Zadanie 10, matura maj 2023, język rosyjski rozszerzony
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
13 punktówWypowiedz się na jeden z poniższych tematów. Wypowiedź powinna zawierać od 200 do 250 wyrazów i spełniać wszystkie wymogi typowe dla formy wskazanej w poleceniu. Zaznacz temat wybrany przez Ciebie. Zakreśl jego numer.
1. W ostatnim czasie młodzi ludzie coraz częściej organizują spotkania w gronie przyjaciół, podczas których wspólnie gotują. Napisz rozprawkę, w której wyrazisz swoją opinię na temat takich spotkań. Rozważ go z punktu widzenia osoby organizującej takie spotkanie w swoim domu oraz osób zaproszonych do wspólnego gotowania.
2. Chcesz z kolegami zrealizować w swojej miejscowości projekt Азбука Интернета для пожилых людей, mający na celu zapoznanie starszych ludzi z podstawami internetu. W liście do lokalnych władz napisz o korzyściach, jakie niesie ten projekt starszym ludziom, oraz o tym, jakiej pomocy oczekujesz od władz miejscowości.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Wypowiedź pisemna (rozprawka albo list formalny), 200–250 wyrazów, oceniana w czterech kryteriach: zgodność z poleceniem (0–5 pkt), spójność i logika wypowiedzi (0–2 pkt), zakres środków językowych (0–3 pkt), poprawność środków językowych (0–3 pkt). Zasady oceniania nie podają wzorcowej wypowiedzi; poniżej uszczegółowienia CKE dotyczące oceniania elementów treści i elementów formy dla obu tematów, a pełne kryteria i progi punktowe w schemacie punktowania.
Szczegółowe wymagania egzaminacyjne (rozprawka): I; V.6) Zdający wyraża i uzasadnia swoje opinie i poglądy […]; V.8) Zdający stawia tezę, przedstawia w logicznym porządku argumenty […], kończy wypowiedź konkluzją; V.12) Zdający stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze; V.13) Zdający stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji.
Szczegółowe wymagania egzaminacyjne (list): I; V.2) Zdający opowiada o czynnościach, doświadczeniach i wydarzeniach z przeszłości […]; V.6); V.12); V.13); VII.3) Zdający […] przekazuje informacje i wyjaśnienia.
ROZPRAWKA (temat 1.)
W ostatnim czasie młodzi ludzie coraz częściej organizują spotkania w gronie przyjaciół, podczas których wspólnie gotują. Napisz rozprawkę, w której wyrazisz swoją opinię na temat takich spotkań. Rozważ go z punktu widzenia osoby organizującej takie spotkanie w swoim domu oraz osób zaproszonych do wspólnego gotowania.
Rozprawka to wypowiedź, w której zdający rozważa zagadnienie podane w poleceniu, przedstawiając argumenty, wspierając je dodatkowymi wyjaśnieniami oraz/lub przykładami. Ten typ rozprawki umożliwia zdającemu wyrażenie własnej opinii odnośnie problemu określonego w temacie wypowiedzi, bez konieczności przedstawienia dwustronnej argumentacji („za i przeciw”). We wstępie nie wymaga się uwzględnienia podanych w poleceniu elementów tematu. Należy natomiast uwzględnić je w rozwinięciu. Dobrze napisana rozprawka:
• zawiera we wstępie zgodną z tematem, jasno sformułowaną tezę, która zapowiada oczekiwaną strukturę rozprawki
• w rozwinięciu omawia zagadnienie w sposób przejrzysty, logiczny; wszystkie argumenty przedstawione w rozwinięciu konsekwentnie wspierają postawioną tezę
• zawiera podsumowanie zgodne z tezą oraz argumentacją przedstawioną w rozwinięciu
• charakteryzuje się stylem formalnym.
Teza
1. Aby teza rozprawki była uznana za zgodną z tematem, wymagane jest odniesienie się do wspólnego gotowania podczas spotkań w gronie przyjaciół i wyrażenie własnej opinii na ten temat. Jeśli teza zawiera ogólne odniesienie do spotkań w gronie przyjaciół bez nawiązania do wspólnego gotowania, to jest traktowana jako niezgodna z tematem.
2. Teza musi zapowiadać oczekiwaną strukturę rozprawki, wskazywać, że prezentowane będą różne zdania, np.: Я считаю, что встречаться у кого-то из друзей и вместе готовить – это просто замечательная идея. / В последнее время молодые люди часто организуют встречи, во время которых вместе готовят. По-моему, для тех, кто приходит в гости, это здорово, а вот для хозяина квартиры – не очень.
3. Teza nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki, jeśli jest pytaniem, które nie pozwala na określenie, jakie stanowisko zajmuje zdający w kwestii wspólnego gotowania, np. Хорошая ли это идея – собраться вместе на чужой кухне и готовить? Uznaje się ją wtedy za odbiegającą od tematu.
4. Fakt, że teza nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki, jest poważną usterką w zakresie zgodności z tematem. Jeśli teza nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki ORAZ jest niezgodna z treścią rozwinięcia, jest kwalifikowana na poziom 0.
5. Opisanie problemu, który jest tematem rozprawki, np. stwierdzenie, że w ostatnim czasie młodzi ludzie coraz częściej organizują spotkania w gronie przyjaciół, podczas których wspólnie gotują, nie jest tezą.
6. Stanowisko wyrażone w tezie musi być spójne z treścią rozwinięcia rozprawki. Teza jest kwalifikowana jako „nie w pełni zgodna z argumentacją przedstawioną w rozwinięciu”, jeśli np. zdający wprowadza w rozwinięciu argumenty, które są sprzeczne z tezą (np. teza zapowiada omawianie pozytywnych stron wspólnego gotowania, a w rozwinięciu przedstawione są również negatywne strony takiej sytuacji). Podanie argumentów sprzecznych z postawioną tezą jest akceptowane pod warunkiem, że zdający wskazuje na poglądy innych osób po to, żeby wyjaśnić, dlaczego się z nimi nie zgadza, np. Некоторые думают, что такие встречи совершенно бесполезны. Я же считаю, что это не так.
7. Jeśli zdający nadaje tytuł rozprawce, nie bierze się go pod uwagę, oceniając pracę.
| Przykład | Ocena tezy |
|---|---|
| Хорошо ли ходить друг к другу в гости, чтобы готовить вместе? Я думаю, что да! | teza zgodna z tematem, zapowiada oczekiwaną strukturę rozprawki |
| Часто молодые люди собираются у кого-то из друзей и вместе готовят. Хорошо ли это? | teza odbiegająca od tematu (teza jest pytaniem, które nie zapowiada struktury rozprawki) |
| Учиться готовить с друзьями – всегда интересно. Я считаю, что это замечательно! | teza niezgodna z tematem |
| Сегодня молодые люди часто собираются вместе и готовят. | brak tezy |
Elementy tematu
1. Elementami są: (1) punkt widzenia osoby zapraszającej i (2) punkt widzenia osoby zaproszonej.
(1) Punkt widzenia osoby zapraszającej. Zdający powinien wyrazić swoją opinię dotyczącą pozytywnych lub negatywnych stron organizacji spotkania z przyjaciółmi i wspólnego gotowania podczas tego spotkania, przedstawiając punkt widzenia gospodarza w takich kwestiach, jak np.: – przygotowanie domu/mieszkania (np. niezbędne sztućce, naczynia, stanowiska pracy, odzieży ochronnej itd.); – zakup produktów; – komfort bycia w domu; – koszty; – możliwość przyjmowania gości u siebie / ciekawego spędzania czasu wolnego / nauczenia się czegoś nowego.
(2) Punkt widzenia osób zaproszonych. Zdający powinien przedstawić sytuację gości zaproszonych do wspólnego gotowania, biorąc pod uwagę takie kwestie jak np.: – warunki/wygody/niewygody wspólnego gotowania w cudzej kuchni; – sposób dojazdu; – bezpieczeństwo; – koszty; – możliwość ciekawego spędzania czasu wolnego / nauczenia się czegoś nowego.
2. Jeśli argument przedstawiony przez zdającego jest sprzeczny z tematem, czyli nie odnosi się do wspólnego gotowania w czasie spotkania u kogoś w domu, nie bierze się tego argumentu pod uwagę, oceniając dany element.
3. Jeśli zdający we wstępie wprowadza temat spotkania w gronie przyjaciół, podczas którego wspólnie gotują, a w argumentacji nie wspomina o domu, mieszkaniu osoby zapraszającej, taka realizacja poszczególnych elementów jest akceptowana.
4. Jeżeli zdający nie odnosi się w swojej pracy bezpośrednio do wspólnego gotowania, ale przedstawione argumenty nie wykluczają, że chodzi o wspólne przygotowanie potraw, to taka realizacja danej części pracy jest kwalifikowana na poziom niższy (maksymalnie poziom 1).
5. Jeżeli zdający pisze opowiadanie/artykuł/list o wspólnym gotowaniu podczas spotkania z przyjaciółmi, to taka praca jest uznawana jako praca niezgodna z poleceniem.
Zgodność z tematem („główka”: W ostatnim czasie młodzi ludzie coraz częściej organizują spotkania w gronie przyjaciół, podczas których wspólnie gotują. Napisz rozprawkę, w której wyrazisz swoją opinię na temat takich spotkań.; elementy tematu: punkt widzenia osoby organizującej takie spotkanie w swoim domu oraz osób zaproszonych do wspólnego gotowania)
1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem: ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B); ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), pod warunkiem że podane argumenty są zgodne z tezą, np.: – punkt widzenia sąsiadów; – punkt widzenia rodziców; – rady, jak lepiej zorganizować takie spotkanie, co najlepiej przygotować. Fragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.
2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu: luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami tematu (X, Y), np. – przepis na udane danie; – opis jednej z diet; – rozważania na temat zdrowego odżywiania się. Takie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A.
3. Fragmenty wypracowania nie na temat: w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.: – opis przyjęcia urodzinowego w kawiarni; – organizacja spotkań towarzyskich (bez nawiązywania do wspólnego gotowania); – rozważania na temat sposobów spędzania czasu wolnego w gronie przyjaciół / stylu życia. Takie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane w liczbie wyrazów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych.
4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1–2 zdania), który mógłby zostać uznany za odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika, uznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).
5. Jeśli zdający konsekwentnie używa niewłaściwego wyrazu, który jest kluczowy dla pracy, ale argumenty pasują do tematu, taka realizacja poszczególnych części danej pracy jest kwalifikowana na poziom niższy (maksymalnie poziom 1).
6. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany fragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo część wstępu/zakończenia. Ten sam fragment pracy nie może być realizacją elementu tematu oraz częścią wstępu/zakończenia.
7. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest wydzielenie wstępu/zakończenia z dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja oceniana jest na 0.
8. Dłuższe niekomunikatywne fragmenty pracy traktuje się jako odbiegające od tematu.
Podsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi. Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy, bierze się pod uwagę jego zgodność z rozwinięciem wypowiedzi.
Przykłady schematycznego zakończenia rozprawki: Поэтому можно сказать, что это хорошая идея. / Подводя итог, можно сказать, что нужно хорошо подумать, прежде чем принять такое решение.
Przykłady zakończenia znacznie odbiegającego od tematu: Я уважаю людей, которые любят проводить время вместе. / Можно сделать только один вывод: если любишь есть, то всегда найдёшь желающих присоединиться.
Uwagi dodatkowe: jeśli rozprawka jest napisana w formie listu (posiada zwrot rozpoczynający i/lub kończący), segmentacja pracy jest kwalifikowana na poziom 0.
LIST FORMALNY (temat 2.)
Chcesz z kolegami zrealizować w swojej miejscowości projekt Азбука Интернета для пожилых людей, mający na celu zapoznanie starszych ludzi z podstawami internetu. W liście do lokalnych władz napisz o korzyściach, jakie niesie ten projekt starszym ludziom, oraz o tym, jakiej pomocy oczekujesz od władz miejscowości.
Dobrze napisany list formalny:
• zawiera we wstępie określenie celu, w jakim został napisany
• omawia dane zagadnienie w sposób przejrzysty i logiczny
• zawiera elementy typowe dla formy: odpowiedni zwrot rozpoczynający i kończący, akapity itp.
Wstęp
1. Aby wstęp był uznany za zgodny z tematem, zdający powinien odnieść się w nim do pozytywnych aspektów projektu mającego na celu zapoznanie starszych ludzi z podstawami internetu i napisać, jakiej pomocy oczekuje od władz miejscowości itp.
2. Wstęp musi zawierać cel/powód napisania listu, zgodny z tematem, czyli organizacją projektu mającego na celu zapoznanie starszych ludzi z podstawami internetu lub koniecznością poprawy życia osób starszych.
3. Zdający nie musi odnosić się we wstępie do propozycji umożliwiającej rozwiązanie problemu związanego z planowanym projektem.
Elementy tematu: (1) korzyści, jakie niesie projekt mający na celu zapoznanie starszych ludzi z podstawami internetu, (2) pomoc, jakiej zdający oczekuje od władz miejscowości.
(1) Przedstawienie korzyści, jakie niesie ten projekt. Akceptowane są argumenty dotyczące np.: – ułatwienia życia osobom starszym (np. robienie zakupów w sklepach i aptekach internetowych, zapisy do lekarza, załatwienie innych spraw życia codziennego przez internet); – umożliwienia częstszych kontaktów rodzinnych i towarzyskich; – urozmaicenia/uatrakcyjnienia czasu wolnego seniorów (np. oglądanie filmów, koncertów, przedstawień teatralnych, możliwość korzystania z różnego rodzaju zajęć zgodnie z zainteresowaniami).
(2) Przedstawienie, jakiej pomocy oczekuje zdający od władz miejscowości. Akceptowane są wypowiedzi, w których zdający przedstawia konkretne prośby, propozycje, pomysły, dotyczące np.: – wydzielenia pomieszczenia dla zajęć; – zabezpieczenia potrzebnego sprzętu; – udostępnienia darmowego internetu dla seniorów; – zapewnienia poczęstunku podczas zajęć.
Jeśli zdający nie przedstawia konkretnych próśb/swoich pomysłów w sprawie oczekiwanej pomocy, np. wyraża potrzebę pomocy, ale nie precyzuje, w jaki sposób władze mogą pomóc, realizacja drugiego elementu tematu jest kwalifikowana na poziom 0.
Jeśli całość ostatniego akapitu jest realizacją drugiego elementu polecenia, ta część pracy jest traktowana jako rozwinięcie. Oznacza to, że zdający pominął zakończenie.
Zgodność z tematem („główka”: Chcesz z kolegami zrealizować w swojej miejscowości projekt Азбука Интернета для пожилых людей, mający na celu zapoznanie starszych ludzi z podstawami internetu. W liście do lokalnych władz napisz…; element 1.: o korzyściach, jakie niesie ten projekt starszym ludziom; element 2.: o tym, jakiej pomocy oczekujesz od władz miejscowości)
1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem: ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B); ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np.: – problemy/potrzeby osób starszych; – wykluczenie cyfrowe seniorów; – konieczność aktywizacji osób starszych; – pozytywne aspekty projektu; – przedstawienie grupy projektowej; – opis już rozpoczętych działań. Fragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.
2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu: luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami tematu (X, Y), np.: – przedstawienie innych projektów realizowanych przez grupę projektową; – opis różnych projektów realizowanych w danej miejscowości; – rozważania na temat zagrożeń związanych z internetem; – rozważania na temat roli osób starszych w społeczeństwie. Takie fragmenty są zaznaczane w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A.
3. Fragmenty wypracowania nie na temat: w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.: – rady, jak napisać projekt dla seniorów; – wpływ aktywności fizycznej na jakość życia osób starszych; – relacja z zajęć informatyki. Takie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane w liczbie wyrazów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych.
4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1–2 zdania), który mógłby zostać uznany za odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika, uznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).
5. Jeśli zdający konsekwentnie używa niewłaściwego wyrazu, który jest kluczowy dla pracy, ale argumenty pasują do tematu, taka realizacja danej części pracy jest kwalifikowana na poziom niższy (maksymalnie poziom 1).
6. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany fragment pracy uznaje się za element rozwinięcia albo za część wstępu/zakończenia. Ten sam fragment pracy nie może być realizacją elementu tematu oraz częścią wstępu/zakończenia.
7. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest też wydzielenie wstępu/zakończenia z dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja oceniana jest na 0.
8. Dłuższe niekomunikatywne fragmenty pracy traktuje się jako odbiegające od tematu.
Podsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi. Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy, bierze się pod uwagę jego zgodność z rozwinięciem wypracowania. Dopuszczalne jest krótkie zakończenie listu, ale aby mogło ono być zakwalifikowane na poziom 2, musi odnosić się do kwestii poruszanych w rozwinięciu, np. Надеюсь, что Вы поможете нам в реализации проекта и общими усилиями нам удастся сделать жизнь пожилых людей интереснее и проще. Zakończenie ograniczające się do utartych zwrotów stosowanych w zakończeniu listu, np.: Жду ответа; Надеюсь, что вы откликнетесь на нашу просьбу. jest kwalifikowane jako schematyczne.
Elementy charakterystyczne dla formy: list do władz lokalnych jest listem formalnym. Akceptowane są zwroty rozpoczynające i kończące o charakterze formalnym i półformalnym standardowo używane w języku rosyjskim (Уважаемый господин губернатор! Уважаемый Григорий Сергеевич! Уважаемые члены администрации города!). Nie są akceptowane zwroty nieformalne (np. Привет! Пока! Здравствуй!) oraz nieodpowiednie w kontekście formalnego listu w języku rosyjskim (np. Дорогой губернатор! Дорогой мэр города! Дорогой Сергей Петрович!).
Schemat punktowania
Wypowiedź jest oceniana w czterech kryteriach: zgodność z poleceniem (0–5 pkt), spójność i logika wypowiedzi (0–2 pkt), zakres środków językowych (0–3 pkt), poprawność środków językowych (0–3 pkt).
ZGODNOŚĆ Z POLECENIEM
W ocenie zgodności z poleceniem bierze się pod uwagę elementy treści oraz elementy formy, które zostały zrealizowane w wypowiedzi, oraz jakość realizacji tych elementów.
Elementy treści. Realizację każdego z pięciu elementów treści ocenia się na skali 2–1–0 zgodnie z TABELĄ A.
TABELA A. Zgodność z poleceniem: elementy treści (R – rozprawka; A – artykuł; L – list formalny)
| Elementy treści | 2 | 1 | 0 |
| 1. Wstęp (R): właściwe i adekwatne do tematu rozpoczęcie wypowiedzi | teza jest jasna, zgodna z tematem ORAZ argumentacją przedstawioną w rozwinięciu | teza nie jest w pełni poprawna, np. – teza nie jest w pełni zgodna z tematem ALBO argumentacją przedstawioną w rozwinięciu; – teza znacznie odbiega od tematu, ALE jest zgodna z argumentacją przedstawioną w rozwinięciu | brak tezy; teza zawiera poważne usterki, np. – teza jest niezgodna z tematem; – teza znacznie odbiega od tematu ORAZ nie jest zgodna z argumentacją przedstawioną w rozwinięciu; – teza niejasna, trudna do wskazania; wstęp niekomunikatywny |
| 1. Wstęp (A): właściwe i adekwatne do tematu rozpoczęcie wypowiedzi | wprowadzenie zgodne z tematem ORAZ ciekawe, oryginalne, zachęcające do czytania, np. w formie pytania lub cytatu | wprowadzenie nie jest w pełni poprawne, np. – wprowadzenie zgodne z tematem, ale schematyczne; – bardziej typowe dla innego typu tekstu (np. rozprawki); – ciekawe, oryginalne, ALE odbiegające od tematu | brak wprowadzenia; wprowadzenie niezgodne z tematem; wprowadzenie niejasne; wprowadzenie niekomunikatywne |
| 1. Wstęp (L): właściwe i adekwatne do tematu rozpoczęcie wypowiedzi | wstęp zgodny z tematem i treścią wypowiedzi ORAZ wskazujący cel/powód pisania listu | wstęp nie jest w pełni poprawny, np. – nie określa celu; – określa cel/powód pisania listu, ALE odbiega od tematu; – cel nie jest określony jasno; – wstęp nie jest zgodny z treścią listu (np. zapowiada poparcie, a opisuje argumenty przeciwne) | brak wstępu; wstęp niezgodny z tematem; wstęp niejasny; wstęp niekomunikatywny |
| 2. Pierwszy element tematu (R, A, L) | wieloaspektowa ORAZ/LUB pogłębiona realizacja elementu (np. wsparta przykładami, szczegółowo omówiona) | powierzchowna realizacja elementu, wypowiedzi brak głębi, np. – zdający podaje tylko „listę” argumentów/cech/określeń, żadnego nie rozwijając/uzasadniając; – zdający odnosi się do 1-2 aspektów i omawia je niezbyt szczegółowo | brak wypowiedzi; wypowiedź bardzo pobieżnie dotykająca tematu, np. zdający podaje tylko jeden argument/cechę/określenie, nie rozwijając go/jej; wypowiedź nie jest komunikatywna; wypowiedź nie jest związana z tematem / nie realizuje elementu |
| 3. Drugi element tematu (R, A, L) | wieloaspektowa ORAZ/LUB pogłębiona realizacja elementu (np. wsparta przykładami, szczegółowo omówiona) | powierzchowna realizacja elementu, wypowiedzi brak głębi, np. – zdający podaje tylko „listę” argumentów/cech/określeń, żadnego nie rozwijając/uzasadniając; – zdający odnosi się do 1-2 aspektów i omawia je niezbyt szczegółowo | brak wypowiedzi; wypowiedź bardzo pobieżnie dotykająca tematu, np. zdający podaje tylko jeden argument/cechę/określenie, nie rozwijając go/jej; wypowiedź nie jest komunikatywna; wypowiedź nie jest związana z tematem / nie realizuje elementu |
| 4. Podsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi (R, A, L) | zakończenie zgodne z tematem ORAZ treścią wypowiedzi; jeżeli zdający powtarza wstęp – czyni to innymi słowami | zakończenie nie jest w pełni zgodne z tematem ALBO treścią wypowiedzi; zakończenie znacznie odbiega od tematu, ALE jest zgodne z treścią wypowiedzi; zdający stosuje zakończenie schematyczne (sztampowe), np. ogranicza się do przeformułowania tezy; zdający powtarza wstęp w zasadzie tymi samymi słowami | brak zakończenia; zakończenie nie jest komunikatywne; zakończenie nie jest zgodne z tematem; zakończenie znacznie odbiega od tematu ORAZ nie jest zgodne z treścią wypowiedzi |
| 5. Fragmenty odbiegające od tematu i/lub nie na temat (R, A, L) | wypowiedź nie zawiera fragmentów odbiegających od tematu i/lub nie na temat | wypowiedź zawiera dłuższy fragment / nieliczne krótkie fragmenty odbiegające od tematu i/lub nie na temat | wypowiedź nie spełnia warunków określonych dla poziomu 1. |
W pełni poprawna teza musi zapowiadać oczekiwaną strukturę rozprawki. Jeśli teza nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki, może być zakwalifikowana maksymalnie na poziom 1.
Elementy formy. Realizację każdego z czterech elementów formy ocenia się na skali 1–0 zgodnie z TABELĄ B.
TABELA B. Zgodność z poleceniem: elementy formy
| Elementy formy | 1 | 0 |
| 1. Elementy charakterystyczne dla formy (R) | teza jest umiejscowiona we wstępie | wypowiedź nie spełnia warunków określonych dla poziomu 1. |
| 1. Elementy charakterystyczne dla formy (A) | wypowiedź jest zatytułowana | wypowiedź nie spełnia warunków określonych dla poziomu 1. |
| 1. Elementy charakterystyczne dla formy (L) | wypowiedź zawiera odpowiedni zwrot rozpoczynający i odpowiedni zwrot kończący | wypowiedź nie spełnia warunków określonych dla poziomu 1. |
| 2. Kompozycja (R, A, L) | wypowiedź cechuje widoczny zamysł kompozycyjny, wyrażający się w funkcjonalnie uzasadnionych proporcjach wstępu, rozwinięcia i zakończenia | wypowiedź nie spełnia warunków określonych dla poziomu 1. |
| 3. Segmentacja (R, A, L) | tekst jest uporządkowany; układ graficzny pracy (podział na akapity) jest merytorycznie uzasadniony | wypowiedź nie spełnia warunków określonych dla poziomu 1. |
| 4. Długość pracy (R, A, L) | długość pracy mieści się w granicach 180–280 wyrazów | wypowiedź nie spełnia warunków określonych dla poziomu 1. |
Uwaga: jedna usterka jest wystarczająca, żeby zakwalifikować pracę na 0 w danym podkryterium.
Jeżeli zdający tworzy wypowiedź w innej formie niż wskazana w temacie (np. pisze list zamiast rozprawki), praca jest kwalifikowana we wszystkich elementach formy na poziom 0.
Ostateczną liczbę punktów za zgodność z poleceniem ustala się na podstawie oceny elementów treści i elementów formy, zgodnie z TABELĄ C.
TABELA C
| Elementy treści | Elementy formy: 4–3 | Elementy formy: 2–1 | Elementy formy: 0 |
| 10 | 5 pkt | 4 pkt | 3 pkt |
| 8–9 | 4 pkt | 3 pkt | 2 pkt |
| 6–7 | 3 pkt | 2 pkt | 1 pkt |
| 4–5 | 2 pkt | 1 pkt | 0 pkt |
| 2–3 | 1 pkt | 0 pkt | 0 pkt |
| 0–1 | 0 pkt | 0 pkt | 0 pkt |
Przykładowo: za wypowiedź, w której elementy treści oceniono na 5, a elementy formy oceniono na 2, za zgodność z poleceniem przyznaje się 1 punkt.
SPÓJNOŚĆ I LOGIKA WYPOWIEDZI
W ocenie spójności i logiki wypowiedzi bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu wypowiedź jest klarowna, funkcjonuje jako całość dzięki jasnym powiązaniom (np. leksykalnym, gramatycznym) wewnątrz zdań oraz między zdaniami lub akapitami i nie zawiera fragmentów, które są sprzeczne z ogólnie przyjętymi zasadami rozumowania.
wypowiedź zawiera najwyżej 2 usterki w spójności ORAZ/LUB w logice na poziomie zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu.
wypowiedź zawiera od 3 do 5 usterek w spójności ORAZ/LUB w logice na poziomie zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu.
wypowiedź zawiera 6 lub więcej usterek w spójności ORAZ/LUB w logice na poziomie zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu.
Jeśli w pracy występuje dłuższy fragment (np. dłuższe zdanie lub 2–3 krótkie zdania), który jest niejasny/niekomunikatywny, przyznaje się 1 punkt; jeśli takich fragmentów jest więcej, przyznaje się 0 punktów.
Dodatkowe uwagi dotyczące oceniania spójności i logiki wypowiedzi:
1. Zaburzenie spójności i/lub logiki może wynikać na przykład z: braku połączenia między częściami tekstu, np. odwoływanie się do czegoś, co nie jest wcześniej wspomniane; nieuzasadnionego użycia czasowników w różnych czasach gramatycznych („przeskakiwania” z jednego czasu gramatycznego na inny); błędów językowych i/lub ortograficznych, które powodują zakłócenie komunikacji, np. sprawiają, że odbiorca gubi się, czytając tekst; przytoczenia argumentu, który jest sprzeczny z ogólnie przyjętymi zasadami rozumowania (jeśli nie ma w pracy żadnego uzasadnienia/kontekstu tłumaczącego taką właśnie realizację danego podpunktu).
2. Brak podziału na akapity nie prowadzi automatycznie do obniżenia punktacji za spójność i logikę wypowiedzi.
3. Jeżeli w pracy nie są zaznaczone żadne błędy w spójności/logice, należy przyznać 2 punkty w tym kryterium.
4. Jako usterki w spójności/logice egzaminator oznacza te fragmenty, w których gubi się, czytając tekst. Błędy językowe i ortograficzne mogą powodować zaburzenie spójności i logiki, ale wiele zależy od kontekstu wypowiedzi. Ten sam błąd może w mniejszym lub większym stopniu zaburzać zrozumienie tekstu. Może on wpływać na ocenę spójności i logiki i/lub przekazania komunikatu.
5. Błędy logiczne mogą często wynikać z niewystarczającego kontekstu w treści pracy, braku kluczowego elementu do uzasadnienia stwierdzenia, które samo w sobie jest sprzeczne z zasadami logiki.
6. Wyrazy napisane po polsku lub w języku innym niż język egzaminu egzaminator zaznacza jako błędy w spójności, jeśli w znacznym stopniu utrudniają zrozumienie komunikatu. Jeśli komunikacja nie jest zaburzona, podkreśla je jedynie jako błędy językowe.
7. Jeśli praca (lub jej obszerne fragmenty) jest w znacznej większości niespójna/niekomunikatywna/niezrozumiała dla odbiorcy, egzaminator może zaznaczyć całość pracy (lub dany fragment) „pionową falą” na marginesie i nie podkreślać poszczególnych zaburzeń. Jednocześnie w takiej pracy oznacza się błędy.
ZAKRES ŚRODKÓW JĘZYKOWYCH
W ocenie zakresu środków językowych bierze się pod uwagę zróżnicowanie i precyzję środków leksykalnych oraz struktur gramatycznych użytych w wypowiedzi.
szeroki zakres środków językowych; liczne fragmenty charakteryzujące się naturalnością, różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych.
zadowalający zakres środków językowych; w pracy występuje kilka fragmentów charakteryzujących się naturalnością, różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych, jednak w większości użyte są struktury o wysokim stopniu pospolitości.
ograniczony zakres środków językowych; głównie struktury o wysokim stopniu pospolitości.
bardzo ograniczony zakres środków językowych; wyłącznie struktury o wysokim stopniu pospolitości ALBO zakres środków językowych uniemożliwiający zdającemu zrealizowanie polecenia.
Jeżeli w wypowiedzi występują rażące/liczne uchybienia w stosowności i/lub jednolitości stylu, to liczbę punktów przyznanych za zakres środków językowych można obniżyć o 1 punkt (maksymalnie do zera).
Praca może otrzymać wskazaną w tabeli liczbę punktów, jeśli spełnia wszystkie wymogi określone dla danej kategorii punktowej. Jeśli spełnia je tylko częściowo, jest kwalifikowana na poziom niższy, np. praca, która charakteryzuje się szerokim zakresem leksyki, ale zadowalającym zakresem struktur gramatycznych, otrzymuje 2 punkty.
Pod pojęciem „szeroki zakres środków językowych” użytych w pracy rozumie się zróżnicowane środki leksykalno-gramatyczne na poziomie B2 (lub wyższym), które umożliwiają zdającemu swobodne i precyzyjne zrealizowanie polecenia.
Pod pojęciem „zadowalający zakres środków językowych” użytych w pracy rozumie się środki leksykalno-gramatyczne na poziomie B2, które umożliwiają zdającemu w miarę swobodne i precyzyjne zrealizowanie polecenia.
Pod pojęciem „ograniczony zakres środków językowych” użytych w pracy rozumie się mało zróżnicowane środki leksykalno-gramatyczne, często poniżej poziomu B2, które umożliwiają zdającemu zrealizowanie polecenia, ale wypowiedzi brakuje precyzji i użyte zostały głównie proste środki językowe.
Pod pojęciem „bardzo ograniczony zakres środków językowych” użytych w pracy rozumie się środki leksykalno-gramatyczne znacznie poniżej poziomu B2, które umożliwiają zdającemu zrealizowanie polecenia, ale wypowiedzi brakuje precyzji i użyte zostały jedynie proste środki językowe.
Przez „naturalność” rozumie się charakterystyczny dla danego języka sposób wyrażania znaczeń. Pod pojęciem „precyzji” rozumie się wyrażanie myśli z wykorzystaniem słownictwa swoistego dla tematu i unikanie wyrazów o wysokim stopniu pospolitości, takich jak хороший, интересный, stosowanie typowych dla danego języka związków wyrazowych oraz struktur gramatycznych precyzyjnie pasujących do danej sytuacji komunikacyjnej (np. пожилые люди / люди пожилого возраста zamiast старые особы / старшие особы).
Przez „stosowność” stylu rozumie się dostosowanie przez zdającego środków językowych do wybranej formy wypowiedzi, celowość zastosowanych konstrukcji składniowych i jednostek leksykalnych. Styl niestosowny to np. styl zbyt metaforyczny lub zbyt bliski stylowi potocznemu w odmianie mówionej. Przez „jednolitość” stylu rozumie się konsekwentne posługiwanie się jednym, wybranym stylem. Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne (tzn. czemuś służy). Styl uznaje się za niejednolity, jeżeli zdający miesza bez uzasadnienia różne style wypowiedzi, np. w tekście rozprawki występują fragmenty nazbyt potoczne, z wtrętami ze stylu urzędowego.
Do zakresu środków językowych zalicza się środki leksykalne oraz struktury gramatyczne użyte poprawnie lub z drobnymi błędami, np. ortograficznymi, pod warunkiem że zdający stosuje te struktury odpowiednio do sytuacji komunikacyjnej, a kontekst, w którym ich użyto, jest jasny i zrozumiały dla odbiorcy, np. Я хачу обратиться к Вам с просьбой.
POPRAWNOŚĆ ŚRODKÓW JĘZYKOWYCH
W ocenie poprawności środków językowych bierze się pod uwagę błędy gramatyczne, leksykalne, ortograficzne i interpunkcyjne. Punkty przyznaje się zgodnie z poniższą tabelą.
| Poprawność językowa (leksykalno-gramatyczna) / poprawność zapisu (ortograficzna, interpunkcyjna) | nieliczne błędy zapisu | liczne LUB bardzo liczne błędy zapisu |
| nieliczne błędy językowe | 3 pkt | 2 pkt |
| liczne błędy językowe | 2 pkt | 1 pkt |
| bardzo liczne błędy językowe | 1 pkt | 0 pkt |
1. W razie wątpliwości w sytuacjach granicznych o zakwalifikowaniu pracy na poziom niższy lub wyższy decyduje „waga” błędów oraz ich wpływ na komunikację.
2. Błędy interpunkcyjne są traktowane jako mniej istotne niż błędy ortograficzne.
3. W wypowiedziach zdających ze stwierdzoną dysleksją w przypadku bardzo licznych błędów językowych, które nie zakłócają komunikacji lub sporadycznie zakłócają komunikację, przyznaje się 1 punkt. Jeżeli błędy językowe są bardzo liczne i często zakłócają komunikację, przyznaje się 0 punktów.
4. W ocenie poprawności środków językowych bierze się pod uwagę orientacyjny stosunek liczby błędów do długości tekstu stworzonego przez zdającego (nie ma potrzeby liczenia wyrazów i błędów). „Liczne” błędy w przypadku tekstu bardzo krótkiego to nie to samo, co „liczne” błędy w przypadku tekstu dłuższego.
UWAGI DODATKOWE
1. Wypowiedź jest oceniana na 0 punktów w każdym kryterium, jeżeli jest: nieczytelna LUB całkowicie niezgodna z poleceniem/tematem LUB niekomunikatywna dla odbiorcy LUB odtworzona z podręcznika lub innego źródła (nie jest wówczas uznawana za wypowiedź sformułowaną przez zdającego).
2. Praca napisana niesamodzielnie, np. zawierająca fragmenty odtworzone z podręcznika lub innego źródła, w tym internetowego, lub przepisane z arkusza egzaminacyjnego lub od innego zdającego, jest powodem do unieważnienia części pisemnej egzaminu z języka obcego.
3. Jeżeli wypowiedź zawiera mniej niż 160 wyrazów, jest oceniana wyłącznie w kryterium zgodności z poleceniem. W pozostałych kryteriach przyznaje się 0 punktów.
4. Jeżeli za wypowiedź przyznano 0 punktów w kryterium zgodności z poleceniem, we wszystkich pozostałych kryteriach przyznaje się 0 punktów.
5. Jeżeli wypowiedź nie zawiera w ogóle rozwinięcia (np. zdający napisał tylko wstęp), przyznaje się 0 punktów w każdym kryterium.
6. Jeżeli za wypowiedź przyznano 1 punkt w kryterium zgodności z poleceniem, we wszystkich pozostałych kryteriach można również przyznać maksymalnie po 1 punkcie.
7. W ocenie poprawności środków językowych nie bierze się pod uwagę błędów ortograficznych oraz interpunkcyjnych w wypowiedziach zdających, którym przyznano takie dostosowanie warunków przeprowadzania egzaminu (zgodnie z Komunikatem dyrektora CKE). Błąd ortograficzny zmieniający znaczenie wyrazu w pracy dyslektyków to błąd językowy; jest on brany pod uwagę w ocenie poprawności środków językowych.
8. Zdający może używać oryginalnej pisowni w obcojęzycznych nazwach geograficznych, nazwach obiektów sportowych, gazet, zespołów muzycznych, programów telewizyjnych, tytułach, pod warunkiem że podaje wyjaśnienie w języku egzaminu, tak aby informacja była komunikatywna dla odbiorcy (np. сериал „M jak miłość”, книга „Świat Dysku”). Jeżeli zdający podaje nazwę w języku innym niż zdawany i nie podaje objaśnienia, całe wyrażenie jest traktowane jako jeden błąd językowy oraz jako błąd w spójności; jeśli użycie tej nazwy jest kluczowe dla realizacji polecenia, ta informacja nie jest uwzględniana w ocenie treści.
9. Zabronione jest pisanie wypowiedzi obraźliwych, wulgarnych lub propagujących postępowanie niezgodne z prawem. W przypadku takich wypowiedzi zostanie podjęta indywidualna decyzja dotycząca danej pracy, np. nie zostaną przyznane punkty za zakres środków językowych oraz za poprawność środków językowych lub cała wypowiedź nie będzie podlegała ocenie.
10. Praca w brudnopisie jest sprawdzana, jeżeli wyraz Brudnopis przekreślono i obok zostało napisane Czystopis. Jeżeli zdający umieścił w pracy adnotację ciąg dalszy w brudnopisie i zakreślił, która część jest czystopisem, to ta część podlega ocenie.
ZASADY LICZENIA WYRAZÓW
1. Liczone są wyrazy oddzielone spacją, np. на озере (2 wyrazy), в большом городе (3 wyrazy), 1789 (1 wyraz), 10.01.2015 (1 wyraz), 10 января 2015 (3 wyrazy).
2. Jako jeden wyraz liczone są: wyrazy łączone dywizem, np. из-за, Санкт-Петербург, по-моему; oznaczenia, symbole literowe, bez względu na liczbę liter, np. МГУ, СПИД; adres mailowy lub internetowy oraz numer telefonu.
3. Cyfry rzymskie traktuje się jak pozostałe cyfry i liczby, np. XX = 1 wyraz, XX век = 2 wyrazy.
4. Adres i podpis nie są liczone w liście.
5. Nie uznaje się i nie uwzględnia w liczbie wyrazów symboli graficznych używanych w internecie (np. „buźki”).
6. Bierze się pod uwagę wyrazy w języku innym niż język egzaminu, np. Я читаю Nowe Horyzonty. – 4 wyrazy.
Komentarz. Rozprawka musi zawierać tezę zapowiadającą strukturę (omówienie dwóch perspektyw), inaczej maksymalnie 1 pkt za ten element. Lista samych argumentów bez uzasadnienia to poziom 1 za elementy tematu. Fragmenty odbiegające od tematu (np. przepisy, dieta) lub nie na temat (przyjęcia w kawiarni, ogólne rozważania o sposobach spędzania czasu) obniżają ocenę. W liście konkretne prośby są obowiązkowe (brak = 0 pkt za drugi element). Zwroty formalne muszą być odpowiednie; nieformalne lub niestandard obniżają ocenę formy.