Zadanie 13, czerwiec 2018: język polski podstawowa

Polecenie

Zadanie 13. (0–50)

Wybierz jeden temat i napisz wypracowanie.

Temat 1. Człowiek aktorem w teatrze świata. Rozważ problem i uzasadnij swoje

stanowisko, odwołując się do fragmentu utworu Stefana Chwina Syn kamienia

oraz do wybranych tekstów kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej

250 słów.

Stefan Chwin

Zapisz zadanie

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Syn kamienia

A któregoś dnia, sam nie wiedząc kiedy, stanął przed lustrem w łazience, wpatrzył się

w swoje odbicie i nagle zaczął ćwiczyć mięśnie twarzy. Dziwne zajęcie, prawda? Ale któryż to

z ludzi nie robi tego w łazience przed lustrem? […]

Patrzymy w lustro, by sprawdzić, czy mamy uśmiech, którym moglibyśmy uwieść kobietę,

robimy groźne miny, szykując się do walki z szefem, oglądamy siebie z profilu, dziwiąc się, że

nie mamy rzymskiego nosa, próbujemy miny smutne, wesołe, agresywne, pokojowe,

zachęcające, zniechęcające, łagodne, nienawistne, wściekłe, słodkie, czułe, groźne, pełne dumy

i okrucieństwa, a wszystko stąd, że wszyscy chcemy wyglądać inaczej, niż wyglądamy. […]

Eryk zaczął ćwiczyć mięśnie twarzy, by jego przybrani rodzice, których prawdziwie

kochał, zawsze go widzieli uśmiechniętym i energicznym. Ćwicząc przed lustrem, czuł, że

twarz oddziela się od niego, staje się ruchomą, elastyczną powierzchnią, którą mógł – jak to

odczuwał – dowolnie formować i rzeźbić. Podobna przygoda […] przytrafia się zawodowym

aktorom. Rozmawiasz z takim i nie wiesz, czy on rzeźbi swoją twarz, czy ruchem powiek i ust

wyraża swoje uczucia. A po jakimś czasie on sam też przestaje wiedzieć, kiedy gra, kiedy jest

sobą.

I pewnego dnia Eryk spostrzegł, że jego uśmiech zaraża duszę dobrymi uczuciami, jakby

powierzchnia stwarzała głębię. Sam nie wiedział, co jest naprawdę pierwsze: Radość w sercu

czy uśmiech na twarzy? Wiara czy modlitwa na ustach? Zaciśnięte zęby czy nienawiść?

Ów młody człowiek, sam o tym nie wiedząc, dotykał w istocie ważnych spraw, z którymi

borykamy się na co dzień. […]

Gdy Eryk pierwszy raz zaszedł z rodzicami do pięknego gmachu Stadttheater na Targu

Węglowym, kryształowe żyrandole i purpurowe fotele, stojące rzędami w amfiteatralnej sali,

wydały mu się znakiem obcego, wrogiego świata, w którym panuje fałsz i zakłamanie, a na

żadną szczerość nie ma miejsca. Kiedy zaś ujrzał aktora na scenie, był prawdziwie

zdegustowany. Czyż może być coś bardziej żałosnego, niż człowiek w nieswoim ubraniu, który

za pieniądze publicznie wykrzywia swoją twarz na tysiąc sposobów, żeby zarobić na życie?

Dopiero po jakimś czasie, gdy potrafił już odróżnić sztuki Szekspira od sztuk Schillera,

spostrzegł coś, co go zastanowiło. Większość ludzi ma kłopoty z własną twarzą. Nie potrafią

ukrywać swoich uczuć. Nie wiedzą, co zrobić z rękami. Gdy występują publicznie, drżą im

dłonie, czerwienieją uszy, łamie się głos. Tymczasem aktorzy nie mają z tym kłopotu. Panują

nad swoją twarzą. Zachowują się pewnie w miejscach publicznych. Bez drżenia mówią głośno.

Wiedzą, co zrobić z rękami. Dlatego wszyscy aktorom zazdroszczą, chociaż w głębi serca mają

ich za nic.

Gdy któregoś dnia wybrał się na Króla Leara, jego uwagę zwrócił aktor Tiedemann.

W przerwie przedstawienia usłyszał, jak radca Stamelmann mówi do doktora Badera: „Ten

stary Tiedemann, mój drogi Aloisie, jest głupi jak but. Gdy gra Leara, nie rozumie nic z tego,

co mówi. A jednak cała sala siedzi wpatrzona w niego jak w obraz, cicha i posłuszna,

przekonana o jego głębokiej mądrości. On nas po prostu trzyma na smyczy!”.

Stefan Chwin, Syn kamienia, [w:] tenże, Dolina radości, Gdańsk 2006.

[[:9]]

Temat 2. Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i ją uzasadnij.

Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów.

Adam Asnyk

Wątpliwości

Strumień mówi: „Nie rozumiem, na co

Muszę wiecznie z gór w doliny płynąć.

Mój ruch ciągły próżną tylko pracą,

Kiedy w morzu mam bez śladu ginąć…”

Na to kwiaty w dolinie rosnące:

„Ty się nie skarż, o dobry strumieniu!

Twoje wody sączą życie łące,

Są niezbędne naszemu istnieniu.”

Kwiaty mówią: „Dziwne nasze losy!

Po co wonie rozsiewać z kielicha,

Po co błyszczeć kropelkami rosy,

Gdy z nas każdy tak szybko usycha?”

Na to dziewczę: „Dola wasza, kwiaty,

Jest podziwu godną i zazdrości,

Waszym wdziękiem ożywiacie światy,

Sercom ludzkim niosąc woń piękności.”

Dziewczę mówi: „Na co mi uroda?

Na co w sercu słodkich wzruszeń tyle?

Szkoda marzeń serdecznych, ach, szkoda!

Wszystko zniknie jako sen za chwilę.”

Na to młodzian: „Szczęścia nikt nie mierzył

Dnia długością, lecz tym, co mu dano –

Bóg ci skarby uczucia powierzył,

Byś kochała i była kochaną.”

Młodzian mówi: „Ach, w tym życia boju

Co wre ciągle przede mną i we mnie,

Próżno szukam szczęścia i spokoju,

Po co żyję, gdy walczę daremnie?”

Na to usta dziewczęcia milczały,

Lecz rączkami oplotła mu szyję –

Wątpliwości jako śnieg stopniały,

I nie pytał więcej, po co żyje.

Adam Asnyk, Wątpliwości, [w:] tenże, Poezje, Kraków 1993.

[[:10]]

na temat nr …………

.......................................................................................................................................................

[[:11]]

.......................................................................................................................................................

[[:12]]

.......................................................................................................................................................

[[:13]]

.......................................................................................................................................................

[[:14]]

.......................................................................................................................................................

[[:15]]

.......................................................................................................................................................

[[:16]]

.......................................................................................................................................................

Tabelę wypełnia egzaminator!

Liczba punktów

Suma

Uzasadnienie przyznania 0 punktów

rozprawka

A.

0 − 3 − 6

B.

0 − 4 − 8 − 12 − 18

interpretacja

A.

0 − 3 − 6 − 9

B.

0 − 5 − 10 − 15

C.

0 − 2 − 4

D.

0 − 3 − 6

E.

0 − 1 − 2

F.

0 − 2 − 4

G.

0 − 3 − 6

H.

0 − 2 − 4

[[:17]]

(nie podlega ocenie)

Sprawdź rozwiązanieUkryj rozwiązanieKlucz CKE i punktacja

Zanim porównasz z kluczem

Jak poszło Ci z tym zadaniem?

Wybierz ocenę: zapisze wynik i od razu oznaczy zadanie jako zrobione.

Łatwe Średnie Trudne

Zapis wymaga darmowego konta. Załóż konto

Maturownik+

Sprawdź swoje rozwiązanie

Ocena według schematu punktowania CKE, zwykle w 15–30 s

Dowiedz się, ile punktów naprawdę zdobywasz. Zrób zdjęcie kartki albo wklej odpowiedź: Maturownik+ porówna ją ze schematem punktowania, policzy punkty i wytłumaczy, gdzie i dlaczego je tracisz.

Punkty według schematu
Konkretne miejsca utraty punktów
Błędy zapisane do powtórki

Załóż konto i sprawdź odpowiedź

Odpowiedź z klucza CKE

Zadanie 13. (0–50)

Temat 1. Człowiek aktorem w teatrze świata. Rozważ problem i uzasadnij swoje stanowisko,

odwołując się do fragmentu utworu Stefana Chwina Syn kamienia oraz wybranych

tekstów kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów.

Wytyczne do realizacji tematu nr 1.

 Teza musi być zgodna z poleceniem, fragmentem utworu oraz z przywołanymi tekstami kultury.

 Uzasadnienie powinno wynikać z interpretacji załączonego fragmentu oraz innych tekstów kultury

dowolnie wybranych przez zdającego; musi być funkcjonalne dla argumentacji, nie może być

prostym streszczeniem.

 W przypadku odwołania się do utworów oznaczonych gwiazdką w podstawie programowej błąd

rzeczowy może mieć charakter błędu kardynalnego.

[[:5]]

Zasady oceniania – język polski poziom podstawowy – czerwiec 2018

4

Kryteria oceny rozprawki

A

Sformułowanie

stanowiska

wobec

problemu

Schemat punktowania

Maksymalnie 50 pkt. Pełne zasady oceniania są w kluczu CKE powyżej.

Umiejętności w zadaniu

podanego

w poleceniu

B

Uzasadnienie

stanowiska

C

Poprawność

rzeczowa

D

Zamysł

kompozycyjny

E

Spójność

lokalna

F

Styl tekstu

G

Poprawność

językowa

H

Poprawność

zapisu

6

Stanowisko jest

adekwatne

do problemu

podanego

w poleceniu

18

Uzasadnienie

trafne,

szerokie

i pogłębione

4

Brak błędów

rzeczowych

6

Kompozycja

funkcjonalna

2

Pełna

spójność

wypowiedzi

lub

nieznaczne

zaburzenia

spójności

4

Styl

stosowny

6

Brak błędów

lub nieliczne

błędy

nierażące

4

Zapis

w pełni

poprawny

lub

nieliczne

błędy

nierażące

12

Uzasadnienie

trafne

i szerokie

3

Stanowisko jest

częściowo

adekwatne

do problemu

podanego

w poleceniu

8

Uzasadnienie

trafne,

ale wąskie

2

Nie więcej

niż jeden

błąd

rzeczowy

3

Zaburzenia

funkcjonalności

kompozycji

1

Znaczne

zaburzenia

spójności

2

Styl

częściowo

stosowny

3

Liczne błędy

nierażące

lub nieliczne

błędy rażące

2

Liczne

błędy

nierażące

lub

nieliczne

błędy

rażące

4

Uzasadnienie

częściowe

0

Stanowisko jest

nieadekwatne

lub brak

stanowiska

0

Brak

uzasadnienia

stanowiska

0

Błędy

rzeczowe

0

Brak zamysłu

kompozycyjnego

0

Wypowiedź

niespójna

0

Styl

niestosowny

0

Liczne błędy

rażące

0

Liczne

błędy rażące

Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.

Jeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B – 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.

Jeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.

Pojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę – zdający otrzymuje 0 punktów.

Objaśnienia dotyczące kryteriów oceny rozprawki

A. Sformułowanie stanowiska (np. w postaci tezy lub hipotezy). Zdający powinien zrozumieć problem postawiony w poleceniu i sformułować stanowisko będące

rozwiązaniem problemu. Stanowisko jest oceniane ze względu na to, czy jest udaną próbą rozwiązania problemu.

Adekwatność to odpowiedniość (zgodność, współmierność) stanowiska i problemu (zdający może się zgodzić, nie zgodzić, zachować postawę ambiwalentną wobec istoty

problemu).

Sformułowanie stanowiska będącego częściowo udaną próbą rozwiązania problemu jest skutkiem niepełnego zrozumienia problemu lub niepełnego zrozumienia tekstu.

Wypowiedź argumentacyjna, w której brak stanowiska, może zawierać jedynie streszczenie tekstu, biografię autora itp. lub rozwijać myśli niezwiązane z poleceniem.

[[:6]]

Zasady oceniania – język polski poziom podstawowy – czerwiec 2018

5

Sformułowanie stanowiska nie musi stanowić wyodrębnionej części rozprawki.

B. Uzasadnienie stanowiska jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne, czy jest szerokie i czy jest pogłębione.

Uzasadnienie nie musi być graficznie wyodrębnioną częścią rozprawki.

Uzasadnienie:



pogłębione to uzasadnienie, w którym zdający wnikliwie odniósł się w rozwinięciu do wszystkich elementów polecenia,



trafne zawiera logicznie poprawne argumenty (czyli stwierdzenia poparte przykładami) za przyjętym rozwiązaniem problemu.

Szerokość uzasadnienia ocenia się na podstawie tego, czy zdający w swojej wypowiedzi odniósł się do wszystkich elementów wskazanych w poleceniu.

Uzasadnienie jest:



szerokie, jeśli zdający trafnie odniósł się do wszystkich elementów wskazanych w poleceniu,



wąskie, jeśli zdający trafnie odniósł się tylko do niektórych elementów wskazanych w poleceniu (np. nie odniósł się do podanego w zadaniu tekstu lub nie przywołał

innego tekstu kultury),



częściowe, jeżeli (a) niektórych argumentów nie można uznać za logicznie poprawne wobec przyjętego stanowiska lub (b) niektóre argumenty są niepoparte przykładami,

lub (c) niektóre argumenty są wzajemnie sprzeczne.

Wypowiedź argumentacyjna, w której brak uzasadnienia, nie zawiera logicznie poprawnych argumentów za przyjętym rozwiązaniem problemu lub rozwija myśli niezwiązane

ze stanowiskiem.

C. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na uzasadnienie stanowiska wobec

problemu uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe.

Błąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu interpretacyjnego przywołanego przez

zdającego.

D. Kompozycja oceniana jest ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z gatunkiem wypowiedzi. Należy wziąć pod uwagę, czy w tekście

zostały wyodrębnione – językowo i graficznie – części pracy oraz akapity niezbędne dla jasnego przedstawienia stanowiska i uzasadniających je argumentów, a także czy

wyodrębnione części i akapity są logicznie oraz konsekwentnie uporządkowane (bez luk i zbędnych powtórzeń).

Kompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle powiązane z porządkiem treści i realizowanymi w tekście funkcjami

retorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest funkcjonalna.

E. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim sąsiedztwie zdaniami w akapitach.

Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych ze sobą ani logicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli, skojarzeń).

F. Styl tekstu ocenia się ze względu na stosowność.

Styl uznaje się za:



stosowny, jeśli zachowana jest zasada decorum (dobór środków językowych jest celowy i adekwatny do wybranego przez ucznia gatunku wypowiedzi, sytuacji

egzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszczalne są drobne, sporadyczne odstępstwa od stosowności,



częściowo stosowny, jeśli w wypowiedzi zdający niefunkcjonalnie łączy różne style, nie kontroluje jednolitości stylu, np. w wypowiedzi pojawiają się wyrazy i konstrukcje

z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka.

Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne.



niestosowny, jeśli wypowiedź zawiera np. wulgaryzmy lub ma charakter obraźliwy.

Styl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora.

G. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych, fleksyjnych i stylistycznych.

[[:7]]

Zasady oceniania – język polski poziom podstawowy – czerwiec 2018

6

Błąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu, w jakim tekst jest pisany, np.

udziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub składniowe. Błędów logicznych nie uznaje się za błędy

stylistyczne.

H. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości tekstu) oraz ich wagę (błędy rażące

i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub interpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji.

Ewentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego i klasyfikacja błędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego.

[[:8]]

Zasady oceniania – język polski poziom podstawowy – czerwiec 2018

7

Temat 2. Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i ją uzasadnij. Twoja praca

powinna liczyć co najmniej 250 słów.

Wytyczne do tematu 2.

• Koncepcja interpretacyjna zdającego musi być widoczna w pracy, choć nie musi być wyrażona w

formie tezy, może wynikać pośrednio z wywodu.

• Przywołany przez zdającego kontekst powinien być sfunkcjonalizowany (nawiązujący do tekstu i

pogłębiający koncepcję interpretacyjną). Nie wystarczy samo wskazanie lub hasłowe odwołanie się

do niego.

• Proste odczytanie (parafrazowanie, streszczanie) utworu nie jest jego interpretacją.

[[:9]]

Zasady oceniania – język polski poziom podstawowy – czerwiec 2018

8

Kryteria oceny interpretacji utworu poetyckiego

A

Koncepcja

interpretacyjna

B

Uzasadnienie

tezy

interpretacyjne

j

C

Poprawność

rzeczowa

D

Zamysł

kompozycyjny

E

Spójność

lokalna

F

Styl tekstu

G

Poprawność

językowa

H

Poprawność

zapisu

9

Koncepcja

niesprzeczna

z utworem,

spójna

i obejmująca

sensy

niedosłowne

15

Uzasadnienie

trafne

i pogłębione

4

Brak

błędów

rzeczowych

6

Kompozycja

funkcjonalna

2

Pełna

spójność

wypowiedzi

lub

nieznaczne

zaburzenia

spójności

4

Styl

stosowny

6

Brak błędów

lub nieliczne

błędy

nierażące

4

Zapis

w pełni

poprawny

lub nieliczne

błędy

nierażące

6

Koncepcja

niesprzeczna

z utworem,

ale niespójna

i/lub obejmująca

w większości

znaczenia

dosłowne

10

Uzasadnienie

trafne, ale

niepogłębione

2

Nie więcej

niż jeden

błąd

rzeczowy

3

Zaburzenia

funkcjonalności

kompozycji

1

Znaczne

zaburzenia

spójności

2

Styl

częściowo

stosowny

3

Liczne błędy

nierażące

lub nieliczne

błędy rażące

2

Liczne błędy

nierażące

lub nieliczne

błędy rażące

3

Koncepcja

częściowo

sprzeczna

z utworem

5

Uzasadnienie

częściowo

trafne

0

Brak koncepcji

lub koncepcja

całkowicie

sprzeczna

z utworem

0

Brak trafnych

argumentów

uzasadniających

interpretację

0

Błędy

rzeczowe

0

Brak zamysłu

kompozycyjneg

o

0

Wypowiedź

niespójna

0

Styl

niestosowny

0

Liczne błędy

rażące

0

Liczne błędy

rażące

Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.

Jeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B – 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.

Jeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.

Pojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę – zdający otrzymuje 0 punktów

Objaśnienia dotyczące kryteriów oceny interpretacji utworu poetyckiego

[[:10]]

Zasady oceniania – język polski poziom podstawowy – czerwiec 2018

9

A. Koncepcja interpretacyjna jest efektem poszukiwania przez zdającego całościowego sensu utworu, tzn. jest pomysłem na jego odczytanie (wyrażonym np. w postaci tezy

lub hipotezy interpretacyjnej). Ocenia się ją ze względu na to, czy jest niesprzeczna z utworem i czy jest spójna, a także czy zdający dociera do sensów niedosłownych

interpretowanego utworu, czy czyta go jedynie na poziomie dosłownym.

Koncepcja może być:



częściowo sprzeczna z utworem, jeśli jedynie we fragmentach (lub fragmencie) znajduje potwierdzenie w tekście.



całkowicie sprzeczna z utworem, jeśli nawet we fragmentach (lub fragmencie) nie znajduje potwierdzenia w tekście.



spójna, gdy obejmuje i łączy w całość odszukane przez piszącego sensy utworu.



niespójna, gdy jest fragmentaryczna, tzn. rekonstruuje pojedyncze sensy cząstkowe (np. z poszczególnych strof tekstu) bez wskazania całościowego sensu utworu, oraz

gdy zawiera luźno powiązane, niepowiązane lub wzajemnie wykluczające się odczytania sensu utworu (niesprzeczne z interpretowanym utworem).

Brak koncepcji to brak śladów poszukiwania sensu utworu (całościowego i/lub sensów cząstkowych) – praca nie jest interpretacją, a np. streszczeniem. Koncepcja

interpretacyjna nie musi stanowić wyodrębnionej części pracy, może wynikać z jej całościowej wymowy.

B. Uzasadnienie interpretacji jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne i czy jest pogłębione.

Uzasadnienie może być:



trafne, jeśli zawiera wyłącznie powiązane z tekstem argumenty za odczytaniem sensu utworu. Argumenty muszą wynikać ze sfunkcjonalizowanej analizy, to znaczy

wywodzić się z formy lub/i treści tekstu.



częściowo trafne, jeśli w pracy – oprócz argumentów niepowiązanych z tekstem lub/i niewynikających ze sfunkcjonalizowanej analizy – został sformułowany

przynajmniej jeden argument powiązany z tekstem i wynikający ze sfunkcjonalizowanej analizy.



pogłębione, jeśli znajduje potwierdzenie nie tylko w tekście, ale także w kontekstach (np. biograficznym, historycznoliterackim, filozoficznym, kulturowym). Uczeń

powinien choć częściowo rozwinąć przywołany kontekst, aby uzasadnić jego pojawienie się.



niepogłębione, gdy zdający przywołuje argumenty tylko z tekstu albo tylko z kontekstu. Wszystkie argumenty muszą być sfunkcjonalizowane.

C. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na koncepcję interpretacyjną

uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe.

Błąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu interpretacyjnego przywołanego przez

zdającego.

D. Kompozycja jest oceniana ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z wybranym przez ucznia gatunkiem wypowiedzi. Należy wziąć

pod uwagę, czy w tekście zostały wyodrębnione – językowo i graficznie – części pracy oraz akapity niezbędne dla jasnego przedstawienia koncepcji interpretacyjnej i

uzasadniających ją argumentów, a także czy wyodrębnione części i akapity są logicznie oraz konsekwentnie uporządkowane (bez luk i zbędnych powtórzeń).

Kompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle powiązane z porządkiem treści i realizowanymi w tekście funkcjami

retorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest funkcjonalna.

E. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim sąsiedztwie zdaniami w akapitach.

Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych ze sobą ani logicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli, skojarzeń).

F. Styl tekstu ocenia się ze względu na stosowność.

Styl uznaje się za:



stosowny, jeśli zachowana jest zasada decorum (dobór środków językowych jest celowy i adekwatny do wybranego przez ucznia gatunku wypowiedzi, sytuacji

egzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszcza się drobne, sporadyczne odstępstwa od stosowności.



częściowo stosowny dotyczy wypowiedzi, w której zdający niefunkcjonalnie łączy różne style, nie kontroluje jednolitości stylu, np. w wypowiedzi pojawiają się wyrazy

i konstrukcje z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka.

[[:11]]

Zasady oceniania – język polski poziom podstawowy – czerwiec 2018

10

Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne.



niestosowny, jeśli wypowiedź zawiera np. wulgaryzmy lub ma charakter obraźliwy.

Styl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora.

G. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych, fleksyjnych i stylistycznych.

Błąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu, w jakim tekst jest pisany, np.

udziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub składniowe. Błędów logicznych nie uznaje się za błędy

stylistyczne.

I. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości tekstu) oraz ich wagę (błędy rażące i

nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub interpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji.

Ewentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego i klasyfikacja błędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego.

[[:12]]

Zasady oceniania – język polski poziom podstawowy – czerwiec 2018

11

O Z JĘ

ÓW ZE

W pracy maturalnej z języka polskiego autorstwa zdającego, u którego stwierdzono dysleksję

i dysortografię, nie należy uwzględniać w ocenie następujących błędów:

a) zmienionej kolejności liter w wyrazach,

b) wstawionych dodatkowo liter w wyrazie, opuszczonych lub przestawionych liter,

c) opuszczonego początku lub końca wyrazu,

d) występowania w wyrazach głosek dźwięcznych zamiast bezdźwięcznych

i odwrotnie,

e) mylenia głosek „i” i „j”, głosek nosowych z końcówką fleksyjną, np.: ę-em, ą-om,

f) mylenia przedrostków z przyimkami, np.: pode szły; błędnego zapisywania

przyimków z rzeczownikami i przysłówkami, np.: wklasie, zachwilę, napewno,

g) niewłaściwego zapisu spółgłosek miękkich, np.: rosinie zamiast rośnie, skosiny

zamiast skośny,

h) wynikających ze schematycznego stosowania zasad ortografii, np.: startóje bo

startować, błędnej pisowni wyrazów, którymi nie rządzą zasady ortograficzne (ich

pisownię trzeba zapamiętać),

i) błędnego stosowania lub niestosowania znaków interpunkcyjnych.