Zadanie 30.2, matura czerwiec 2026, chemia rozszerzona

1 pktotwarteśrednie (szac.)Czerwiec 2026

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Działanie kwasem azotowym(V) na aldozę skutkuje utlenieniem zarówno grupy aldehydowej, jak i grupy −CH2OH. Reakcja przebiega zgodnie ze schematem:

schemat: CHO–(CHOH)ₙ–CH₂OH pod wpływem HNO₃ przechodzi w COOH–(CHOH)ₙ–COOHPowiększ
schemat: CHO–(CHOH)ₙ–CH₂OH pod wpływem HNO₃ przechodzi w COOH–(CHOH)ₙ–COOH

Dikarboksylowy kwas powstający w tej reakcji to kwas aldarowy.

Na podstawie: R.T. Morisson, R.N. Boyd, Chemia organiczna, Warszawa 2012.

Polecenie

Do probówek zawierających osobno dwie aldoheksozy (I i II) o wzorach podanych niżej dodano kwas azotowy(V).

wzory aldoheksoz I i II w projekcji Fischera; od góry: I – CHO, H–OH, HO–H, HO–H, H–OH, CH₂OH; II – CHO, H–OH, H–OH, HO–H, H–OH, CH₂OHPowiększ
wzory aldoheksoz I i II w projekcji Fischera; od góry: I – CHO, H–OH, HO–H, HO–H, H–OH, CH₂OH; II – CHO, H–OH, H–OH, HO–H, H–OH, CH₂OH

W obu probówkach otrzymano odpowiednie kwasy aldarowe. Cząsteczki tylko jednego z nich były chiralne.

Napisz, z której aldoheksozy (I czy II) powstał kwas aldarowy o cząsteczkach chiralnych. Uzasadnij odpowiedź. Odwołaj się do budowy cząsteczek obu kwasów aldarowych.

Aldoheksoza:

Uzasadnienie:

Korepetytor AI

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

3 rozmowy · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Odpowiedz i oceń, jak poszło. Klucz odsłoń dopiero, gdy masz swoją odpowiedź.

Zanim porównasz z kluczem

Jak poszło Ci z tym zadaniem?

Zaloguj się, żeby zapisać ocenę i wrócić do zadania później.

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanieKlucz i punktacja

Odpowiedź z klucza CKE

Aldoheksoza: II

Uzasadnienie: Tylko w wyniku utlenienia związku II powstał kwas aldarowy, który nie posiada płaszczyzny symetrii. Utlenienie cukru I prowadzi do powstania kwasu, który posiada płaszczyznę symetrii.

Schemat punktowania

1 pkt

poprawne rozstrzygnięcie oraz poprawne uzasadnienie.

0 pkt

odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.