Zacznij za darmoZacznij

Kwasy karboksylowe na maturze: otrzymywanie, moc i reakcje

Kwasy karboksylowe mają grupę –COOH. Najczęściej otrzymuje się je przez utlenianie alkoholi pierwszorzędowych albo aldehydów, a kwas octowy także przez fermentację octową etanolu. Na maturze trzeba też umieć porównać ich moc i zapisać reakcje z metalami, tlenkami, wodorotlenkami i solami słabszych kwasów.

Sprawdzono 18.10.20261 min czytania

W tym artykule

Co trzeba umieć

  • Otrzymywanie: utlenianie alkoholu pierwszorzędowego (przez aldehyd) do kwasu, np. silnym utleniaczem; utlenianie aldehydów (także w próbie Tollensa i Trommera); fermentacja octowa etanolu z udziałem bakterii; hydroliza estrów.
  • Moc: kwasy karboksylowe są słabe; kwas metanowy jest mocniejszy od etanowego. Podstawniki elektronoakceptorowe (np. atom chloru) przy węglu α zwiększają moc: kwas chlorooctowy jest mocniejszy od octowego.
  • Reakcje: z metalami aktywnymi (sól i wodór), z tlenkami i wodorotlenkami metali (sól i woda), z węglanami i wodorowęglanami (sól, CO2, woda). Ta ostatnia odróżnia kwas karboksylowy od fenolu.
  • Estryfikacja: z alkoholami w obecności stężonego H2SO4.

Typowe pułapki

  • Utlenianie alkoholu drugorzędowego nie daje kwasu, tylko keton.
  • Fenol nie wypiera CO2 z wodorowęglanu sodu, kwas karboksylowy tak.
  • W równaniach jonowych słaby kwas zapisuje się w postaci cząsteczkowej.

Zadania z matury

Zadania z tego tematu

  1. 1.Zadanie 25, czerwiec 2026a) Napisz równanie reakcji otrzymywania związku A. Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych. b) Uzupełnij…
  2. 2.Zadanie 28.1, czerwiec 2026W etapie 1. do trzech probówek oddzielnie wprowadzono badane roztwory i dodano po kilka kropel wodnego roztworu FeCl3. W…
  3. 3.Zadanie 30.1, czerwiec 2026Napisz liczbę moli elektronów oddawanych przez 1 mol dowolnej aldozy w reakcji utleniania opisaną metodą.
  4. 4.Zadanie 30.2, czerwiec 2026Do probówek zawierających osobno dwie aldoheksozy (I i II) o wzorach podanych niżej dodano kwas azotowy(V). W obu probówkach…
  5. 5.Zadanie 16.1, maj 2026Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) jednego z izomerycznych dimetylobutanali, który nie ulega opisanej reakcji z KOH.
  6. 6.Zadanie 16.2, maj 2026Zmieszano alkoholowe roztwory aldehydu benzoesowego (benzenokarboaldehydu) oraz aldehydu mrówkowego (metanalu) i otrzymano ciekłą…
  7. 7.Zadanie 17, maj 2026Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) ketonu użytego w reakcji haloformowej.
  8. 8.Zadanie 18.1, maj 2026Przeprowadzono opisaną reakcję i w jej wyniku otrzymano alkan o czterech atomach węgla w cząsteczce. Napisz wzór półstrukturalny…
  9. 9.Zadanie 18.2, maj 2026Poniżej przedstawiono wzory półstrukturalne (grupowe) oraz szkieletowe wybranych izomerycznych alkanów o wzorze sumarycznym…
  10. 10.Zadanie 25.1, maj 2026Do probówki z benzokainą dodano kwas solny i zaobserwowano powstanie klarownego roztworu. Wyjaśnij, dlaczego po dodaniu kwasu…

Zadania z arkuszy CKE z rozwiązaniem z klucza. Wykonalność to średni procent punktów zdobytych przez zdających (raporty CKE).

Najczęstsze pytania

Jak otrzymać kwas etanowy?

Przez utlenienie etanolu (np. przez etanal) albo fermentację octową etanolu z udziałem bakterii octowych.

Jak odróżnić kwas karboksylowy od fenolu?

Kwas karboksylowy reaguje z wodorowęglanem sodu z wydzieleniem CO2, fenol nie.

Czytaj dalej