Zadanie 21
Oceń prawdziwość zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
- Tabela do uzupełnienia
- Materiał graficzny
Izomeria optyczna
wyjaśnia zjawisko izomerii optycznej; wskazuje centrum stereogeniczne (asymetryczny atom węgla); rysuje wzory w projekcji Fischera izomerów optycznych: enancjomerów i diastereoizomerów; uzasadnia warunki wystąpienia izomerii optycznej w cząsteczce związku o podanej nazwie lub o podanym wzorze; ocenia, czy cząsteczka o podanym wzorze stereochemicznym jest chiralna
Tę umiejętność sprawdzają 43 zadania maturalne z arkuszy CKE z lat 2015–2026. Średnia wykonalność według raportów CKE: 45% (na podstawie 19 zadań).
Zadania sprawdzające tę umiejętność: 43 Otwórz w wyszukiwarce z filtrami
Zadanie 23.1
Wśród izomerów związku X zawierających dwie grupy funkcyjne i prosty łańcuch węglowy istnieją takie dwa, których cząsteczki są chiralne. W cząsteczkach jednego z nich grupy funkcyjne nie są połączone z tym samym atomem węgla. Uzupełnij tabelę. Napisz wzory…
- Tabela do uzupełnienia
Zadanie 26
Napisz sekwencję opisanego tripeptydu za pomocą trzyliterowych kodów aminokwasów.
Zadanie 27
Przedstaw w projekcji Fischera wzór erytrolu i wzór jednego z jego diastereoizomerów – L-treitolu.
- Materiał graficzny
Zadanie 30.2
Do probówek zawierających osobno dwie aldoheksozy (I i II) o wzorach podanych niżej dodano kwas azotowy(V). W obu probówkach otrzymano odpowiednie kwasy aldarowe. Cząsteczki tylko jednego z nich były chiralne. Napisz, z której aldoheksozy (I czy II) powstał…
- Materiał graficzny
Zadanie 22
Przeprowadzono dwie reakcje: propan-2-onu oraz butan-2-onu – każda z borowodorkiem sodu. W jednej z tych przemian otrzymano mieszaninę enancjomerów. Rozstrzygnij, w której reakcji – z propan-2-onem czy z butan-2-onem – otrzymano mieszaninę enancjomerów.…
- Materiał graficzny
Zadanie 25.1
Uzupełnij poniższy schemat tak, aby przedstawiał on wzory obu enancjomerów kwasu mlekowego.
- Materiał graficzny
Zadanie 20.1
Uzupełnij poniższy schemat tak, aby przedstawiał budowę obu enancjomerów opisanej bromopochodnej.
- Materiał graficzny
Zadanie 29.1
Rozstrzygnij, czy cząsteczka erytrytolu jest chiralna. Odpowiedź uzasadnij. Rozstrzygnięcie: Uzasadnienie:
- Materiał graficzny
Zadanie 30
Degradacji Ruffa poddano jeden ze związków, których wzory przedstawiono poniżej. Powstały cukier utleniono kwasem azotowym(V) i otrzymano związek, którego cząsteczki są achiralne – kwas mezo-winowy. Wybierz cukier, którego użyto do przeprowadzenia opisanego…
- Materiał graficzny
Zadanie 24
Kwas winowy występuje w postaci stereoizomerów. Uzupełnij poniższy schemat, tak aby otrzymać wzory dwóch związków stanowiących parę diastereoizomerów kwasu winowego.
- Materiał graficzny
Zadanie 27.2
Rozstrzygnij, czy cząsteczki tego związku są chiralne. Odpowiedź uzasadnij. Rozstrzygnięcie: Uzasadnienie:
- Materiał graficzny
Zadanie 31
Oceń prawdziwość poniższych zdań. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
- Tabela do uzupełnienia
- Materiał graficzny
Zadanie 25
Wybierz związek (A, B albo C), którego cząsteczki są chiralne, i napisz literę, którą oznaczono jego wzór. Uzasadnij swój wybór – odwołaj się do budowy cząsteczek tego związku. Związek: Uzasadnienie:
- Materiał graficzny
Zadanie 34
Dokończ zdanie. Wybierz i zaznacz odpowiedź A albo B oraz uzasadnienie 1., 2. albo 3. Przedstawione monosacharydy są względem siebie
- Tabela do uzupełnienia
- Materiał graficzny
Zadanie 33
Rozstrzygnij, czy cząsteczka kwasu pantotenowego jest chiralna. Odpowiedź uzasadnij. Rozstrzygnięcie: Uzasadnienie:
- Materiał graficzny
Zadanie 12
Wskaż, jakie będą objawy opisanych doświadczeń - wybierz odpowiedni numer zdjęcia (spośród przedstawionych powyżej). Zapisz równania reakcji przebiegających podczas obu doświadczeń lub zaznacz, że żadna reakcja wtedy nie zachodzi. Zastosuj wzory…
- Materiał graficzny
Zadanie 22.2
Rozstrzygnij, czy cząsteczka alkoholu powstającego w wyniku utlenienia produktu borowodorowania 2-metylobut-1-enu jest chiralna. Odpowiedź uzasadnij. Rozstrzygnięcie: Uzasadnienie:
- Materiał graficzny
Zadanie 30.1
Oceń prawdziwość poniższych zdań dotyczących związku organicznego o podanym w informacji wzorze. Zaznacz P, jeżeli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe. 1. W cząsteczce tego związku można wyróżnić wiązanie estrowe. 2. W cząsteczce tego związku…
- Materiał graficzny
Zadanie 28
Rozstrzygnij, czy cząsteczka tymolu jest chiralna. Odpowiedź uzasadnij. Rozstrzygnięcie: Uzasadnienie:
- Materiał graficzny
Zadanie 34
Uzupełnij poniższą tabelę. Narysuj wzory półstrukturalne (grupowe) związku X oraz jednego izomeru związku X o budowie łańcuchowej, którego cząsteczki są chiralne. Zaznacz (*) asymetryczny atom węgla (centrum stereogeniczne).
- Tabela do uzupełnienia
Zadanie 23.1
Napisz wzory półstrukturalne (grupowe) obu produktów reakcji związku X z chlorowodorem. Wzór związku, którego cząsteczki są chiralne: Wzór związku, którego cząsteczki są achiralne:
Zadanie 23.2
Uzupełnij poniższy schemat, tak aby przedstawiał budowę obu enancjomerów chiralnego produktu reakcji związku X z chlorowodorem.
- Materiał graficzny
Zadanie 35.1
Cząsteczka trehalozy powstaje w wyniku kondensacji dwóch cząsteczek D-glukopiranozy, które łączą się wiązaniem O-glikozydowym. Obie jednostki glukozowe powstały z takiego samego anomeru D-glukopiranozy. Poniżej przedstawiono wzór trehalozy w projekcji…
- Tabela do uzupełnienia
- Materiał graficzny
Zadanie 24
W opisanej metodzie 3-bromo-3-metyloheksan otrzymuje się w postaci mieszaniny racemicznej, czyli równomolowej mieszaniny obu enancjomerów. Uzupełnij poniższy schemat, tak aby przedstawiał wzory stereochemiczne składników tej mieszaniny.
- Materiał graficzny
Zadanie 33
Cząsteczki kwasu 2-hydroksybutanowego są chiralne. Uzupełnij poniższy schemat, tak aby otrzymać wzory enancjomerów kwasu 2-hydroksybutanowego w projekcji Fischera.
- Materiał graficzny
Zadanie 34.1
Napisz numery związków, których roztwory znajdowały się w probówkach A, B i C.
- Tabela do uzupełnienia
- Materiał graficzny
Zadanie 33
Witamina D jest ogólną nazwą dla dwóch związków: witaminy D2 oraz witaminy D3 o podanych poniżej wzorach. Uzupełnij poniższe zdania – wybierz i podkreśl jedno określenie spośród podanych w nawiasie. 1. Witamina D2 oraz witamina D3…
- Materiał graficzny
Zadanie 37
Aldozy utleniają się tak samo łatwo, jak inne aldehydy, dlatego redukują np. odczynnik Tollensa. Działanie na aldozę kwasem azotowym(V), który jest silnym utleniaczem, skutkuje utlenieniem nie tylko grupy −CHO, lecz także grupy −CH2OH. Produktami…
- Materiał graficzny
- Schemat do uzupełnienia
Zadanie 30.2
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa. 1. W wyniku opisanej reakcji zmienia się hybrydyzacja orbitali walencyjnych drugiego atomu węgla z sp2 w cząsteczce ketonu na sp3 w…
- Materiał graficzny
Zadanie 36
Oceń, czy cząsteczka tego tripeptydu jest chiralna. Odpowiedź uzasadnij. Ocena: Uzasadnienie:
- Materiał graficzny
Zadanie 33.1
Przeanalizuj budowę cząsteczki kwasu winowego ze względu na możliwość wystąpienia stereoizomerii i odpowiedz na poniższe pytanie. Wpisz TAK albo NIE do tabeli i podaj uzasadnienie. Uzasadnienie:
- Tabela do uzupełnienia
Zadanie 33.2
Uzupełnij poniższe schematy – utwórz wzory w projekcji Fischera dwóch stereoizomerów kwasu winowego będących diastereoizomerami.
- Materiał graficzny
Zadanie 27.2
Napisz, czy cząsteczki 2,2,4-trimetylopentanu są chiralne. Odpowiedź uzasadnij
Zadanie 31
Oceń, czy związek o wzorze CH3−CHBr−CHCl−CH3 występuje w formie diastereoizomerów. Odpowiedź uzasadnij.
Zadanie 36.1
Uzupełnij poniższy schemat tak, aby otrzymać wzór tłuszczu X. W tym celu w puste miejsca wpisz wzory odpowiednich grup węglowodorowych wybranych spośród: −C15H31 −C17H33 −C17H35
- Materiał graficzny
Zadanie 26
Spośród podanych wzorów związków chemicznych wybierz wzory tych, które nie są optycznie czynne. Wpisz do poniższej tabeli numery, którymi oznaczono te związki, i w każdym przypadku uzasadnij swój wybór.
- Tabela do uzupełnienia
- Materiał graficzny
Zadanie 33
Napisz litery (a–f), którymi oznaczono w powyższym wzorze kwasu askorbinowego wszystkie enolowe atomy węgla oraz wszystkie asymetryczne atomy węgla. Enolowe atomy węgla: Asymetryczne atomy węgla:
- Materiał graficzny
Zadanie 40
Oceń, czy podane poniżej informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.
- Tabela do uzupełnienia
Zadanie 28
Narysuj wzór półstrukturalny (grupowy), podaj nazwę systematyczną oraz określ rzędowość opisanego alkoholu. Wzór: Nazwa: Rzędowość:
Zadanie 41
Napisz wzór sekwencji badanego tripeptydu, posługując się trzyliterowymi symbolami aminokwasów. Pamiętaj, że w tej notacji z lewej strony umieszcza się symbol aminokwasu, który zawiera wolną grupę aminową.
Zadanie 27
Napisz równania reakcji związku X z sodem i tlenkiem miedzi(II). Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych. Równanie reakcji z sodem: Równanie reakcji z tlenkiem miedzi(II):
Zadanie 38.2
Uzupełnij poniższy schemat, tak aby przedstawiał enancjomery aminokwasu otrzymanego w wyniku opisanej hydrolizy tripeptydu.
- Materiał graficzny