Zadanie 13, maj 2018: język polski podstawowa

Polecenie

Zadanie 13. (0–50)

Wybierz jeden temat i napisz wypracowanie.

Temat 1. Tęsknota – siła niszcząca czy budująca ludzkie życie? Rozważ problem

i uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do fragmentu Lalki, całej powieści

Bolesława Prusa oraz wybranego tekstu kultury. Twoja praca powinna liczyć

co najmniej 250 słów.

Bolesław Prus

Zapisz zadanie

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Lalka

Wokulski usiadł na kanapie i oparłszy głowę o ścianę, mówił jakby do siebie:

– Nie masz pojęcia, co ja wycierpiałem, oddalony od wszystkich, niepewny, czy już kogo

zobaczę, tak strasznie samotny. […] Nalej mi wina, Ignacy.

Wypił, zaczął znowu chodzić po pokoju i mówić przyciszonym głosem:

– Pierwszy raz spadło to na mnie w czasie przeprawy przez Dunaj, trwającej od wieczora

do nocy. Płynąłem sam i Cygan przewoźnik. Nie mogąc rozmawiać, przypatrywałem się

okolicy. Były w tym miejscu piaszczyste brzegi jak u nas. I drzewa podobne do naszych wierzb,

wzgórza porośnięte leszczyną i kępy lasów sosnowych. Przez chwilę zdawało mi się, że jestem

w kraju i że nim noc zapadnie, znowu was zobaczę. Noc zapadła, ale jednocześnie zniknęły mi

z oczu brzegi. Byłem sam na ogromnej smudze wody, w której odbijały się nikłe gwiazdy.

Wówczas przyszło mi na myśl, że tak daleko jestem od domu, że dziś ostatnim między

mną i wami łącznikiem są tylko te gwiazdy, że w tej chwili u was może nikt nie patrzy na nie,

nikt o mnie nie pamięta, nikt... Uczułem jakby wewnętrzne rozdarcie i wtedy dopiero

przekonałem się, jak głęboką mam ranę w duszy.

– Prawda, że nigdy nie interesowały mnie gwiazdy – szepnął pan Ignacy.

– Od tego dnia uległem dziwnej chorobie – mówił Wokulski. – Dopóki rozpisywałem listy,

robiłem rachunki, odbierałem towary, rozsyłałem moich ajentów, dopókim bodaj dźwigał

i wyładowywał zepsute wozy albo czuwał nad skradającym się grabieżcą, miałem względny

spokój. Ale gdym oderwał się od interesów, a nawet gdym na chwilę złożył pióro, czułem ból,

jakby mi – czy ty rozumiesz, Ignacy? – jakby mi ziarno piasku wpadło do serca. Bywało,

chodzę, jem, rozmawiam, myślę przytomnie, rozpatruję się w pięknej okolicy, nawet śmieję się

i jestem wesół, a mimo to czuję jakieś tępe ukłucie, jakiś drobny niepokój, jakąś nieskończenie

małą obawę.

Ten stan chroniczny, męczący nad wszelki wyraz, lada okoliczność rozdmuchiwała

w burzę. Drzewo znajomej formy, jakiś obdarty pagórek, kolor obłoku, przelot ptaka, nawet

powiew wiatru, bez żadnego zresztą powodu, budził we mnie tak szaloną rozpacz, że uciekałem

od ludzi. Szukałem ustroni tak pustej, gdzie bym mógł upaść na ziemię i, nie podsłuchany przez

nikogo, wyć z bólu jak pies.

Czasami w tej ucieczce przed samym sobą doganiała mnie noc. Wtedy spoza krzaków,

zwalonych pni i rozpadlin wychodziły naprzeciw mnie jakieś szare cienie i smutnie kiwały

głowami o wyblakłych oczach. A wszystkie szelesty liści, daleki turkot wozów, szmery wód

zlewały się w jeden głos żałosny, który mnie pytał: „Przechodniu nasz, ach! co się z tobą

stało?...”

Ach, co się ze mną stało...

– Nic nie rozumiem – przerwał Ignacy. – Cóż to za szał?

– Co?... Tęsknota.

– Za czym?

Wokulski drgnął.

– Za czym? No... za wszystkim... za krajem...

Bolesław Prus, Lalka, Wrocław 1998.

[[:10]]

Temat 2. Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i ją uzasadnij.

Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów.

Ernest Bryll

[Bądźmy dla siebie bliscy bo nas rozdzielają]

Bądźmy dla siebie bliscy bo nas rozdzielają

I co chwila nam ziemia pęka pod stopami

A te okrawki kraju na którym stoimy

Z hukiem od siebie w ciemność odpływają

Bądźmy dla siebie bliscy kiedy się boimy

Gdy byle kamyk może poruszyć lawiny

Bądźmy dla siebie bliscy kiedy ciemne góry

Odpychają nas nagle swoim ciałem zimnym

Bądźmy dla siebie wierni kiedy rosną mury

Bo tyle w nas jest siebie ile ciepła tego

Które weźmiemy od kogoś drugiego

A drugi od nas weźmie i w sobie zatai

Bądźmy dla siebie bliscy bo nas rozdzielają

12 V 1985

Ernest Bryll, [Bądźmy dla siebie bliscy bo nas rozdzielają], [w:] tenże, Adwent, Londyn 1986.

na temat nr …………

.......................................................................................................................................................

[[:11]]

.......................................................................................................................................................

[[:12]]

.......................................................................................................................................................

[[:13]]

.......................................................................................................................................................

[[:14]]

.......................................................................................................................................................

[[:15]]

.......................................................................................................................................................

[[:16]]

.......................................................................................................................................................

[[:17]]

.......................................................................................................................................................

Tabelę wypełnia egzaminator!

Liczba punktów

Suma

Uzasadnienie przyznania 0 punktów

rozprawka

A.

0 − 3 − 6

B.

0 − 4 − 8 − 12 − 18

interpretacja

A.

0 − 3 − 6 − 9

B.

0 − 5 − 10 − 15

C.

0 − 2 − 4

D.

0 − 3 − 6

E.

0 − 1 − 2

F.

0 − 2 − 4

G.

0 − 3 − 6

H.

0 − 2 − 4

[[:18]]

(nie podlega ocenie)

Sprawdź rozwiązanieUkryj rozwiązanieKlucz CKE i punktacja

Zanim porównasz z kluczem

Jak poszło Ci z tym zadaniem?

Wybierz ocenę: zapisze wynik i od razu oznaczy zadanie jako zrobione.

Łatwe Średnie Trudne

Zapis wymaga darmowego konta. Załóż konto

Maturownik+

Sprawdź swoje rozwiązanie

Ocena według schematu punktowania CKE, zwykle w 15–30 s

Dowiedz się, ile punktów naprawdę zdobywasz. Zrób zdjęcie kartki albo wklej odpowiedź: Maturownik+ porówna ją ze schematem punktowania, policzy punkty i wytłumaczy, gdzie i dlaczego je tracisz.

Punkty według schematu
Konkretne miejsca utraty punktów
Błędy zapisane do powtórki

Załóż konto i sprawdź odpowiedź

Odpowiedź z klucza CKE

Zadanie 13. (0–50)

Temat 1. Tęsknota – siła niszcząca czy budująca ludzkie życie? Rozważ problem

i uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do fragmentu Lalki, całej powieści

Bolesława Prusa oraz wybranego tekstu kultury. Twoja praca powinna liczyć

co najmniej 250 słów.

Wytyczne do realizacji tematu nr 1.

• Temat umożliwia sformułowanie różnych tez i argumentów dotyczących tęsknoty jako siły

niszczącej czy budującej ludzkie życie.

• Teza musi być zgodna z poleceniem, fragmentem tekstu, odniesieniem do całości utworu

oraz z przywołanym tekstem kultury.

• Uzasadnienie powinno wynikać z interpretacji załączonego fragmentu, odwołania do Lalki

i innego tekstu kultury, a odwołania do innego przykładu z Lalki oraz innego tekstu kultury

dowolnie wybranego przez zdającego muszą być funkcjonalne dla argumentacji, nie mogą

być prostym streszczeniem.

• W przypadku Lalki i innych utworów oznaczonych gwiazdką w podstawie programowej

błąd rzeczowy może mieć charakter błędu kardynalnego.

Wymagania ogólne

Wymagania szczegółowe

I. Odbiór wypowiedzi

Schemat punktowania

Maksymalnie 50 pkt. Pełne zasady oceniania są w kluczu CKE powyżej.

Umiejętności w zadaniu

i wykorzystanie zawartych w nich

informacji.

Zdający:

1.1) odczytuje sens całego tekstu [...];

1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach

informacje zarówno jawne, jak i ukryte […].

II. Analiza i interpretacja tekstów

kultury.

Zdający:

1.2) określa problematykę utworu;

2.4) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania

świata przedstawionego i bohatera […]

3.2) wykorzystuje w interpretacji utworu konteksty

[…];

3.3) porównuje funkcjonowanie tych samych

motywów w różnych utworach literackich.

III. Tworzenie wypowiedzi.

Zdający:

1.1) tworzy dłuższy tekst pisany [...] (rozprawka)

[...] zgodnie z podstawowymi regułami jego

organizacji, przestrzegając zasad spójności

znaczeniowej i logicznej;

1.2) przygotowuje wypowiedź (wybiera [...]

odpowiedni układ kompozycyjny, analizuje temat,

wybiera formę kompozycyjną, […] dobiera

właściwe słownictwo);

1.3) tworzy samodzielną wypowiedź

argumentacyjną według podstawowych zasad logiki

i retoryki (stawia tezę lub hipotezę, dobiera

argumenty, porządkuje je, hierarchizuje, dokonuje

ich selekcji pod względem użyteczności

w wypowiedzi, podsumowuje, dobiera przykłady

ilustrujące wywód myślowy, przeprowadza

prawidłowe wnioskowanie).

[[:10]]

Kryteria oceny rozprawki

A

Sformułowanie

stanowiska

wobec

problemu

podanego

w poleceniu

B

Uzasadnienie

stanowiska

C

Poprawność

rzeczowa

D

Zamysł

kompozycyjny

E

Spójność

lokalna

F

Styl tekstu

G

Poprawność

językowa

H

Poprawność

zapisu

6

Stanowisko jest

adekwatne

do problemu

podanego

w poleceniu

18

Uzasadnienie

trafne,

szerokie

i pogłębione

4

Brak błędów

rzeczowych

6

Kompozycja

funkcjonalna

2

Pełna

spójność

wypowiedzi

lub

nieznaczne

zaburzenia

spójności

4

Styl

stosowny

6

Brak błędów

lub nieliczne

błędy

nierażące

4

Zapis

w pełni

poprawny

lub

nieliczne

błędy

nierażące

12

Uzasadnienie

trafne

i szerokie

3

Stanowisko jest

częściowo

adekwatne

do problemu

podanego

w poleceniu

8

Uzasadnienie

trafne,

ale wąskie

2

Nie więcej

niż jeden

błąd

rzeczowy

3

Zaburzenia

funkcjonalności

kompozycji

1

Znaczne

zaburzenia

spójności

2

Styl

częściowo

stosowny

3

Liczne błędy

nierażące

lub nieliczne

błędy rażące

2

Liczne

błędy

nierażące

lub

nieliczne

błędy

rażące

4

Uzasadnienie

częściowe

0

Stanowisko jest

nieadekwatne

lub brak

stanowiska

0

Brak

uzasadnienia

stanowiska

0

Błędy

rzeczowe

0

Brak zamysłu

kompozycyjnego

0

Wypowiedź

niespójna

0

Styl

niestosowny

0

Liczne błędy

rażące

0

Liczne

błędy rażące

Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.

Jeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B – 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.

Jeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.

Pojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę – zdający otrzymuje 0 punktów.

[[:11]]

Objaśnienia dotyczące kryteriów oceny rozprawki

A. Sformułowanie stanowiska (np. w postaci tezy lub hipotezy). Zdający powinien zrozumieć problem postawiony w poleceniu i sformułować

stanowisko będące rozwiązaniem problemu. Stanowisko jest oceniane ze względu na to, czy jest udaną próbą rozwiązania problemu.

Adekwatność to odpowiedniość (zgodność, współmierność) stanowiska i problemu (zdający może się zgodzić, nie zgodzić, zachować postawę

ambiwalentną wobec istoty problemu).

Sformułowanie stanowiska będącego częściowo udaną próbą rozwiązania problemu jest skutkiem niepełnego zrozumienia problemu lub

niepełnego zrozumienia tekstu.

Wypowiedź argumentacyjna, w której brak stanowiska, może zawierać jedynie streszczenie tekstu, biografię autora itp. lub rozwijać myśli

niezwiązane z poleceniem.

Sformułowanie stanowiska nie musi stanowić wyodrębnionej części rozprawki.

B. Uzasadnienie stanowiska jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne, czy jest szerokie i czy jest pogłębione.

Uzasadnienie nie musi być graficznie wyodrębnioną częścią rozprawki.

Uzasadnienie:

− pogłębione to uzasadnienie, w którym zdający wnikliwie odniósł się w rozwinięciu do wszystkich elementów polecenia,

− trafne zawiera logicznie poprawne argumenty (czyli stwierdzenia poparte przykładami) za przyjętym rozwiązaniem problemu.

Szerokość uzasadnienia ocenia się na podstawie tego, czy zdający w swojej wypowiedzi odniósł się do wszystkich elementów wskazanych w poleceniu.

Uzasadnienie jest:

− szerokie, jeśli zdający trafnie odniósł się do wszystkich elementów wskazanych w poleceniu,

− wąskie, jeśli zdający trafnie odniósł się tylko do niektórych elementów wskazanych w poleceniu (np. nie odniósł się do podanego w zadaniu

tekstu lub nie przywołał innego tekstu kultury),

− częściowe, jeżeli (a) niektórych argumentów nie można uznać za logicznie poprawne wobec przyjętego stanowiska lub (b) niektóre argumenty

są niepoparte przykładami, lub (c) niektóre argumenty są wzajemnie sprzeczne.

Wypowiedź argumentacyjna, w której brak uzasadnienia, nie zawiera logicznie poprawnych argumentów za przyjętym rozwiązaniem problemu

lub rozwija myśli niezwiązane ze stanowiskiem.

C. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na

uzasadnienie stanowiska wobec problemu uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe.

Błąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu

interpretacyjnego przywołanego przez zdającego.

[[:12]]

D. Kompozycja oceniana jest ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z gatunkiem wypowiedzi. Należy

wziąć pod uwagę, czy w tekście zostały wyodrębnione – językowo i graficznie – części pracy oraz akapity niezbędne dla jasnego przedstawienia

stanowiska i uzasadniających je argumentów, a także czy wyodrębnione części i akapity są logicznie oraz konsekwentnie uporządkowane (bez luk

i zbędnych powtórzeń).

Kompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle powiązane z porządkiem treści

i realizowanymi w tekście funkcjami retorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest funkcjonalna.

E. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim sąsiedztwie

zdaniami w akapitach. Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych ze sobą ani

logicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli, skojarzeń).

F. Styl tekstu ocenia się ze względu na stosowność.

Styl uznaje się za:

− stosowny, jeśli zachowana jest zasada decorum (dobór środków językowych jest celowy i adekwatny do wybranego przez ucznia gatunku

wypowiedzi, sytuacji egzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszczalne są drobne, sporadyczne

odstępstwa od stosowności,

− częściowo stosowny, jeśli w wypowiedzi zdający niefunkcjonalnie łączy różne style, nie kontroluje jednolitości stylu, np. w wypowiedzi

pojawiają się wyrazy i konstrukcje z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka.

Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne.

− niestosowny, jeśli wypowiedź zawiera np. wulgaryzmy lub ma charakter obraźliwy.

Styl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora.

G. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych,

fleksyjnych i stylistycznych.

Błąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu,

w jakim tekst jest pisany, np. udziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub

składniowe. Błędów logicznych nie uznaje się za błędy stylistyczne.

H. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości tekstu)

oraz ich wagę (błędy rażące i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub

interpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji. Ewentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego i klasyfikacja

błędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego.

[[:13]]

Temat 2. Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i ją uzasadnij. Twoja

praca powinna liczyć co najmniej 250 słów.

Wytyczne do tematu 2.

• Koncepcja interpretacyjna zdającego musi być widoczna w pracy, choć nie musi być

wyrażona w formie tezy, może wynikać pośrednio z wywodu.

• Przywołany przez zdającego kontekst powinien być sfunkcjonalizowany (nawiązujący do

tekstu i pogłębiający koncepcję interpretacyjną). Nie wystarczy samo wskazanie lub

hasłowe odwołanie się do niego.

• Proste odczytanie (parafrazowanie, streszczanie) utworu nie jest jego interpretacją.

Wymagania ogólne

Wymagania szczegółowe

I. Odbiór wypowiedzi

i wykorzystanie zawartych w nich

informacji.

Zdający:

1.1) odczytuje sens całego tekstu [...];

1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach

informacje zarówno jawne, jak i ukryte […].

II. Analiza i interpretacja tekstów

kultury.

Zdający:

1.2) określa problematykę utworu;

2.4) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania

świata przedstawionego i bohatera […];

3.2) wykorzystuje w interpretacji utworu konteksty

[…];

3.3) porównuje funkcjonowanie tych samych

motywów w różnych utworach literackich.

III. Tworzenie wypowiedzi.

Zdający:

1.1) tworzy dłuższy tekst pisany [...] (interpretacja

tekstu poetyckiego) [...] zgodnie z podstawowymi

regułami jego organizacji, przestrzegając zasad

spójności znaczeniowej i logicznej;

1.2) przygotowuje wypowiedź [...] (wybiera [...]

odpowiedni układ kompozycyjny, analizuje temat,

wybiera formę kompozycyjną, […], dobiera

właściwe słownictwo);

1.3) tworzy samodzielną wypowiedź

argumentacyjną według podstawowych zasad logiki

i retoryki (stawia tezę lub hipotezę, dobiera

argumenty, porządkuje je, hierarchizuje, dokonuje

ich selekcji pod względem użyteczności

w wypowiedzi, podsumowuje, dobiera przykłady

ilustrujące wywód myślowy, przeprowadza

prawidłowe wnioskowanie).

[[:14]]

Kryteria oceny interpretacji utworu poetyckiego

A

Koncepcja

interpretacyjna

B

Uzasadnienie

tezy

interpretacyjne

j

C

Poprawność

rzeczowa

D

Zamysł

kompozycyjny

E

Spójność

lokalna

F

Styl tekstu

G

Poprawność

językowa

H

Poprawność

zapisu

9

Koncepcja

niesprzeczna

z utworem,

spójna

i obejmująca

sensy

niedosłowne

15

Uzasadnienie

trafne

i pogłębione

4

Brak

błędów

rzeczowych

6

Kompozycja

funkcjonalna

2

Pełna

spójność

wypowiedzi

lub

nieznaczne

zaburzenia

spójności

4

Styl

stosowny

6

Brak błędów

lub nieliczne

błędy

nierażące

4

Zapis

w pełni

poprawny

lub nieliczne

błędy

nierażące

6

Koncepcja

niesprzeczna

z utworem,

ale niespójna

i/lub obejmująca

w większości

znaczenia

dosłowne

10

Uzasadnienie

trafne, ale

niepogłębione

2

Nie więcej

niż jeden

błąd

rzeczowy

3

Zaburzenia

funkcjonalności

kompozycji

1

Znaczne

zaburzenia

spójności

2

Styl

częściowo

stosowny

3

Liczne błędy

nierażące

lub nieliczne

błędy rażące

2

Liczne błędy

nierażące

lub nieliczne

błędy rażące

3

Koncepcja

częściowo

sprzeczna

z utworem

5

Uzasadnienie

częściowo

trafne

0

Brak koncepcji

lub koncepcja

całkowicie

sprzeczna

z utworem

0

Brak trafnych

argumentów

uzasadniających

interpretację

0

Błędy

rzeczowe

0

Brak zamysłu

kompozycyjneg

o

0

Wypowiedź

niespójna

0

Styl

niestosowny

0

Liczne błędy

rażące

0

Liczne błędy

rażące

Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.

[[:15]]

Jeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B – 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.

Jeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.

Pojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę – zdający otrzymuje 0 punktów

Objaśnienia dotyczące kryteriów oceny interpretacji utworu poetyckiego

A. Koncepcja interpretacyjna jest efektem poszukiwania przez zdającego całościowego sensu utworu, tzn. jest pomysłem na jego odczytanie

(wyrażonym np. w postaci tezy lub hipotezy interpretacyjnej). Ocenia się ją ze względu na to, czy jest niesprzeczna z utworem i czy jest spójna,

a także czy zdający dociera do sensów niedosłownych interpretowanego utworu, czy czyta go jedynie na poziomie dosłownym.

Koncepcja może być:

− częściowo sprzeczna z utworem, jeśli jedynie we fragmentach (lub fragmencie) znajduje potwierdzenie w tekście.

− całkowicie sprzeczna z utworem, jeśli nawet we fragmentach (lub fragmencie) nie znajduje potwierdzenia w tekście.

− spójna, gdy obejmuje i łączy w całość odszukane przez piszącego sensy utworu.

− niespójna, gdy jest fragmentaryczna, tzn. rekonstruuje pojedyncze sensy cząstkowe (np. z poszczególnych strof tekstu) bez wskazania

całościowego sensu utworu, oraz gdy zawiera luźno powiązane, niepowiązane lub wzajemnie wykluczające się odczytania sensu utworu

(niesprzeczne z interpretowanym utworem).

Brak koncepcji to brak śladów poszukiwania sensu utworu (całościowego i/lub sensów cząstkowych) – praca nie jest interpretacją,

a np. streszczeniem. Koncepcja interpretacyjna nie musi stanowić wyodrębnionej części pracy, może wynikać z jej całościowej wymowy.

B. Uzasadnienie interpretacji jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne i czy jest pogłębione.

Uzasadnienie może być:

− trafne, jeśli zawiera wyłącznie powiązane z tekstem argumenty za odczytaniem sensu utworu. Argumenty muszą wynikać

ze sfunkcjonalizowanej analizy, to znaczy wywodzić się z formy lub/i treści tekstu.

− częściowo trafne, jeśli w pracy – oprócz argumentów niepowiązanych z tekstem lub/i niewynikających ze sfunkcjonalizowanej analizy –

został sformułowany przynajmniej jeden argument powiązany z tekstem i wynikający ze sfunkcjonalizowanej analizy.

− pogłębione, jeśli znajduje potwierdzenie nie tylko w tekście, ale także w kontekstach (np. biograficznym, historycznoliterackim,

filozoficznym, kulturowym). Uczeń powinien choć częściowo rozwinąć przywołany kontekst, aby uzasadnić jego pojawienie się.

− niepogłębione, gdy zdający przywołuje argumenty tylko z tekstu albo tylko z kontekstu. Wszystkie argumenty muszą być sfunkcjonalizowane.

C. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na

koncepcję interpretacyjną uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe.

Błąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu

interpretacyjnego przywołanego przez zdającego.

[[:16]]

D. Kompozycja jest oceniana ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z wybranym przez ucznia gatunkiem

wypowiedzi. Należy wziąć pod uwagę, czy w tekście zostały wyodrębnione – językowo i graficznie – części pracy oraz akapity niezbędne dla

jasnego przedstawienia koncepcji interpretacyjnej i uzasadniających ją argumentów, a także czy wyodrębnione części i akapity są logicznie oraz

konsekwentnie uporządkowane (bez luk i zbędnych powtórzeń).

Kompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle powiązane z porządkiem treści

i realizowanymi w tekście funkcjami retorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest

funkcjonalna.

E. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim sąsiedztwie

zdaniami w akapitach. Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych ze sobą ani

logicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli, skojarzeń).

F. Styl tekstu ocenia się ze względu na stosowność.

Styl uznaje się za:

− stosowny, jeśli zachowana jest zasada decorum (dobór środków językowych jest celowy i adekwatny do wybranego przez ucznia gatunku

wypowiedzi, sytuacji egzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszcza się drobne, sporadyczne

odstępstwa od stosowności.

− częściowo stosowny dotyczy wypowiedzi, w której zdający niefunkcjonalnie łączy różne style, nie kontroluje jednolitości stylu, np.

w wypowiedzi pojawiają się wyrazy i konstrukcje z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka.

Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne.

− niestosowny, jeśli wypowiedź zawiera np. wulgaryzmy lub ma charakter obraźliwy.

Styl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora.

G. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych,

fleksyjnych i stylistycznych.

Błąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu,

w jakim tekst jest pisany, np. udziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub

składniowe. Błędów logicznych nie uznaje się za błędy stylistyczne.

I. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości tekstu)

oraz ich wagę (błędy rażące i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub

interpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji. Ewentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego i klasyfikacja

błędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego.

[[:17]]

O Z JĘ

ÓW ZE

W pracy maturalnej z języka polskiego autorstwa zdającego, u którego stwierdzono dysleksję

i dysortografię, nie należy uwzględniać w ocenie następujących błędów:

a) zmienionej kolejności liter w wyrazach,

b) wstawionych dodatkowo liter w wyrazie, opuszczonych lub przestawionych liter,

c) opuszczonego początku lub końca wyrazu,

d) występowania w wyrazach głosek dźwięcznych zamiast bezdźwięcznych

i odwrotnie,

e) mylenia głosek „i” i „j”, głosek nosowych z końcówką fleksyjną, np.: ę-em, ą-om,

f) mylenia przedrostków z przyimkami, np.: pode szły; błędnego zapisywania

przyimków z rzeczownikami i przysłówkami, np.: wklasie, zachwilę, napewno,

g) niewłaściwego zapisu spółgłosek miękkich, np.: rosinie zamiast rośnie, skosiny

zamiast skośny,

h) wynikających ze schematycznego stosowania zasad ortografii, np.: startóje bo

startować, błędnej pisowni wyrazów, którymi nie rządzą zasady ortograficzne (ich

pisownię trzeba zapamiętać),

i) błędnego stosowania lub niestosowania znaków interpunkcyjnych.