Zadanie 1.1, matura maj 2025, wiedza o społeczeństwie rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Teksty do zadania
O normach społecznych
Tekst 1. Fragment poradnika
Przy wejściu do domu trzeba otworzyć drzwi i ręką wskazać gościowi, aby wszedł pierwszy, nawet bez słów żadnych […]; w gościnie bowiem gospodarz zawsze powinien nam oddać pierwszeństwo.
Trzeba […] starać się nie mówić ani zbyt prędko, ani pomału. Dalej – wyrażać się gładko, potoczyście, z uwagą na gramatyczne zwroty […]. Opowiadanie ma być treściwe, niezbyt długie, ażeby i inni mogli się wypowiedzieć.
Człowiek dobrze wychowany, czyli wskazówki odpowiedniego zachowania się w domu i w towarzystwie, Stevens Point 1917, s. 6, 12, 14.
Tekst 2. Fragment wiersza Zbigniewa Herberta pt. Przesłanie Pana Cogito
Idź dokąd poszli tamci do ciemnego kresu
po złote runo nicości twoją ostatnią nagrodę
[…]
bądź odważny gdy rozum zawodzi bądź odważny
w ostatecznym rachunku jedynie to się liczy
a Gniew twój bezsilny niech będzie jak morze
ilekroć usłyszysz głos poniżonych i bitych
[…]
Bądź wierny Idź
Z. Herbert, Wybór poezji, Wrocław 2019, s. 413–414.
Polecenie
1 punktOdnosząc się do typologii norm społecznych, uzasadnij, że każdy z tekstów dotyczy innego rodzaju tych norm.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Przykładowe odpowiedzi:
– W tekście 1. przedstawiono normy obyczajowe, a w tekście 2. odwołano się do norm moralnych. Normy obyczajowe charakteryzują właściwe dla danej kultury (środowiska, epoki) wzorce zachowania – określają, co wypada, a czego nie wypada robić w określonej sytuacji. Normy moralne mają charakter wartościujących nakazów, np. bądź wierny, bądź odważny – w wierszu ukazano właśnie zachowania określane jako moralnie właściwe, pożądane.
– W tekście 1. przedstawiono normy właściwego zachowania, które określić można jako normy zwyczajowe. Z kolei tekst 2. dotyczy etyki czy moralności w zasadach postępowania – są w nim wskazane normy etyczne.
– W tekście 1. przedstawiono normy dotyczące dobrych manier, zasad dobrego wychowania. Z kolei tekst 2. dotyczy norm etycznych.
– W tekście 1. przedstawiono normy zwyczajowe. Z kolei tekst 2. dotyczy wartości dotyczących odwagi i wierności.
Schemat punktowania
sformułowanie poprawnego uzasadnienia.
inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.