Zadanie 21, matura maj 2025, wiedza o społeczeństwie rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Wspólne informacje do wiązki zadań
Materiał 1. Wyniki wyborów do Sejmu RP z 2015 r.
| wynik ogólnokrajowy | wynik w okręgu nr 1 | |||
|---|---|---|---|---|
| procent głosów | liczba mandatów | procent głosów | liczba mandatów | |
| KW Prawo i Sprawiedliwość | 37,58% | 235 | 35,70% | 6 |
| KW Platforma Obywatelska RP | 24,09% | 138 | 25,24% | 4 |
| KW Wyborców Kukiz’15 | 8,81% | 42 | 9,59% | 1 |
| KW Nowoczesna Ryszarda Petru | 7,60% | 28 | 7,15% | 1 |
| KKW Zjednoczona Lewica | 7,55% | 0 | 10,45% | 0 |
| KW Polskie Stronnictwo Ludowe | 5,13% | 16 | 3,89% | 0 |
| KW KORWiN | 4,76% | 0 | 4,32% | 0 |
| KW Partia Razem | 3,62% | 0 | 3,64% | 0 |
| pozostałe komitety wyborcze | 0,87% | 1 | – | – |
Materiał 2. Wyniki wyborów do Senatu RP z 2015 r. – przynależność kandydatów, którzy uzyskali mandaty, do komitetów wyborczych
PowiększOkręg nr 1 zaznaczono na mapie numerem.
| wynik ogólnokrajowy | wynik w okręgu nr 1 | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| procent głosów | liczba mandatów | procent głosów | mandat | ||
| niebieski | KW Prawo i Sprawiedliwość | 39,99% | 61 | 36,93% | tak |
| pomarańczowy | KW Platforma Obywatelska RP | 28,85% | 34 | 33,10% | nie |
| zielony | KW Polskie Stronnictwo Ludowe | 7,40% | 1 | 6,54% | nie |
| biały | pozostałe komitety wyborcze | 23,76% | 4 | 23,43% | nie |
| w tym KKW Zjednoczona Lewica | 3,97% | 0 | 16,67% | nie |
Materiał 3. Wyniki wyborów do Sejmu RP z 2023 r.
| wynik ogólnokrajowy | wynik w okręgu nr 1 | |||
|---|---|---|---|---|
| procent głosów | liczba mandatów | procent głosów | liczba mandatów | |
| KW Prawo i Sprawiedliwość | 35,38% | 194 | 34,80% | 5 |
| KKW Koalicja Obywatelska | 30,70% | 157 | 33,78% | 5 |
| KKW Trzecia Droga | 14,40% | 65 | 10,75% | 1 |
| KW Nowa Lewica | 8,61% | 26 | 9,51% | 1 |
| KW Konfederacja Wolność i Niepodległość | 7,16% | 18 | 6,33% | 0 |
| pozostałe komitety wyborcze | 3,75% | 0 | 4,83% | 0 |
Materiał 4. Wyniki wyborów do Senatu RP z 2023 r. – przynależność kandydatów, którzy uzyskali mandaty, do komitetów wyborczych
PowiększOkręg nr 1 zaznaczono na mapie numerem.
| wynik ogólnokrajowy | wynik w okręgu nr 1 | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| procent głosów | liczba mandatów | procent głosów | mandat | ||
| niebieski | KW Prawo i Sprawiedliwość | 34,81% | 34 | 32,45% | nie |
| pomarańczowy | KKW Koalicja Obywatelska | 28,91% | 41 | – | – |
| zielony | KKW Trzecia Droga | 11,50% | 11 | – | – |
| czerwony | KW Nowa Lewica | 5,29% | 9 | 39,36% | tak |
| biały | pozostałe komitety wyborcze | 18,65% | 5 | 28,19% | nie |
| w tym KW Konfederacja Wolność i Niepodległość | 6,75% | 0 | – | – | |
| w tym KW Bezpartyjni Samorządowcy | 4,91% | 0 | 28,19% | nie |
Materiały 1–4 na podstawie: www.pkw.gov.pl
Polecenie
7 punktówScharakteryzuj systemy wyborcze obowiązujące w wyborach do Sejmu RP i w wyborach do Senatu RP oraz sformułuj argumenty i kontrargumenty do tezy: Wybory większościowe mogą lepiej służyć reprezentacji grup mniejszościowych niż wybory proporcjonalne.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Przykładowa odpowiedź:
Wybory parlamentarne w Polsce odbywają się na ogół co 4 lata (inaczej jest, gdy zostanie skrócona kadencja Sejmu RP), przy tym zawsze w tym samym dniu do obu izb. W obu przypadkach wybory są powszechne – czynne prawo wyborcze ograniczone jest cenzusem wieku 18 lat. Są też bezpośrednie, choć polski Kodeks wyborczy przewiduje nietypowe formy głosowania (np. przez pełnomocnika możliwe dla niepełnosprawnych). Wybory do każdej z izb odbywają się w głosowaniu tajnym – zapewnione są odpowiednie warunki do nieupubliczniania swojego wyboru. W wyborach do obu izb mamy równość formalną – każdy wyborca ma jeden głos, wybory do Sejmu RP są też – inaczej niż te do Senatu RP – równe materialnie (każdy głos powinien znaczyć tyle samo). W wyborach do Sejmu RP bierne prawo wyborcze ograniczone jest cenzusem wieku 21 lat, a do Senatu – 30 lat.
Wybory do Sejmu RP przeprowadzane są w 41 okręgach wielomandatowych, a głosy są przeliczane na mandaty według systemu proporcjonalnego metodą d’Hondta w każdym z okręgów. Ten system powoduje nadreprezentację silniejszych ugrupowań (szczególnie widoczne przy PiS w 2015 r.), a niedoreprezentację mniejszych (szczególnie widoczne przy PSL w 2015 r. czy Konfederacji w 2023 r.). Fakt, że średnio okręgi są 11-mandatowe także nie sprzyja małym ugrupowaniom – widzimy, że ponad 6% wynik Konfederacji w okręgu nr 1 nie przyniósł jej w tym okręgu mandatu. Kolejnym argumentem na rzecz tego, że system nie sprzyja ugrupowaniom małym, jest próg wyborczy w skali kraju (5% dla partii, 8% dla koalicji). Widzimy, że w obu wyborach tylko w 2015 r. jeden mandat został przydzielony bez przekroczenia progu (przedstawicielowi mniejszości niemieckiej na Opolszczyźnie), a w 2015 r. nie udało się go osiągnąć koalicji Zjednoczona Lewica oraz ugrupowaniom KORWiN i Razem (czyli rozpoznawalnym siłom – odpowiednio – prawicowym i lewicowym).
Wybory do Senatu RP są przeprowadzane w 100 okręgach jednomandatowych, przy tym mandat uzyskuje ten kandydat, który uzyskał największą liczbę głosów (nie musi to być większość bezwzględna). Widzimy, że w obu wyborach (z 2015 i 2023 r.) w okręgu nr 1 do uzyskania mandatu wystarczyło niespełna 2/5 głosów. Wiadomo, że taki system sprzyja ugruntowywaniu systemu dwupartyjnego czy dwublokowego (a nie – reprezentacji sił mniejszych), co szczególnie widać w przypadku wyborów z 2015 r., w których dwie czołowe siły uzyskały 95% mandatów (a w Sejmie RP – nieco ponad 80%). Z drugiej strony kandydaci formujący własne komitety wyborcze uzyskali w Senacie RP 4 mandaty (2015 r.) lub 5 mandatów (2023 r.). Na przykładzie wyborów z 2023 r. widzimy też, że w przypadku Nowej Lewicy mniejszy odsetek głosów w skali kraju niż w wyborach do Sejmu RP umożliwił uzyskanie większej procentowo reprezentacji. Przyczyna mogła tu leżeć w porozumiewaniu się jeszcze przed wyborami ugrupowań, które potem utworzyły koalicję (w okręgu nr 1 zwyciężył kandydat NL, ale pozostałe siły przyszłej koalicji nie wystawiły tam kandydatów). Podobne do NL rezultaty w skali kraju Bezpartyjnych Samorządowców, a nieco większe – Konfederacji nie dały tym siłom żadnego mandatu.
Wydaje się, że przytoczono argumenty i kontrargumenty do tezy z materiału 5. Na ich podstawie trudno jednak stwierdzić, by główną cechą systemu wyborów do Senatu RP była reprezentacja grup mniejszościowych.
Schemat punktowania
rozwiązanie ze zrealizowanymi w pełni trzema aspektami tematu oraz o właściwej formie, strukturze i logice wywodu.
rozwiązanie ze zrealizowanymi dwoma aspektami tematu w pełni i z jednym – częściowo oraz o właściwej formie, strukturze i logice wywodu ALBO rozwiązanie ze zrealizowanymi w pełni trzema aspektami tematu.
rozwiązanie ze zrealizowanymi dwoma aspektami tematu w pełni i z jednym – częściowo ALBO rozwiązanie ze zrealizowanym jednym aspektem w pełni i z dwoma – częściowo oraz o właściwej formie, strukturze i logice wywodu.
rozwiązanie ze zrealizowanymi w pełni dwoma aspektami tematu ALBO rozwiązanie ze zrealizowanymi częściowo trzema aspektami tematu oraz o właściwej strukturze i logice wywodu, ALBO rozwiązanie ze zrealizowanym jednym aspektem tematu w pełni i z dwoma – częściowo.
rozwiązanie ze zrealizowanymi częściowo trzema aspektami tematu ALBO rozwiązanie ze zrealizowanym jednym aspektem tematu w pełni i z jednym – częściowo.
rozwiązanie ze zrealizowanymi częściowo dwoma aspektami tematu ALBO rozwiązanie ze zrealizowanym w pełni jednym aspektem tematu.
rozwiązanie ze zrealizowanym częściowo jednym aspektem tematu.
rozwiązanie bez zrealizowanego aspektu tematu ALBO brak rozwiązania.
Aspekty tematu:
1) charakterystyka systemu wyborczego w wyborach do Sejmu RP;
2) charakterystyka systemu wyborczego w wyborach do Senatu RP;
3) sformułowanie argumentów i kontrargumentów do tezy.
Komentarz. Odpowiedź powinna wykazać znajomość systemów wyborczych obowiązujących w Polsce (proporcjonalny w Sejmie, większościowy w Senacie) oraz umiejętność analizy materiałów statystycznych w celu formułowania argumentów. Ocenie podlegają trzy wyodrębione aspekty tematu. Mapy w materiałach 2 i 4 wskazują na okręg nr 1 (zapewne województwo podlaskie).