportu wpływa korzystnie na zdrowie jednostki i społeczeństwa. Stanowisko autorów tekstu 2., np.: Uprawianie sportu pozwala wykształcić postawy istotne dla właściwego funkcjonowania w społeczeństwie.

Uwaga: Punkty wspólne, np.: uprawianie sportu ma pozytywny wpływ na zdrowie pschiczne i fizyczne człowieka; uprawianie sportu przynosi korzyści jednostkowe i społeczne. Punkty rozbieżne, np.: 1) uprawianie sportu przekłada się na oszczędności w systemie opieki zdrowotnej (tekst 1.); uprawianie sportu odgrywa rolę w uspołecznianiu młodych ludzi (tekst 2.); 2) uprawianie sportu maleje wraz z wiekiem (tekst 1.); wykształcenie w dzieciństwie nawyków dbania o kondycję fizyczną pozwala zachować te nawyki w życiu dorosłym (tekst 2.).

Uwaga: Kompozycja notatki jest dowolna, np. zdający może zacząć od zestawienia stanowisk autorów tekstów albo od przedstawienia stanowiska każdego z nich.

Uwaga: Nie jest błędem językowym powtarzanie w notatce syntetyzującej wyrazu sport.

Uwaga: Jeżeli w kryterium Treść przyznano 0 pkt, wówczas nie przyznaje się punktów w kryterium Poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna.

Uwaga: W latach 2026–2030 poprawne jest stosowanie zarówno pisowni zgodnej z zasadami ortografii obowiązującymi do 31 grudnia 2025 r., jak i pisowni zgodnej z zasadami wprowadzonymi od 1 stycznia 2026 r., jeżeli zdający stosuje wybraną normę konsekwentnie w całej notatce.

Schemat punktowania

Za notatkę syntetyzującą można uzyskać 4 punkty, w tym 3 punkty za treść i 1 punkt za poprawność językową, ortograficzną i interpunkcyjną.

Treść

3 pkt

A. przedstawienie stanowiska każdego autora: notatka przedstawia – oparte na kluczowych dla tematu informacjach – stanowisko każdego autora względem zagadnienia określonego w temacie notatki, odtworzone na podstawie informacji zawartych w tekście, na odpowiednim poziomie uogólnienia

B. zestawienie stanowisk obu autorów: w notatce zestawiono stanowiska obu autorów; poprawnie wskazano np. punkty wspólne/rozbieżne albo różnorodność aspektów zagadnienia określonego w temacie notatki ujętych w tekstach obu autorów

C. spójność: notatka stanowi logiczną i zorganizowaną całość

D. długość notatki: 60–90 wyrazów.

2 pkt

notatka spełnia kryteria A, B i C określone dla 3 pkt, ALE nie została zachowana dozwolona liczba wyrazów

albo
2 pkt

A. notatka przedstawia – oparte na kluczowych dla tematu informacjach – stanowisko każdego autora względem zagadnienia określonego w temacie notatki, odtworzone na podstawie informacji zawartych w tekście, ale poziom uogólnienia jest zaburzony

B. w notatce zestawiono stanowiska obu autorów; poprawnie wskazano np. punkty wspólne/rozbieżne albo różnorodność aspektów zagadnienia określonego w temacie notatki ujętych w tekstach obu autorów

C. notatka stanowi logiczną i zorganizowaną całość ALBO w notatce występują usterki w spójności

D. 60–90 wyrazów.

1 pkt

notatka spełnia kryteria A, B i C określone dla 2 pkt, ALE nie została zachowana dozwolona liczba wyrazów

albo
1 pkt

A. notatka przedstawia stanowisko każdego autora względem zagadnienia określonego w temacie notatki, odtworzone na podstawie informacji zawartych w tekście ALBO notatka przedstawia niepełne stanowisko każdego autora względem zagadnienia określonego w temacie notatki, odtworzone na podstawie informacji zawartych w tekście

B. stanowisk obu autorów nie zestawiono albo zestawiono je niepoprawnie; nie wskazano np. punktów wspólnych/rozbieżnych albo różnych aspektów zagadnienia określonego w temacie notatki ujętych w tekstach obu autorów

C. notatka stanowi logiczną i zorganizowaną całość ALBO w notatce występują usterki w spójności

D. 60–90 wyrazów.

0 pkt

notatka spełnia kryteria A i C określone dla 1 pkt, ALE nie została zachowana dozwolona liczba wyrazów

albo
0 pkt

notatka nie spełnia żadnego z kryteriów określonego dla 1 pkt.

Poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna

1 pkt

poprawny zapis, dopuszczalne dwa błędy (językowe, ortograficzne lub interpunkcyjne).

0 pkt

trzy i więcej błędów (językowych, ortograficznych lub interpunkcyjnych).

Uwagi.

1) Jeżeli w kryterium Treść przyznano 0 pkt, wówczas nie przyznaje się punktów w kryterium Poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna.

2) W latach 2026–2030 poprawne jest stosowanie przez zdającego zarówno pisowni zgodnej z zasadami ortografii obowiązującymi do 31 grudnia 2025 r., jak i pisowni zgodnej z zasadami wprowadzonymi od 1 stycznia 2026 r. Zdający zachowa poprawność pisowni, jeżeli wybierze jedną z norm dla pisowni określonego wyrazu i będzie stosował ją konsekwentnie w całej notatce. Egzaminator zaznaczy błąd ortograficzny tylko wtedy, gdy w tej samej notatce ten sam wyraz zostanie zapisany na dwa różne sposoby (np. raz Białostoczanin, a raz białostoczanin).

Zdający ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się (z dysleksją, dysortografią, dysgrafią)

Treść (0–3): egzaminator ocenia treść notatki syntetyzującej zgodnie z powyższymi kryteriami.

Poprawność językowa (0–1):

1 pkt

zapis poprawny językowo, dopuszczalne trzy błędy językowe.

0 pkt

cztery i więcej błędów językowych.

Uwaga. Oceniając notatkę syntetyzującą zdającego, u którego stwierdzono specyficzne trudności w uczeniu się (dysleksję lub dysortografię albo dysgrafię), egzaminator nie ocenia ani poprawności ortograficznej, ani interpunkcyjnej.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.