Etniczność a konflikty społeczne

Zasadą obowiązującą od początku dziejów ludzkości jest to, że jednym z najbardziej typowych wyznaczników grup ludzkich jest ich zróżnicowanie. Wprawdzie historia ludzkości jest historią konfliktów i wojen, to jednak – mimo ich dużej liczby – liczba przypadków, kiedy odrębne grupy żyją przez większość swojej historii bez konfliktów, jest nieporównywalnie większa niż liczba konfliktów. A zatem zróżnicowanie może stanowić co najwyżej pewien kontekst, w którym konflikty mogą zaistnieć, ale nie muszą. Musiały zatem w pewnym momencie zajść jakieś okoliczności, które do konfliktu doprowadziły.

Te procesy dowodzą więc, że tożsamości etniczne, kulturowe czy narodowe są kreowane, a nie są czymś już z góry danym od pokoleń w gotowym kształcie. Tożsamość etniczna grup jest substancją niezwykle plastyczną. Czynnikiem uaktywniającym proces kreowania tożsamości etnicznych – a może lepiej: krystalizowania czy precyzowania granic własnej tożsamości etnicznej – jest, moim zdaniem, zawsze jedno i to samo: gwałtowna zmiana realnych warunków życia, poziomu życia, układu politycznego, świata idei i myśli itp. Zmiany mogą pojawiać się na rozmaitych poziomach, ale jednakowo – bez względu na swój pierwotny charakter – będą prowadzić do krystalizowania się wyraźnie wyodrębnianych tożsamości. To dopiero konfrontacja – aktywowana poczuciem zagrożenia własnej tożsamości i bytu – z inną grupą uszczegóławia te granice grup kulturowych, etnicznych czy religijnych, które wcześniej były wyznaczone stosunkowo luźno.