Zadanie 21, matura maj 2025, wiedza o społeczeństwie rozszerzona

7 pktotwarteśrednie (szac.)Maj 2025

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Materiał 1. Wyniki wyborów do Sejmu RP z 2015 r.

wynik ogólnokrajowywynik w okręgu nr 1
procent głosówliczba mandatówprocent głosówliczba mandatów
KW Prawo i Sprawiedliwość37,58%23535,70%6
KW Platforma Obywatelska RP24,09%13825,24%4
KW Wyborców Kukiz’158,81%429,59%1
KW Nowoczesna Ryszarda Petru7,60%287,15%1
KKW Zjednoczona Lewica7,55%010,45%0
KW Polskie Stronnictwo Ludowe5,13%163,89%0
KW KORWiN4,76%04,32%0
KW Partia Razem3,62%03,64%0
pozostałe komitety wyborcze0,87%1––

Materiał 2. Wyniki wyborów do Senatu RP z 2015 r. – przynależność kandydatów, którzy uzyskali mandaty, do komitetów wyborczych

mapa okręgów wyborczych do Senatu RP w 2015 r., okręgi pokolorowane według komitetu zwycięskiego kandydata (niebieski, pomarańczowy, zielony, biały), okręg nr 1 oznaczony numerem; skala 0–100 kmPowiększ
mapa okręgów wyborczych do Senatu RP w 2015 r., okręgi pokolorowane według komitetu zwycięskiego kandydata (niebieski, pomarańczowy, zielony, biały), okręg nr 1 oznaczony numerem; skala 0–100 km

Okręg nr 1 zaznaczono na mapie numerem.

wynik ogólnokrajowywynik w okręgu nr 1
procent głosówliczba mandatówprocent głosówmandat
niebieskiKW Prawo i Sprawiedliwość39,99%6136,93%tak
pomarańczowyKW Platforma Obywatelska RP28,85%3433,10%nie
zielonyKW Polskie Stronnictwo Ludowe7,40%16,54%nie
białypozostałe komitety wyborcze23,76%423,43%nie
w tym KKW Zjednoczona Lewica3,97%016,67%nie

Materiał 3. Wyniki wyborów do Sejmu RP z 2023 r.

wynik ogólnokrajowywynik w okręgu nr 1
procent głosówliczba mandatówprocent głosówliczba mandatów
KW Prawo i Sprawiedliwość35,38%19434,80%5
KKW Koalicja Obywatelska30,70%15733,78%5
KKW Trzecia Droga14,40%6510,75%1
KW Nowa Lewica8,61%269,51%1
KW Konfederacja Wolność i Niepodległość7,16%186,33%0
pozostałe komitety wyborcze3,75%04,83%0

Materiał 4. Wyniki wyborów do Senatu RP z 2023 r. – przynależność kandydatów, którzy uzyskali mandaty, do komitetów wyborczych

mapa okręgów wyborczych do Senatu RP w 2023 r., okręgi pokolorowane według komitetu zwycięskiego kandydata (niebieski, pomarańczowy, zielony, czerwony, biały), okręg nr 1 oznaczony numerem; skala 0–100 kmPowiększ
mapa okręgów wyborczych do Senatu RP w 2023 r., okręgi pokolorowane według komitetu zwycięskiego kandydata (niebieski, pomarańczowy, zielony, czerwony, biały), okręg nr 1 oznaczony numerem; skala 0–100 km

Okręg nr 1 zaznaczono na mapie numerem.

wynik ogólnokrajowywynik w okręgu nr 1
procent głosówliczba mandatówprocent głosówmandat
niebieskiKW Prawo i Sprawiedliwość34,81%3432,45%nie
pomarańczowyKKW Koalicja Obywatelska28,91%41––
zielonyKKW Trzecia Droga11,50%11––
czerwonyKW Nowa Lewica5,29%939,36%tak
białypozostałe komitety wyborcze18,65%528,19%nie
w tym KW Konfederacja Wolność i Niepodległość6,75%0––
w tym KW Bezpartyjni Samorządowcy4,91%028,19%nie

Materiały 1–4 na podstawie: www.pkw.gov.pl

Polecenie

7 punktów

Scharakteryzuj systemy wyborcze obowiązujące w wyborach do Sejmu RP i w wyborach do Senatu RP oraz sformułuj argumenty i kontrargumenty do tezy: Wybory większościowe mogą lepiej służyć reprezentacji grup mniejszościowych niż wybory proporcjonalne.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Przykładowa odpowiedź:

Wybory parlamentarne w Polsce odbywają się na ogół co 4 lata (inaczej jest, gdy zostanie skrócona kadencja Sejmu RP), przy tym zawsze w tym samym dniu do obu izb. W obu przypadkach wybory są powszechne – czynne prawo wyborcze ograniczone jest cenzusem wieku 18 lat. Są też bezpośrednie, choć polski Kodeks wyborczy przewiduje nietypowe formy głosowania (np. przez pełnomocnika możliwe dla niepełnosprawnych). Wybory do każdej z izb odbywają się w głosowaniu tajnym – zapewnione są odpowiednie warunki do nieupubliczniania swojego wyboru. W wyborach do obu izb mamy równość formalną – każdy wyborca ma jeden głos, wybory do Sejmu RP są też – inaczej niż te do Senatu RP – równe materialnie (każdy głos powinien znaczyć tyle samo). W wyborach do Sejmu RP bierne prawo wyborcze ograniczone jest cenzusem wieku 21 lat, a do Senatu – 30 lat.

Wybory do Sejmu RP przeprowadzane są w 41 okręgach wielomandatowych, a głosy są przeliczane na mandaty według systemu proporcjonalnego metodą d’Hondta w każdym z okręgów. Ten system powoduje nadreprezentację silniejszych ugrupowań (szczególnie widoczne przy PiS w 2015 r.), a niedoreprezentację mniejszych (szczególnie widoczne przy PSL w 2015 r. czy Konfederacji w 2023 r.). Fakt, że średnio okręgi są 11-mandatowe także nie sprzyja małym ugrupowaniom – widzimy, że ponad 6% wynik Konfederacji w okręgu nr 1 nie przyniósł jej w tym okręgu mandatu. Kolejnym argumentem na rzecz tego, że system nie sprzyja ugrupowaniom małym, jest próg wyborczy w skali kraju (5% dla partii, 8% dla koalicji). Widzimy, że w obu wyborach tylko w 2015 r. jeden mandat został przydzielony bez przekroczenia progu (przedstawicielowi mniejszości niemieckiej na Opolszczyźnie), a w 2015 r. nie udało się go osiągnąć koalicji Zjednoczona Lewica oraz ugrupowaniom KORWiN i Razem (czyli rozpoznawalnym siłom – odpowiednio – prawicowym i lewicowym).

Wybory do Senatu RP są przeprowadzane w 100 okręgach jednomandatowych, przy tym mandat uzyskuje ten kandydat, który uzyskał największą liczbę głosów (nie musi to być większość bezwzględna). Widzimy, że w obu wyborach (z 2015 i 2023 r.) w okręgu nr 1 do uzyskania mandatu wystarczyło niespełna 2/5 głosów. Wiadomo, że taki system sprzyja ugruntowywaniu systemu dwupartyjnego czy dwublokowego (a nie – reprezentacji sił mniejszych), co szczególnie widać w przypadku wyborów z 2015 r., w których dwie czołowe siły uzyskały 95% mandatów (a w Sejmie RP – nieco ponad 80%). Z drugiej strony kandydaci formujący własne komitety wyborcze uzyskali w Senacie RP 4 mandaty (2015 r.) lub 5 mandatów (2023 r.). Na przykładzie wyborów z 2023 r. widzimy też, że w przypadku Nowej Lewicy mniejszy odsetek głosów w skali kraju niż w wyborach do Sejmu RP umożliwił uzyskanie większej procentowo reprezentacji. Przyczyna mogła tu leżeć w porozumiewaniu się jeszcze przed wyborami ugrupowań, które potem utworzyły koalicję (w okręgu nr 1 zwyciężył kandydat NL, ale pozostałe siły przyszłej koalicji nie wystawiły tam kandydatów). Podobne do NL rezultaty w skali kraju Bezpartyjnych Samorządowców, a nieco większe – Konfederacji nie dały tym siłom żadnego mandatu.

Wydaje się, że przytoczono argumenty i kontrargumenty do tezy z materiału 5. Na ich podstawie trudno jednak stwierdzić, by główną cechą systemu wyborów do Senatu RP była reprezentacja grup mniejszościowych.

Schemat punktowania

7 pkt

rozwiązanie ze zrealizowanymi w pełni trzema aspektami tematu oraz o właściwej formie, strukturze i logice wywodu.

6 pkt

rozwiązanie ze zrealizowanymi dwoma aspektami tematu w pełni i z jednym – częściowo oraz o właściwej formie, strukturze i logice wywodu ALBO rozwiązanie ze zrealizowanymi w pełni trzema aspektami tematu.

5 pkt

rozwiązanie ze zrealizowanymi dwoma aspektami tematu w pełni i z jednym – częściowo ALBO rozwiązanie ze zrealizowanym jednym aspektem w pełni i z dwoma – częściowo oraz o właściwej formie, strukturze i logice wywodu.

4 pkt

rozwiązanie ze zrealizowanymi w pełni dwoma aspektami tematu ALBO rozwiązanie ze zrealizowanymi częściowo trzema aspektami tematu oraz o właściwej strukturze i logice wywodu, ALBO rozwiązanie ze zrealizowanym jednym aspektem tematu w pełni i z dwoma – częściowo.

3 pkt

rozwiązanie ze zrealizowanymi częściowo trzema aspektami tematu ALBO rozwiązanie ze zrealizowanym jednym aspektem tematu w pełni i z jednym – częściowo.

2 pkt

rozwiązanie ze zrealizowanymi częściowo dwoma aspektami tematu ALBO rozwiązanie ze zrealizowanym w pełni jednym aspektem tematu.

1 pkt

rozwiązanie ze zrealizowanym częściowo jednym aspektem tematu.

0 pkt

rozwiązanie bez zrealizowanego aspektu tematu ALBO brak rozwiązania.

Aspekty tematu:

1) charakterystyka systemu wyborczego w wyborach do Sejmu RP;

2) charakterystyka systemu wyborczego w wyborach do Senatu RP;

3) sformułowanie argumentów i kontrargumentów do tezy.

Komentarz. Odpowiedź powinna wykazać znajomość systemów wyborczych obowiązujących w Polsce (proporcjonalny w Sejmie, większościowy w Senacie) oraz umiejętność analizy materiałów statystycznych w celu formułowania argumentów. Ocenie podlegają trzy wyodrębione aspekty tematu. Mapy w materiałach 2 i 4 wskazują na okręg nr 1 (zapewne województwo podlaskie).

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.