Zacznij za darmoZacznij

Sprzężenie zwrotne ujemne i dodatnie na maturze z biologii

Ujemne sprzężenie zwrotne to mechanizm, w którym efekt procesu hamuje jego przyczynę, dzięki czemu parametr wraca do normy. Przykład: wysoki poziom tyroksyny hamuje wydzielanie TRH i TSH. Dodatnie sprzężenie zwrotne nasila proces, np. oksytocyna podczas porodu.

Sprawdzono 18.10.20261 min czytania

W tym artykule

Co trzeba umieć

  • Oś podwzgórze, przysadka, tarczyca: TRH pobudza wydzielanie TSH, TSH pobudza tarczycę do wydzielania tyroksyny, a wysoki poziom tyroksyny hamuje wydzielanie TRH i TSH.
  • Glukoza: wzrost stężenia glukozy pobudza wydzielanie insuliny, insulina obniża stężenie glukozy, co zmniejsza wydzielanie insuliny; przy spadku glukozy działa glukagon.
  • Wapń: parathormon podnosi stężenie Ca2+ we krwi, kalcytonina je obniża.
  • Dodatnie sprzężenie: oksytocyna i skurcze macicy podczas porodu, krzepnięcie krwi; proces nasila się do zakończenia.
  • Schematy: matura często daje schemat regulacji i pyta, które strzałki oznaczają hamowanie.

Typowe pułapki

  • Mylenie ujemnego sprzężenia z działaniem antagonistycznym dwóch hormonów: to dwa różne pojęcia, choć często występują razem.
  • Opisywanie skutku niedoboru jodu: mało tyroksyny, słabe hamowanie, więcej TSH i przerost tarczycy (wole).
  • „Ujemne” nie znaczy „szkodliwe”: oznacza, że skutek przeciwdziała zmianie.

Zadania z matury

Zadania z tego tematu

  1. 1.Zadanie 13.1, maj 2024Podaj nazwę przykładowego ludzkiego hormonu zawierającego jod.29%wykonalność
  2. 2.Zadanie 13.2, maj 2024Wyjaśnij, dlaczego w razie długotrwałego niskiego poziomu jodu w organizmie poziom hormonu tyreotropowego (TSH) jest podwyższony.…17%wykonalność
  3. 3.Zadanie 1.2, czerwiec 2022Uzupełnij poniższe zdania dotyczące znaczenia żelaza w organizmie człowieka tak, aby zawierały informacje prawdziwe. W każdym…
  4. 4.Zadanie 14.4, maj 2022Uzupełnij poniższe zdania tak, aby zawierały poprawny opis regulacji ilości pobieranego cholesterolu przez komórkę. Podkreśl w…64%wykonalność
  5. 5.Zadanie 15.2, czerwiec 2020Wyjaśnij, dlaczego podczas utraty dużych ilości ciepła przez organizm obserwuje się wzrost wydzielania zarówno hormonu…16%wykonalność
  6. 6.Zadanie 18.4, czerwiec 2019Spośród wymienionych poniżej przykładów A–D wybierz i zaznacz ten, do którego niezbędne jest zastosowanie techniki PCR. A.…
  7. 7.Zadanie 13.1, maj 2018Na podstawie przedstawionych informacji i własnej wiedzy uzasadnij, że choroba Gravesa-Basedowa jest chorobą autoimmunizacyjną.…30%wykonalność
  8. 8.Zadanie 13.2, maj 2018Na podstawie przedstawionych informacji określ, czy TSH jest hormonem steroidowym, czy jest hormonem białkowym. Odpowiedź…36%wykonalność
  9. 9.Zadanie 13.3, maj 2018Podaj nazwę gruczołu dokrewnego wydzielającego do krwi TSH oraz nazwę hormonu uwalnianego z tarczycy po pobudzeniu przez TSH, i…17%wykonalność
  10. 10.Zadanie 13.4, maj 2018Uzupełnij poniższe zdanie tak, aby powstał poprawny opis dotyczący mechanizmu regulacji wydzielania TSH. Podkreśl w każdym…17%wykonalność

Zadania z arkuszy CKE z rozwiązaniem z klucza. Wykonalność to średni procent punktów zdobytych przez zdających (raporty CKE).

Najczęstsze pytania

Na czym polega ujemne sprzężenie zwrotne?

Skutek procesu hamuje jego przyczynę, przez co regulowany parametr wraca do wartości prawidłowej. Przykład: tyroksyna hamuje wydzielanie TRH i TSH.

Podaj przykład dodatniego sprzężenia zwrotnego.

Wydzielanie oksytocyny podczas porodu: skurcze macicy nasilają wydzielanie oksytocyny, a ta nasila skurcze.

Czytaj dalej