Zadanie 27, matura czerwiec 2016, historia rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
12 punktówZadanie zawiera pięć tematów. Wybierz jeden z nich do opracowania
1. Przedstaw dokonania starożytnych Greków i Rzymian w dziedzinie kultury.
2. Scharakteryzuj i oceń politykę zagraniczną Kazimierza Wielkiego. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe (s. 27–28).
3. Dwie drogi rozwoju gospodarczego Europy. Porównaj system gospodarczy Rzeczypospolitej szlacheckiej i państw Europy Zachodniej w XVI–XVII wieku.
4. Europa po kongresie wiedeńskim. Scharakteryzuj sytuację polityczną w Europie w latach 1815–1848 i oceń jej stabilność.
5. Omów podobieństwa i różnice w polityce okupacyjnej III Rzeszy i ZSRR na ziemiach polskich w latach 1939–1941. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe (s. 29–30).
Materiały źródłowe do tematu 2.
Źródło A. O pokoju wieczystym z Krzyżakami
Rozmowy pokojowe toczyły się […] w Kaliszu. Spotkał się tam król Kazimierz i towarzyszący mu Bogusław V pomorski z przedstawicielami Zakonu. […] Król polski zrzekł się praw do tych ziem, które Zakon dzierżył przed ostatnią wojną polsko-krzyżacką […]. Zakon natomiast zwracał Polsce Kujawy i ziemię dobrzyńską.
M. K., Barański, Dynastia Piastów w Polsce, Warszawa 2008, s. 492.
Źródło B. Odnowienie układu sukcesyjnego z Andegawenami
[…] Kazimierz przybył do Budy wraz z przedstawicielami polskiego społeczeństwa w celu odnowienia i dokładniejszego sformułowania układu sukcesyjnego. Rządzący Polską Piast raz jeszcze potwierdził, że w przypadku jego śmierci bez męskiego potomka tron polski przejmą Andegawenowie. Uściślono jednak, że prawo do tronu polskiego przysługiwać ma tylko samemu Ludwikowi i jego bratankowi Janowi oraz ich synom. Z dziedziczenia zostały więc wykluczone córki obu Andegawenów.
M. K. Barański, Dynastia Piastów w Polsce, Warszawa 2008, s. 502
Źródło C. Mapa. Zmiany terytorialne państwa polskiego za panowania Kazimierza Wielkiego
PowiększNa podstawie: Atlas historyczny Polski, Wrocław 1987, s. 12–13
Źródło D. Zjazd monarchów w Krakowie
Ponadto kongres krakowski jest mniej godny uwagi ze względu na wagę samego wydarzenia niż ze względu na swe przyszłe znaczenie. Okazją do jego zwołania stała się wizyta Piotra de Lusignan, króla Cypru, który objeżdżał wówczas dwory Europy, organizując kolejną wyprawę krzyżową […].
Gospodarz – Kazimierz, król polski, Ludwik, król węgierski, Waldemar, król duński, oraz książęta – Otto, książę bawarski, Ziemowit, książę mazowiecki, Bolko, książę świdnicki, Władysław, książę opolski, i Bogusław, książę słupski. Czas spędzali na turniejowych potyczkach, uczestniczyli słynnym bankiecie u Mikołaja Wierzynka na miejskim rynku, a także – od czasu do czasu – rozmawiali o planowanej wyprawie krzyżowej. […]
Dla reszty Europy kongres w Krakowie był mglistym, szybko zapomnianym epizodem. Dla Polski był to skromny debiut na scenie dyplomacji międzynarodowej.
N. Davies, Boże igrzysko, Kraków 1989, s. 110–111.
Materiały źródłowe do tematu 5.
A. Radziecki znaczek pocztowy upamiętniający datę 17 września 1939 r.
PowiększNapis: WYZWOLENIE BRATNICH NARODÓW ZACH. UKRAINY I ZACH. BIAŁORUSI
B. Fotografia. Pomnik Poległym i Pomordowanym na Wschodzie, Warszawa
Powiększwww.um.warszawa.pl
C. Fotografia i treść afisza informującego o utworzeniu Generalnego Gubernatorstwa
PowiększProklamacja Gubernatora Generalnego*
Führer i Kanclerz Rzeszy Niemieckiej, Adolf Hitler, powierzył mi rozporządzeniem z dnia 12 października 1939 r. ważnością od 26 października 1939 r. władzę Gubernii Generalnej na zajętych obszarach polskich. […]
Polscy obywatele i obywatelki !
Führer polecił mi […] dbać we formie stanowczej o to, aby w przyszłości zapewniony był w tym kraju stan pokoju i aby się organicznie rozwinęły sąsiedzkie stosunki Polaków do potężnego mocarstwa światowego narodu niemieckiego.
Życie Wasze prowadzić możecie nadal według wiernie zachowanych obyczajów: Waszą polską właściwość będzie wam wolno zachować we wszystkich objawach społeczności. […]. Pod sprawiedliwą władzą zapracuje każdy na swój chleb powszedni. Dla podżegaczy politycznych, hien gospodarczych i wyzyskiwaczy żydowskich nie będzie jednak miejsca w obszarze stojącym pod zwierzchnictwem niemieckim.
Wszelkie próby oporu przeciwko wydanym rozporządzeniom oraz przeciwko spokoju i porządku na obszarach polskich niszczone będą bezwzględną surowością za pomocą potężnego oręża Wielkiej Rzeszy Niemieckiej. […]
Gubernator Generalny dla zajętych obszarów polskich
Frank
www.1939.pl
*pisownia zgodna z oryginałem
D. Fotografia. Brama hitlerowskiego obozu Auschwitz
Powiększwww.auschwitzphotographer.com
Wypracowanie na temat nr
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Zasady oceniania CKE nie zawierają przykładowego wypracowania. Wypracowanie ocenia się poziomowo (0–12 pkt) według kryteriów tematu wybranego przez zdającego (zob. schemat punktowania). Przykładowe zagadnienia wskazane przez CKE w kryteriach:
Temat 1: łączenie różnorodnych pierwiastków kulturowych, uniwersalizm kultury antycznej; wpływ kultury greckiej na imperium rzymskie; podział na kulturę materialną i duchową, różne dziedziny kultury (filozofia, literatura, sztuka, sport); wpływ podbojów na przemiany kulturowe w Rzymie; znaczenie dorobku starożytnych kultur dla współczesności; związek między kulturą grecką i rzymską.
Temat 2: uwarunkowania międzynarodowe polityki Kazimierza Wielkiego; polityczne przyczyny i skutki układu sukcesyjnego; zmiany terytorialne i ich uwarunkowania (wnioski z analizy mapy); pokój w Kaliszu 1343, podbój Rusi, układ z Andegawenami; pokój wieczysty z Krzyżakami, zjazd monarchów; generalna ocena dokonań ostatniego króla z dynastii piastowskiej.
Temat 3: wpływ odkryć geograficznych na dualizm ekonomiczny Europy; tzw. rewolucja cen i jej skutki; refeudalizacja na wschodzie Europy; urbanizacja Europy Zachodniej, powstawanie nowych instytucji finansowych; ekspansja Europy a jej rozwój gospodarczy; rola miast; wpływ gospodarki folwarczno-pańszczyźnianej na kryzys miast w Rzeczypospolitej; wpływ XVII-wiecznych wojen na załamanie się koniunktury gospodarczej; eksport zboża z Rzeczypospolitej do Europy Zachodniej.
Temat 4: funkcjonowanie Świętego Przymierza; ruchy rewolucyjne w Europie, ruchy spiskowe – karbonariusze; erozja tzw. systemu wiedeńskiego; wzrost nastrojów narodowowyzwoleńczych; zmiana w polityce mocarstw wobec sprawy polskiej; wpływ ideologii romantyzmu na dążenia narodowowyzwoleńcze; uczestnicy kongresu wiedeńskiego i jego decyzje w sprawie ziem polskich; powstanie listopadowe; Wiosna Ludów.
Temat 5: zniszczenia wojenne, likwidacja polskich instytucji, prześladowania inteligencji, zmiany terytorialne, terror, obozy pracy; podobieństwa i różnice w polityce okupantów; propagandowe uzasadnianie polityki prowadzonej przez okupantów; agresje III Rzeszy i ZSRR jako efekt porozumienia między tymi państwami (pakt Ribbentrop-Mołotow, układ o granicach z 28.09.1939 r.); miejsca zbrodni dokonanych przez okupantów.
Schemat punktowania
Kryteria oceniania (stosuje się kryteria tematu wybranego przez zdającego)
Temat 1. Przedstaw dokonania starożytnych Greków i Rzymian w dziedzinie kultury.
Poziom IV (9–12 pkt) – Zdający:
• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty (np. łączenie różnorodnych pierwiastków kulturowych, uniwersalizm kultury antycznej),
• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe (np. wpływ kultury greckiej na imperium rzymskie),
• sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.
Poziom III (6–8 pkt) – Zdający:
• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia i hierarchii (np. podział na kulturę materialną i duchową, omówienie różnych dziedzin kultury: filozofia, literatura, sztuka, sport itp.),
• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (np. wpływ podbojów na przemiany kulturowe w Rzymie),
• podjął próbę formułowania wniosków (np. dotyczących znaczenia dorobku starożytnych kultur dla współczesności).
Poziom II (3–5 pkt) – Zdający:
• przedstawił fragmentarycznie dorobek kulturowy Greków i Rzymian,
• podjął próbę uporządkowania podanych informacji (np. wymienił różne dziedziny kultury),
• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych (np. związku między kulturą grecką i rzymską).
Poziom I (1–2 pkt) – Zdający:
• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu,
• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków między nimi,
• w stopniu niezadowalającym przeprowadził selekcję i hierarchizację informacji,
• poprawnie umieścił rozważania w czasie i przestrzeni.
Temat 2. Scharakteryzuj i oceń politykę zagraniczną Kazimierza Wielkiego. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe.
Poziom IV (9–12 pkt) – Zdający:
• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty (np. uwarunkowania międzynarodowe polityki Kazimierza Wielkiego),
• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia i hierarchii,
• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe (np. polityczne przyczyny i skutki układu sukcesyjnego),
• trafnie i w pełni wykorzystał materiały źródłowe,
• sformułował wnioski i generalną ocenę dokonań ostatniego króla z dynastii piastowskiej.
Poziom III (6–8 pkt) – Zdający:
• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe,
• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację informacji,
• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym (np. zmiany terytorialne i ich uwarunkowania),
• w większości wykorzystał materiały źródłowe, np. wyciągając wnioski z analizy mapy,
• formułuje poprawnie wnioski,
• podjął próbę oceny problemu.
Poziom II (3–5 pkt) – Zdający:
• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu (np. pokój w Kaliszu 1343, podbój Rusi, układ z Andegawenami),
• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii,
• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych,
• podjął próbę wykorzystania załączonych materiałów źródłowych i przywołania ich w tekście pracy.
Poziom I (1–2 pkt) – Zdający:
• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu,
• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków między nimi (np. pokój wieczysty z krzyżakami, zjazd monarchów),
• w sposób nieudolny wykorzystał materiały źródłowe,
• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.
Temat 3. Dwie drogi rozwoju gospodarczego Europy. Porównaj system gospodarczy Rzeczypospolitej szlacheckiej i państw Europy Zachodniej w XVI–XVII wieku.
Poziom IV (9–12 pkt) – Zdający:
• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty (np. wpływ odkryć geograficznych na dualizm ekonomiczny Europy, tzw. rewolucja cen i jej skutki, refeudalizacja na wschodzie Europy, urbanizacja Europy Zachodniej, powstawanie nowych instytucji finansowych),
• dokonał celowej i trafnej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia i hierarchii,
• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe (np. ekspansja Europy a jej rozwój gospodarczy),
• porównał cechy gospodarki Rzeczypospolitej i państw zachodniej Europy wskazując podobieństwa i różnice (np. rola miast),
• sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.
Poziom III (6–8 pkt) – Zdający:
• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację wykorzystanych informacji,
• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (np. wpływ rozwoju gospodarki folwarczno-pańszczyźnianej na kryzys miast w Rzeczypospolitej),
• poprawnie opisał oba systemy ekonomiczne,
• podjął próbę formułowania wniosków (np. wpływ XVII-wiecznych wojen na załamanie się koniunktury gospodarczej).
Poziom II (3–5 pkt) – Zdający:
• przedstawił częściową charakterystykę problemu uwzględniając tylko niektóre jego aspekty (np. eksport zboża z Rzeczypospolitej do Europy Zachodniej),
• podjął próbę uporządkowania informacji potrzebnych do scharakteryzowania tematu,
• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych (np. wpływ odkryć geograficznych na gospodarkę Europy Zachodniej).
Poziom I (1–2 pkt) – Zdający:
• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu,
• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków między nimi (np. dualizm ekonomiczny Europy),
• poprawnie umieścił rozważania w czasie i w przestrzeni.
Temat 4. Europa po kongresie wiedeńskim. Scharakteryzuj sytuację polityczną w Europie w latach 1815–1848 i oceń jej stabilność.
Poziom IV (9–12 pkt) – Zdający:
• wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazując różne ich aspekty (funkcjonowanie Świętego Przymierza, ruchy rewolucyjne w Europie, ruchy spiskowe – karbonariusze, erozja tzw. systemu wiedeńskiego),
• przedstawił omawiane zagadnienia w ujęciu dynamicznym (np. wzrost nastrojów narodowowyzwoleńczych),
• dokonał celowej i właściwej selekcji faktów, świadczącej o rozumieniu ich znaczenia i hierarchii,
• poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe i różnorodność zjawisk i procesów,
• sformułował wnioski i ocenę oraz podsumował rozważania.
Poziom III (6–8 pkt) – Zdający:
• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację informacji,
• przedstawił omawiane zagadnienia dostrzegając np. zmianę w polityce mocarstw wobec sprawy polskiej,
• w większości poprawnie ukazał związki przyczynowo-skutkowe (np. wykazał wpływ ideologii romantyzmu na dążenia narodowowyzwoleńcze w Europie),
• podjął próbę sformułowania poprawnych wniosków,
• podjął próbę oceny działań mocarstw.
Poziom II (3–5 pkt) – Zdający:
• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu (np. wymienił głównych uczestników kongresu wiedeńskiego, określił decyzje kongresu w sprawie ziem polskich, powstanie listopadowe),
• podjął próbę uporządkowania podanej faktografii,
• podjął próbę wyjaśnienia wybranych związków przyczynowo-skutkowych.
Poziom I (1–2 pkt) – Zdający:
• poprawnie umieścił temat w czasie i przestrzeni,
• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu,
• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków między nimi (np. Wiosna Ludów, kongres wiedeński).
Temat 5. Omów podobieństwa i różnice w polityce okupacyjnej III Rzeszy i ZSRR na ziemiach polskich w latach 1939–1941. W pracy wykorzystaj materiały źródłowe.
Poziom IV (9–12 pkt) – Zdający:
• dostrzegł i wyjaśnił złożoność zjawisk historycznych, ukazał różne ich aspekty (zniszczenia wojenne, likwidacja polskich instytucji, prześladowania inteligencji, zmiany terytorialne, terror, obozy pracy),
• dokonał celowej i właściwej selekcji faktów świadczącej o zrozumieniu ich znaczenia i hierarchii,
• powiązał informacje z różnych dziedzin historii (historia polityczna, gospodarcza, historia kultury),
• wskazał podobieństwa i różnice w polityce okupantów,
• trafnie i w pełni wykorzystał materiały źródłowe (np. propagandowe uzasadnianie polityki prowadzonej przez okupantów),
• sformułował wnioski i ocenę omawianych wydarzeń.
Poziom III (6–8 pkt) – Zdający:
• poprawnie przeprowadził selekcję i hierarchizację informacji,
• przedstawił zjawiska w ujęciu dynamicznym,
• w większości poprawnie wyjaśnił związki przyczynowo-skutkowe (np. agresje III Rzeszy i ZSRR jako efekt porozumienia między tymi państwami),
• podjął próbę oceny sytuacji społeczeństwa polskiego z lat 1939–1941,
• podjął próbę sformułowania wniosków dotyczących polityki okupantów na ziemiach polskich,
• w większości dobrze wykorzystał materiały źródłowe.
Poziom II (3–5 pkt) – Zdający:
• przedstawił częściową faktografię, która jest potrzebna do opracowania tematu (np. agresja III Rzeszy, agresja ZSRR, układ o granicach z 28.09.1939 r., miejsca zbrodni dokonanych przez okupantów),
• podjął próbę uporządkowania faktografii,
• podjął próbę wyjaśnienia związków przyczynowo-skutkowych,
• podjął próbę wykorzystania materiałów źródłowych w narracji.
Poziom I (1–2 pkt) – Zdający:
• w kilku/kilkunastu zdaniach odniósł się do tematu,
• podał kilka faktów związanych z tematem, zwykle bez wskazywania związków między nimi (np. pakt Ribbentrop-Mołotow),
• poprawnie umieścił rozważania w czasie i przestrzeni,
• nieudolnie odwołał się do źródeł.
Przy przyznawaniu punktów na określonym poziomie w zadaniu rozszerzonej odpowiedzi egzaminator uwzględnia również poprawność językową i stylistyczną. Istotne znaczenie ma poprawność merytoryczna informacji podanych przez zdającego. Zamieszczenie informacji błędnych lub niezwiązanych z tematem wpływa na obniżenie punktacji. Jeżeli w pracy zostały zawarte informacje świadczące o zupełnym braku zrozumienia omawianego tematu, to wypracowanie jest oceniane na 0 punktów.
Komentarz. Ocena zadania zależy od wyboru tematu i jakości opracowania. Brak zrozumienia tematu powoduje ocenę 0 pkt. Informacje błędne lub niezwiązane z tematem istotnie obniżają punktację. Dla tematów 2 i 5 istotne jest wykorzystanie dostarczonych materiałów źródłowych.