Układ termoregulacji zapewnia człowiekowi utrzymanie względnie stałej temperatury ciała. Regulacja temperatury ciała polega na zwiększaniu wytwarzania ciepła w organizmie lub na czynnym rozpraszaniu ciepła, dzięki czemu stała temperatura ciała może być utrzymana niezależnie od temperatury otoczenia.
Na poniższym schemacie zilustrowano współdziałanie głównych reakcji termoregulacyjnych u człowieka w przedziale temperatury otoczenia 0 stopni C - 55 stopni C.

w zakresie 0-55, lewą osią pionową względne tempo metabolizmu (0-4) i prawą osią pionową ukrwienie skóry i pocenie się [j.u.]. Zaznaczono trzy krzywe. Krzywa ciągła (tempo metabolizmu) zaczyna się przy 0 stopniach na poziomie ok. 3,6, rośnie do maksimum ok. 4,0 przy ok. 7 stopniach, po czym stale opada aż do minimum ok. 1,0 w okolicy 28-30 stopni i dalej powoli rośnie do ok. 1,8 przy 55 stopniach. Krzywa kropkowana (ukrwienie skóry) utrzymuje się na niskim poziomie ok. 2,1 do ok. 28 stopni, a powyżej tej temperatury szybko rośnie, osiągając ponad 4 przy 50 stopniach. Krzywa przerywana (pocenie) utrzymuje się na poziomie ok. 2,0 do ok. 30 stopni, po czym rośnie do ok. 4 przy 55 stopniach. Pionowym paskiem w okolicy 28-30 stopni oznaczono komfort termiczny; strzałki nad wykresem opisano jako chłód (na lewo od komfortu termicznego) i gorąco (na prawo). Pozioma strzałka dwustronna w dolnej części wykresu, obejmująca zakres ok. 10-48 stopni, jest podpisana: względnie stała temperatura ciała.]
Na podstawie: M. Tafil-Klawe, J. Klawe, Wykłady z fizjologii człowieka, Warszawa 2009.
Zadanie 15.2.
Wyjaśnij, dlaczego podczas utraty dużych ilości ciepła przez organizm obserwuje się wzrost wydzielania zarówno hormonu tyreotropowego (TSH), jak i hormonów tarczycy. W odpowiedzi uwzględnij funkcje tych hormonów.
Przykładowe rozwiązania
- Utrata dużej ilości ciepła powoduje obniżanie się temperatury organizmu, co powoduje wzrost wydzielania TSH, który z kolei pobudza tarczycę do wydzielania hormonów tarczycy, a te pobudzają w komórkach organizmu metabolizm, zwiększając wytwarzanie ciepła w organizmie.
- Obniżenie się temperatury organizmu zwiększa wydzielanie TSH, który pobudza tarczycę do wydzielania tyroksyny wpływającej na zwiększenie oddychania tlenowego i wytwarzanie ciepła.
- Hormon tyreotropowy pobudza tarczycę do wydzielania hormonów tarczycy: T4 i T3 zwiększających tempo metabolizmu i produkcję większej ilości ciepła chroniącego organizm przed wychłodzeniem.
- Odebranie przez ośrodek termoregulacji w podwzgórzu informacji o obniżeniu temperatury organizmu powoduje uwalnianie liberyn, które pobudzają przysadkę do wydzielania TSH, pod wpływem którego tarczyca wydziela tyroksynę, zwiększającą tempo metabolizmu i w konsekwencji uwalnianie większej ilości ciepła.
1 p. - za poprawne wyjaśnienie, uwzględniające pobudzanie tarczycy przez TSH, co skutkuje wzrostem wydzielania hormonów tarczycy i w efekcie przyczynia się do wzrostu tempa metabolizmu i wzrostu temperatury ciała.
0 p. - za odpowiedź niespełniającą powyższych wymagań albo za brak odpowiedzi.
Uwaga:
Dopuszcza się odpowiedzi odnoszące się do wzrostu tempa metabolizmu bez określenia jego wpływu na produkcję ciepła, np. „TSH pobudza tarczycę do wydzielania hormonów zwiększających tempo metabolizmu”.
Porównujesz swoje rozwiązanie z kluczem? Maturownik+ oceni je analizą AI, policzy punkty wg schematu i zapisze Twoje błędy w kompendium.
Policz na kartce jak na maturze, odsłoń klucz i porównaj. Potem odhacz, żeby wiedzieć, co masz już za sobą.
ZrobioneOdhaczanie zapisuje się na Twoim koncie, więc wymaga darmowego konta. Zajmuje chwilę i wracasz do tego samego zadania.
Policz na kartce jak na maturze, odsłoń klucz i porównaj. Potem odhacz, żeby wiedzieć, co masz już za sobą.
ZrobioneOdhaczanie zapisuje się na Twoim koncie, więc wymaga darmowego konta. Zajmuje chwilę i wracasz do tego samego zadania.