Zadanie 10, matura maj 2023, język hiszpański rozszerzony
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
13 punktówWypowiedz się na jeden z poniższych tematów. Wypowiedź powinna zawierać od 200 do 250 wyrazów i spełniać wszystkie wymogi typowe dla formy wskazanej w poleceniu. Zaznacz temat wybrany przez Ciebie. Zakreśl jego numer.
1. Napisz rozprawkę, w której przedstawisz wady i zalety organizowania maratonów oraz innych biegów masowych w miastach.
2. Wraz z grupą kolegów chcielibyście wykonać graffiti na fasadzie osiedlowego domu kultury. W liście do dyrekcji domu kultury:
• uzasadnij, dlaczego chcecie wykonać graffiti właśnie w tym miejscu
• napisz, jakiego wsparcia oczekujecie na potrzeby tego projektu.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Zadanie otwarte (wypowiedź pisemna). Uszczegółowienia CKE dotyczące oceniania elementów treści i elementów formy:
ROZPRAWKA (temat 1)
Rozprawka to wypowiedź, w której zdający rozważa zagadnienie podane w poleceniu, przedstawiając argumenty, wspierając je dodatkowymi wyjaśnieniami oraz/lub przykładami. Autor rozprawki „za i przeciw” powinien przedstawić argumenty za i przeciw, odpowiednio sygnalizując przyjęty schemat w tezie wspartej adekwatnymi argumentami i właściwym zakończeniem. Dobrze napisana rozprawka zawiera we wstępie zgodną z tematem, jasno sformułowaną tezę zapowiadającą oczekiwaną strukturę, w rozwinięciu omawia zagadnienie przejrzyście i logicznie (argumenty konsekwentnie wspierają tezę), zawiera podsumowanie zgodne z tezą i argumentacją oraz charakteryzuje się stylem formalnym.
Teza:
1. Wymagane jest odniesienie się do organizowania w miastach maratonów i/lub innych biegów masowych oraz stwierdzenie, że będą rozpatrywane wady i zalety organizowania takich imprez. Teza o wadach i zaletach biegów masowych bez zasygnalizowania, że chodzi o biegi w miastach, LUB o imprezach masowych w miastach bez zasygnalizowania, że chodzi o biegi – nie w pełni zgodna z tematem (poziom niższy). Teza o wadach i zaletach imprez sportowych bez informacji o maratonach/biegach masowych ani o miastach – niezgodna z tematem.
2. Teza musi zapowiadać strukturę rozprawki (wady i zalety), np. Organizar maratones u otros tipos de carreras de participación masiva en las ciudades tiene tanto ventajas como desventajas.
3. Teza-pytanie, które nie zapowiada struktury rozprawki (np. ¿Es una buena idea organizar en las ciudades carreras en las que participan miles de personas?), jest odbiegająca od tematu; wyjątek: pytanie jednoznacznie zapowiadające wady i zalety, np. ¿Cuáles son las ventajas y las desventajas de organizar maratones en las ciudades?
4. Jeśli teza nie zapowiada oczekiwanej struktury ORAZ jest niezgodna z treścią rozwinięcia (np. jednostronna teza i dwustronna argumentacja), jest kwalifikowana na poziom 0.
5. Zwroty typu En mi opinión…, A mi parecer… nie obniżają jakości tezy, jeśli zdający wskazuje w niej wady i zalety.
6. Opisanie problemu (np. że w wielu miastach organizowane są biegi masowe) nie jest tezą.
7. Zgodność tezy z treścią ocenia się względem rozwinięcia.
8. Teza z niekomunikatywnymi kluczowymi elementami jest niezgodna z tematem, np. Organizar maratones en los centros de las ciudades tiene sus pluses y minuses. / En muchas ciudades se organizan muchos correos. Eso tiene sus ventajas y desventajas.
9. Teza z zakłóconą komunikacją w kluczowych elementach – poziom niższy, np. Organizar maratones en los centros de las ciudades tiene sus positivos y negativos.
10. Dwie różne tezy – teza trudna do wskazania.
Przykłady (z prac absolwentów, z zachowanymi błędami): Hoy en día, en muchos ciudades organizan maratones o otras carreras de la larga distancia en que participan cientos de personas. Estos eventos aportan muchos beneficios para las ciudades y sus habitantes, pero tienen también sus inconvenientes. – teza zgodna z tematem, zapowiada strukturę; En mi opinión, la idea de organizar carreras masivas en los barrios céntricos de las grandes ciudades no es buena. – teza odbiegająca od tematu (jednostronna); En muchas ciudades se organizan maratones u otros tipos de carreras de participación masiva. De este modo, las autoridades municipales intentan animar a los ciudadanos a hacer deporte. – brak tezy; Últimamente se organizan muchos eventos deportivos. Sin duda, eso tiene muchas ventajas, pero también puede causar muchos problemas. – teza niezgodna z tematem (brak nawiązania do biegów masowych w miastach).
Elementy tematu: (1) wady i (2) zalety organizowania maratonów oraz innych biegów masowych w miastach; mogą być przedstawione z punktu widzenia organizatorów, mieszkańców miasta lub uczestników biegów.
Fragmenty zgodne z tematem, ale niebędące realizacją elementów (C, D): np. opis maratonu zorganizowanego w mieście, relacja z przygotowań kondycyjnych zawodników. Fragmenty odbiegające od tematu (X, Y): np. rozważania o zasadności organizowania innych imprez masowych (koncertów, jarmarków) bez nawiązania do biegów. Fragmenty nie na temat: np. wady i zalety życia w mieście bez nawiązania do imprez masowych (nie są liczone w liczbie wyrazów ani oceniane w zakresie i poprawności). Konsekwentne używanie niewłaściwego wyrazu kluczowego (np. correos, corridas, correas, corres, carreteras zamiast carreras) – maksymalnie poziom 1 danej części. Dłuższe niekomunikatywne fragmenty traktuje się jako odbiegające od tematu. Tytułu rozprawki nie bierze się pod uwagę.
Podsumowanie: jeśli w rozwinięciu są wady i zalety, a w podsumowaniu zdający pisze, zgodnie z argumentacją, że jest więcej zalet/wad, zakończenie jest zgodne z treścią i tematem. Przykład schematycznego zakończenia: En conclusión, la organización de las carreras masivas en las ciudades tiene tanto sus ventajas como sus desventajas.
LIST FORMALNY (temat 2)
Dobrze napisany list formalny zawiera we wstępie określenie celu, w jakim został napisany, omawia zagadnienie przejrzyście i logicznie oraz zawiera elementy typowe dla formy, w tym odpowiedni zwrot rozpoczynający i kończący.
Uwagi: list musi być skierowany do dyrekcji domu kultury i dotyczyć projektu pomalowania / odnowienia budynku, w którym mieści się dom kultury; nie jest wymagane odniesienie się do elementów tematu we wstępie; wstęp musi zawierać cel napisania listu zgodny z tematem, np. prośbę o zgodę na pomalowanie budynku, przedstawienie pomysłu odnowienia budynku.
Elementy tematu:
(1) argumenty przemawiające za wykonaniem graffiti na fasadzie budynku domu kultury – uzasadnienie wyboru miejsca (ściany budynku); akceptuje się też uzasadnienie wyboru budynku domu kultury, a nie innej instytucji; argumenty mogą dotyczyć np. zmiany estetyki budynku, potrzeby odnowienia ściany, przyciągnięcia uwagi przechodniów.
(2) oczekiwania autorów projektu wobec dyrekcji – określenie, jakiego wsparcia oczekują, np. finansowego, znalezienia sponsorów, wypożyczenia narzędzi lub pomocy w ich zakupie, wydania zgody lub wystąpienia o zgodę do władz miasta, udostępnienia pomieszczenia gospodarczego, zachęcenia innych osób do udziału w projekcie. Jeśli cały ostatni akapit realizuje jeden z elementów, jest traktowany jako rozwinięcie (zdający pominął zakończenie).
Fragmenty zgodne z tematem, ale niebędące realizacją elementów (C, D): np. uzasadnienie wyboru graffiti, a nie innej formy plastycznej; opis pomieszczeń domu kultury; opis odnowionych budynków w okolicy. Fragmenty odbiegające od tematu (X, Y): np. inne inicjatywy piszącego i jego kolegów. Fragmenty nie na temat: np. oferta domu kultury bez nawiązania do elementów tematu.
Elementy charakterystyczne dla formy: list musi zawierać odpowiedni zwrot rozpoczynający, np. Estimado señor / Estimada señora, i kończący, np. Atentamente / Saludos cordiales. Zwrot rozpoczynający typu Querida Directora / Hola a todos / Buenos días lub kończący typu Besos / Hasta luego – poziom 0.
Wspólne dla obu tematów: fragment (1–2 zdania) pełniący funkcję logicznego łącznika uznaje się za zgodny z tematem; ten sam fragment nie może być jednocześnie realizacją elementu tematu i częścią wstępu/zakończenia; wydzielenie wstępu/zakończenia z dłuższego fragmentu jest dopuszczalne, ale wtedy segmentacja oceniana jest na 0; zgodność zakończenia ocenia się względem rozwinięcia.
Schemat punktowania
Wypowiedź ocenia się w czterech kryteriach: zgodność z poleceniem (0–5 pkt), spójność i logika wypowiedzi (0–2 pkt), zakres środków językowych (0–3 pkt), poprawność środków językowych (0–3 pkt). Razem 0–13 pkt.
ZGODNOŚĆ Z POLECENIEM (0–5 pkt)
W ocenie zgodności z poleceniem bierze się pod uwagę elementy treści oraz elementy formy, które zostały zrealizowane w wypowiedzi, oraz jakość realizacji tych elementów.
Elementy treści. Realizację każdego z pięciu elementów treści ocenia się na skali 2–1–0 zgodnie z TABELĄ A.
TABELA A. Zgodność z poleceniem: elementy treści (R – rozprawka; L – list formalny)
| Elementy treści | Forma | 2 | 1 | 0 |
| 1. wstęp: właściwe i adekwatne do tematu rozpoczęcie wypowiedzi | R | teza jest jasna, zgodna z tematem ORAZ argumentacją przedstawioną w rozwinięciu | teza nie jest w pełni poprawna, np.: teza nie jest w pełni zgodna z tematem ALBO argumentacją przedstawioną w rozwinięciu; teza znacznie odbiega od tematu, ALE jest zgodna z argumentacją przedstawioną w rozwinięciu | brak tezy; teza zawiera poważne usterki, np.: teza jest niezgodna z tematem; teza znacznie odbiega od tematu ORAZ nie jest zgodna z argumentacją przedstawioną w rozwinięciu; teza niejasna, trudna do wskazania; wstęp niekomunikatywny |
| | L | wstęp zgodny z tematem i treścią wypowiedzi ORAZ wskazujący cel/powód pisania listu | wstęp nie jest w pełni poprawny, np.: nie określa celu; określa cel/powód pisania listu, ALE odbiega od tematu; cel nie jest określony jasno; wstęp nie jest zgodny z treścią listu (np. zapowiada poparcie, a opisuje argumenty przeciwne) | brak wstępu; wstęp niezgodny z tematem; wstęp niejasny; wstęp niekomunikatywny |
| 2. pierwszy element tematu; 3. drugi element tematu | R, L | wieloaspektowa ORAZ/LUB pogłębiona realizacja elementu (np. wsparta przykładami, szczegółowo omówiona) | powierzchowna realizacja elementu, wypowiedzi brak głębi, np.: zdający podaje tylko „listę” argumentów/cech/określeń, żadnego nie rozwijając/uzasadniając; zdający odnosi się do 1–2 aspektów i omawia je niezbyt szczegółowo | brak wypowiedzi; wypowiedź bardzo pobieżnie dotykająca tematu, np. zdający podaje tylko jeden argument/cechę/określenie, nie rozwijając go/jej; wypowiedź nie jest komunikatywna; wypowiedź nie jest związana z tematem / nie realizuje elementu |
| 4. podsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi | R, L | zakończenie zgodne z tematem ORAZ treścią wypowiedzi; jeżeli zdający powtarza wstęp – czyni to innymi słowami | zakończenie nie jest w pełni zgodne z tematem ALBO treścią wypowiedzi; zakończenie znacznie odbiega od tematu, ALE jest zgodne z treścią wypowiedzi; zdający stosuje zakończenie schematyczne (sztampowe), np. ogranicza się do przeformułowania tezy; zdający powtarza wstęp w zasadzie tymi samymi słowami | brak zakończenia; zakończenie nie jest komunikatywne; zakończenie nie jest zgodne z tematem; zakończenie znacznie odbiega od tematu ORAZ nie jest zgodne z treścią wypowiedzi |
| 5. fragmenty odbiegające od tematu i/lub nie na temat | R, L | wypowiedź nie zawiera fragmentów odbiegających od tematu i/lub nie na temat | wypowiedź zawiera dłuższy fragment / nieliczne krótkie fragmenty odbiegające od tematu i/lub nie na temat | wypowiedź nie spełnia warunków określonych dla poziomu 1. |
Uwaga do wiersza R: w pełni poprawna teza musi zapowiadać oczekiwaną strukturę rozprawki. Jeśli teza nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki, może być zakwalifikowana maksymalnie na poziom 1.
Elementy formy. Realizację każdego z czterech elementów formy ocenia się na skali 1–0 zgodnie z TABELĄ B.
TABELA B. Zgodność z poleceniem: elementy formy
| Elementy formy | Forma | 1 | 0 |
| 1. elementy charakterystyczne dla formy | R | teza jest umiejscowiona we wstępie | wypowiedź nie spełnia warunków określonych dla poziomu 1. |
| | L | wypowiedź zawiera odpowiedni zwrot rozpoczynający i odpowiedni zwrot kończący | wypowiedź nie spełnia warunków określonych dla poziomu 1. |
| 2. kompozycja | R, L | wypowiedź cechuje widoczny zamysł kompozycyjny, wyrażający się w funkcjonalnie uzasadnionych proporcjach wstępu, rozwinięcia i zakończenia | wypowiedź nie spełnia warunków określonych dla poziomu 1. |
| 3. segmentacja | R, L | tekst jest uporządkowany; układ graficzny pracy (podział na akapity) jest merytorycznie uzasadniony | wypowiedź nie spełnia warunków określonych dla poziomu 1. |
| 4. długość pracy | R, L | długość pracy mieści się w granicach 180–280 wyrazów | wypowiedź nie spełnia warunków określonych dla poziomu 1. |
Uwaga: jedna usterka jest wystarczająca, żeby zakwalifikować pracę na 0 w danym podkryterium. Jeżeli zdający tworzy wypowiedź w innej formie niż wskazana w temacie (np. pisze list zamiast rozprawki), praca jest kwalifikowana we wszystkich elementach formy na poziom 0.
Ostateczną liczbę punktów za zgodność z poleceniem ustala się na podstawie oceny elementów treści i elementów formy, zgodnie z TABELĄ C.
TABELA C
| Elementy treści | Elementy formy 4–3 | Elementy formy 2–1 | Elementy formy 0 |
| 10 | 5 pkt | 4 pkt | 3 pkt |
| 8–9 | 4 pkt | 3 pkt | 2 pkt |
| 6–7 | 3 pkt | 2 pkt | 1 pkt |
| 4–5 | 2 pkt | 1 pkt | 0 pkt |
| 2–3 | 1 pkt | 0 pkt | 0 pkt |
| 0–1 | 0 pkt | 0 pkt | 0 pkt |
Przykładowo: za wypowiedź, w której elementy treści oceniono na 5, a elementy formy oceniono na 2, za zgodność z poleceniem przyznaje się 1 punkt.
SPÓJNOŚĆ I LOGIKA WYPOWIEDZI (0–2 pkt)
W ocenie spójności i logiki wypowiedzi bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu wypowiedź jest klarowna, funkcjonuje jako całość dzięki jasnym powiązaniom (np. leksykalnym, gramatycznym) wewnątrz zdań oraz między zdaniami lub akapitami i nie zawiera fragmentów, które są sprzeczne z ogólnie przyjętymi zasadami rozumowania.
wypowiedź zawiera najwyżej 2 usterki w spójności ORAZ/LUB w logice na poziomie zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu.
wypowiedź zawiera od 3 do 5 usterek w spójności ORAZ/LUB w logice na poziomie zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu.
wypowiedź zawiera 6 lub więcej usterek w spójności ORAZ/LUB w logice na poziomie zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu.
Jeśli w pracy występuje dłuższy fragment (np. dłuższe zdanie lub 2–3 krótkie zdania), który jest niejasny/niekomunikatywny, przyznaje się 1 punkt; jeśli takich fragmentów jest więcej, przyznaje się 0 punktów.
Zaburzenie spójności i/lub logiki może wynikać na przykład z: braku połączenia między częściami tekstu, np. odwoływania się do czegoś, co nie jest wcześniej wspomniane; nieuzasadnionego użycia czasowników w różnych czasach gramatycznych („przeskakiwania” z jednego czasu gramatycznego na inny); błędów językowych i/lub ortograficznych, które powodują zakłócenie komunikacji; przytoczenia argumentu, który jest sprzeczny z ogólnie przyjętymi zasadami rozumowania (jeśli nie ma w pracy żadnego uzasadnienia/kontekstu tłumaczącego taką realizację). Brak podziału na akapity nie prowadzi automatycznie do obniżenia punktacji za spójność i logikę. Jeżeli w pracy nie są zaznaczone żadne błędy w spójności/logice, należy przyznać 2 punkty. Wyrazy napisane po polsku lub w innym języku niż język egzaminu zaznacza się jako błędy w spójności, jeśli w znacznym stopniu utrudniają zrozumienie komunikatu.
ZAKRES ŚRODKÓW JĘZYKOWYCH (0–3 pkt)
W ocenie zakresu środków językowych bierze się pod uwagę zróżnicowanie i precyzję środków leksykalnych oraz struktur gramatycznych użytych w wypowiedzi.
szeroki zakres środków językowych; liczne fragmenty charakteryzujące się naturalnością, różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych.
zadowalający zakres środków językowych; w pracy występuje kilka fragmentów charakteryzujących się naturalnością, różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych, jednak w większości użyte są struktury o wysokim stopniu pospolitości.
ograniczony zakres środków językowych; głównie struktury o wysokim stopniu pospolitości.
bardzo ograniczony zakres środków językowych; wyłącznie struktury o wysokim stopniu pospolitości ALBO zakres środków językowych uniemożliwiający zdającemu zrealizowanie polecenia.
Jeżeli w wypowiedzi występują rażące/liczne uchybienia w stosowności i/lub jednolitości stylu, to liczbę punktów przyznanych za zakres środków językowych można obniżyć o 1 punkt (maksymalnie do zera). Praca może otrzymać wskazaną liczbę punktów, jeśli spełnia wszystkie wymogi określone dla danej kategorii punktowej; jeśli spełnia je tylko częściowo, jest kwalifikowana na poziom niższy (np. szeroki zakres leksyki, ale zadowalający zakres struktur gramatycznych – 2 punkty). „Szeroki zakres” to zróżnicowane środki leksykalno-gramatyczne na poziomie B2 (lub wyższym), umożliwiające swobodne i precyzyjne zrealizowanie polecenia; „zadowalający” – środki na poziomie B2, umożliwiające w miarę swobodne i precyzyjne zrealizowanie polecenia; „ograniczony” – mało zróżnicowane środki, często poniżej poziomu B2, głównie proste; „bardzo ograniczony” – środki znacznie poniżej poziomu B2, jedynie proste. Do zakresu zalicza się środki użyte poprawnie lub z drobnymi błędami (np. ortograficznymi), jeśli zastosowano je odpowiednio do sytuacji komunikacyjnej, a kontekst jest jasny.
POPRAWNOŚĆ ŚRODKÓW JĘZYKOWYCH (0–3 pkt)
W ocenie poprawności środków językowych bierze się pod uwagę błędy gramatyczne, leksykalne, ortograficzne i interpunkcyjne.
| Poprawność językowa (leksykalno-gramatyczna) | nieliczne błędy zapisu | liczne LUB bardzo liczne błędy zapisu |
| nieliczne błędy językowe | 3 pkt | 2 pkt |
| liczne błędy językowe | 2 pkt | 1 pkt |
| bardzo liczne błędy językowe | 1 pkt | 0 pkt |
W razie wątpliwości w sytuacjach granicznych decyduje „waga” błędów oraz ich wpływ na komunikację. Błędy interpunkcyjne są traktowane jako mniej istotne niż błędy ortograficzne. W wypowiedziach zdających ze stwierdzoną dysleksją w przypadku bardzo licznych błędów językowych, które nie zakłócają komunikacji lub sporadycznie ją zakłócają, przyznaje się 1 punkt; jeżeli są bardzo liczne i często zakłócają komunikację – 0 punktów. Bierze się pod uwagę orientacyjny stosunek liczby błędów do długości tekstu.
UWAGI DODATKOWE
1. Wypowiedź jest oceniana na 0 punktów w każdym kryterium, jeżeli jest nieczytelna LUB całkowicie niezgodna z poleceniem/tematem LUB niekomunikatywna dla odbiorcy LUB odtworzona z podręcznika lub innego źródła.
2. Jeżeli wypowiedź zawiera mniej niż 160 wyrazów, jest oceniana wyłącznie w kryterium zgodności z poleceniem; w pozostałych kryteriach przyznaje się 0 punktów.
3. Jeżeli za wypowiedź przyznano 0 punktów w kryterium zgodności z poleceniem, we wszystkich pozostałych kryteriach przyznaje się 0 punktów.
4. Jeżeli wypowiedź nie zawiera w ogóle rozwinięcia (np. zdający napisał tylko wstęp), przyznaje się 0 punktów w każdym kryterium.
5. Jeżeli za wypowiedź przyznano 1 punkt w kryterium zgodności z poleceniem, we wszystkich pozostałych kryteriach można również przyznać maksymalnie po 1 punkcie.
6. Zdającym z dostosowaniem warunków (np. dysleksja) nie bierze się pod uwagę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych; błąd ortograficzny zmieniający znaczenie wyrazu to błąd językowy.
7. Liczone są wyrazy oddzielone spacją, np. en casa (2 wyrazy), 10.01.2015 (1 wyraz), 10 de enero de 2015 (5 wyrazów); jako jeden wyraz liczy się wyrazy łączone dywizem, oznaczenia i symbole literowe, adres mailowy lub internetowy oraz numer telefonu. Adres i podpis nie są liczone w liście.
Komentarz. Teza rozprawki musi wskazywać, że będą rozpatrywane wady i zalety (struktura "za i przeciw") i dotyczyć maratonów/biegów masowych organizowanych w miastach. Dla listu wymaga się formalnego zwrotu przywitania (np. Estimado señor) i pożegnania (np. Atentamente). Fragmenty odbiegające od tematu oznacza się nawiasami kwadratowymi, fragmenty nie na temat – "chmurką". Długość 180–280 wyrazów (bez fragmentów nie na temat).