Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

[[:5]]

Tekst do zadań 7.–12.

Justyna Sobolewska

Przyjemność zdziecinnienia

Ekranizację Igrzysk śmierci obejrzałam z moim synem z dużym zainteresowaniem, a kiedy

zaczął słuchać w kuchni audiobooka z Harrym Potterem, tak się wciągnęłam, że przegapiliśmy

godzinę spania. Ale dziś nie trzeba być rodzicem, żeby znać literaturę dla dzieci i nastolatków.

Wielu dorosłych czyta tylko takie książki. […]

Dorośli czytelnicy coraz częściej przyznają, że cenią wciągające historie, które nie

upupiają młodych ludzi, tylko pokazują, że są wyjątkowi. Niektórzy dzięki takiej literaturze

mogą sami cofnąć się do wczesnej młodości i znowu identyfikować się z bohaterami, którzy

też są nastolatkami, choćby przybierali postać wampirów, aniołów czy wilkołaków. Akcja

takich książek musi wciągać, żeby czytelnik z niecierpliwością odwracał stronę za stroną i żeby

starczyło tej niecierpliwości na kolejne tomy. […] Niektóre z tych sag opierają się na

schematach romansów rozpisanych na fantastyczne stwory (Zmierzch), inne – tak jak Ulysses

Moore – to przygodowo-fantastyczne podróże w czasie. Amatorzy literatury YA (young adult1)

nie tylko czytają, ale są entuzjastami i fanami, czekają na ekranizacje i nawet odwiedzają parki

tematyczne poświęcone swoim ulubionym bohaterom literackim. […]

Jednak nie tylko oni czytają literaturę młodzieżową. Zjawisko jest o wiele szersze

i związane być może z wielką karierą przyjemności w naszej kulturze. Łatwo osiągalna

przyjemność stała się wartością nadrzędną. […] Przyjemność ta, inaczej niż dawniej, jest coraz

mniej wstydliwa. A odwrotnością przyjemności w dzisiejszym świecie jest nuda. Tym jednym

przymiotnikiem „nudny” można zniechęcić do wszystkiego. I co jak co, ale literatura

młodzieżowa unika nudy jak ognia. Czytamy Harry’ego Pottera, bo to jest przyjemne

i nienudne, i kto nam zabroni?

„Czytajcie, co chcecie, ale powinniście się czuć nieco zawstydzeni, kiedy sięgacie po

książki napisane dla dzieci” – napisała Ruth Graham w magazynie „Slate” kilka miesięcy temu

i tekstem tym rozpętała gigantyczną dyskusję. Dobrze, że nastolatki czytają o sobie i swoich

rozterkach emocjonalnych, ale tylko literatura dla dorosłych pozwala czytelnikom

konfrontować się z dorosłym światem i z dorosłymi problemami. Sama pamiętam, że

w pewnym momencie sięgało się na półkę rodziców po ich książki, to dawało poczucie

przekraczania granicy dorosłości, zaglądania za zasłonę. […]

Wśród wielbicieli młodzieżowych sag zawrzało: „Nikt nam nie będzie mówił, co mamy

czytać!” – pisali na Twitterze, jakby Graham była rodzicem, który ich zmusza do jedzenia

szpinaku i chowa konfitury. […] W odpowiedzi na tekst Graham publicyści zaczęli zastanawiać

się nie tylko nad literaturą, ale nad kształtem kultury amerykańskiej. Krytyk filmowy „New

York Timesa” A. O. Scott napisał o dorosłości, która odchodzi do lamusa, podobnie jak

niemodna dojrzałość. […] „Nikt nie dorasta, ale każdy się starzeje” – pisze Scott. Dorosłość

jest kolejnym stadium wiecznej młodości. Skoro dzieciństwo jest czasem kojarzącym się

z przyjemnościami, dorośli ludzie nie odrzucają go, tylko przedłużają w nieskończoność. […]

Jednak skoro mowa o przyjemności, to czyż dorosła literatura nie daje jej więcej? Jedną

z nich jest to, że pisarz traktuje czytelnika jak równego sobie, nie musi dla niego nic upraszczać,

na siłę zatrzymywać jego uwagi, infantylizować tego, o czym pisze. Czasem nawet

czytelnikowi utrudnia, bo go ceni. Poza tym, co tu kryć, złudzeniem jest to, że da się całkiem

uniknąć przymusu i odpowiedzialności w życiu, więc w literaturze może też nie warto. To

wszystko jednak nie znaczy, że na nową część Igrzysk śmierci się nie wybierzemy. Okazało się

nawet, że to ja mam na to większą ochotę niż mój syn.

Na podstawie: Justyna Sobolewska, Przyjemność zdziecinnienia, „Polityka” 2014, nr 51/52.

1 Young adult (ang.) – młodzi dorośli.

[[:6]]