Co trzeba umieć
- Promotor: sekwencja przed genem, do której przyłącza się polimeraza RNA i czynniki transkrypcyjne; sam nie jest przepisywany na mRNA.
- Eksony i introny: eksony zostają w dojrzałym mRNA, introny są wycinane. U prokariontów geny zwykle nie mają intronów.
- Dojrzewanie mRNA u eukariontów: dołączenie czapeczki na końcu 5', ogona poli(A) na końcu 3' i splicing. Alternatywny splicing pozwala z jednego genu uzyskać różne białka.
- Nić matrycowa i kodująca: mRNA jest komplementarne do nici matrycowej i ma taką sekwencję jak nić kodująca (z U zamiast T).
- Operon u prokariontów: kilka genów pod wspólnym promotorem i operatorem.
Typowe pułapki
- Twierdzenie, że introny są tłumaczone na białko.
- Mylenie promotora z kodonem START: promotor działa na poziomie transkrypcji, kodon AUG na poziomie translacji.
- Długość mRNA a długość genu: dojrzałe mRNA eukariontów jest krótsze niż gen, bo nie ma intronów.
Zadania z matury
- 1.Zadanie 16.1, maj 2026Uzupełnij zdanie. Wybierz odpowiedź spośród oznaczonych literami A i B oraz odpowiedź spośród oznaczonych literami C i D.…
- 2.Zadanie 18.1, maj 2024Jaką sekwencję nukleotydową będzie miał fragment dojrzałego mRNA transkrybowany na podstawie przedstawionej nici matrycowej?…38%wykonalność
- 3.Zadanie 18.2, maj 2024Podaj sekwencję aminokwasową kodowaną przez pierwszy ekson przedstawionego genu. Odpowiedź zapisz od końca aminowego do końca…27%wykonalność
- 4.Zadanie 15.1, czerwiec 2022Na podstawie przedstawionych informacji wykaż, że w procesie ekspresji genu BMP15 dochodzi do potranskrypcyjnej obróbki RNA.
- 5.Zadanie 15.2, czerwiec 2022Dokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych. Propeptyd białka BMP15 (niedojrzałe białko) zawiera A. 125…
- 6.Zadanie 15.3, czerwiec 2022Uzupełnij poniższe zdania tak, aby zawierały informacje prawdziwe. W każdym nawiasie podkreśl właściwe określenie. Mutacje Fec…
- 7.Zadanie 15.4, czerwiec 2022Zapisz nazwy aminokwasów, którymi różnią się białko kodowane przez prawidłowy allel genu BMP15 i białko kodowane przez zmutowany…
- 8.Zadanie 19.1, maj 2021Podaj nazwę procesu, którego produktem jest pre-mRNA, oraz określ lokalizację tego procesu w komórce człowieka. Nazwa procesu:…29%wykonalność
- 9.Zadanie 19.2, maj 2021Wyjaśnij, z czego wynikają różnice między wielkościami genów a wielkościami cząsteczek mRNA, które im odpowiadają19%wykonalność
- 10.Zadanie 19.3, maj 2021Podaj nazwę choroby, u podłoża której leży mutacja genu kodującego hydroksylazę fenyloalaninową, prowadząca do utraty funkcji tego…48%wykonalność
Zadania z arkuszy CKE z rozwiązaniem z klucza. Wykonalność to średni procent punktów zdobytych przez zdających (raporty CKE).
Najczęstsze pytania
Czym różnią się eksony od intronów?
Eksony zostają w dojrzałym mRNA i niosą informację o białku. Introny są wycinane podczas dojrzewania pre-mRNA.
Czy geny bakterii mają introny?
Zwykle nie. Introny są typowe dla genów eukariotycznych.