Zadanie 3, matura maj 2018, język polski podstawowy
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Wspólne informacje do wiązki zadań
Włodzimierz Wójcik
Laudatio
(mowa pochwalna z okazji otrzymania przez Tadeusza Różewicza tytułu doctora honoris causa Uniwersytetu Śląskiego)
Panie Rektorze,
Prześwietny Senacie,
Dostojny Doktorancie,
Panie, Panowie,
[…]
Od ponad półwiecza twórczość literacka Tadeusza Różewicza wzbogaca krajobraz literatury polskiej i tym samym funduje sławę naszej narodowej kultury w wymiarze światowym. Jest więc w tym głęboki sens, że Prześwietny Senat Uniwersytetu Śląskiego podjął inicjatywę nadania doktoratu honorowego wielkiemu pisarzowi. Manifestuje się też i moja wielka radość z tego powodu, iż powierzył mi zaszczytną rolę promotora-laudatora. […] W świetle […] tego, co o Tadeuszu Różewiczu mówi nauka o literaturze i krytyka literacka, jawi się nam autor Kartoteki jako przenikliwy i wrażliwy świadek dylematów naszej epoki.
Należy do „rocznika Kolumbów”, a więc do tej generacji Polaków, którzy byli urodzeni u progu II Rzeczypospolitej. Sposobieni do życia mądrego i szczęśliwego, spotkali się nieoczekiwanie oko w oko z wojną, ciemną nocą okupacji oraz ogromem doznań, jakie niosły ze sobą systemy totalitarne. Właśnie te doświadczenia zdeterminowały kształt ideowy i artystyczny fenomenalnego debiutu Różewicza. W tomach poetyckich Niepokój i Czerwona rękawiczka wypowiadał się w imieniu swojego pokolenia, dokonując gorzkiego obrachunku z minioną wojenną przeszłością. Doszedł do prawdy, że po Oświęcimiu dawna poezja okazała się w wielu przypadkach anachroniczna w sferze treści, a w sferze formy – sztuczna. Rezygnował z patosu wojennego, z koncepcji poezji patriotyczno-tyrtejskiej. Wiedział dobrze, że w nowej sytuacji należy dążyć do przywracania słowom ich pierwotnych sensów i znaczeń. Mówimy, że stał się kreatorem wiersza pozbawionego nadmiernej metaforyki i zdobnictwa, zbliżonego do prozy, zwanego odtąd „wierszem różewiczowskim”. Ale zdajemy sobie sprawę z tego, iż wiersz ten (odkrycie na miarę dokonań wersyfikacyjnych Kochanowskiego i Mickiewicza) ma swoją dyscyplinę i logikę – składniową i intonacyjną. Pozostanie on na trwałe w dziejach naszej literatury. […] Podkreślmy to wyraźnie: f e n o m e n e m systemu Różewiczowskiego jest n o w y sposób artykulacji zagadnień moralnych, od zawsze będących przecież istotą poezji, lecz po doświadczeniach II wojny światowej domagających się o d m i e n n y c h rozwiązań artystycznych. […]
Poeta walczy […] z absurdem i dewiacjami współczesnej cywilizacji; sygnalizuje niebezpieczeństwa procesów dezintegracyjnych, zagubienia się w świecie chaosu i w złudach konsumpcyjnego życia, życia zuniformizowanego i nijakiego. Cierpliwie i konsekwentnie występuje z moralistyczną przestrogą. […]
Nie słabnie zainteresowanie czytelnicze tym Wielkim Współczesnym, który stał się już za życia prawdziwym klasykiem literatury polskiej. […]
Dzieło Różewicza – klasyka i jednocześnie nowatora – jest dorodnym, zdrowo uformowanym drzewem, mocno osadzonym w pejzażu literatury i kultury polskiej, europejskiej i światowej. […] Autor Równiny w roku 1955 napisał – w stulecie zgonu twórcy Liryków lozańskich¹ – jeden z najpiękniejszych w naszej literaturze wierszy pod znaczącym tytułem Chleb:
Chleb
który żywi i zachwyca
który się w krew narodu zmienia
poezja Mickiewicza
sto lat nas karmi
ten sam chleb
siłą uczucia
rozmnożony
Wsłuchując się w te cudowne wersy, wyrażamy ich twórcy, Tadeuszowi Różewiczowi, wdzięczność za to, że owym chlebem-poezją karmi nas szczodrze przez ponad półwiecze… […]
Przeto w uznaniu dla Twych wybitnych zasług i osiągnięć Prześwietny Senat Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach postanowił przyznać i nadać Tobie, Dostojny Doktorancie, prawomocną uchwałą z dnia 8 grudnia 1998 roku tytuł Doktora honoris causa.
Na podstawie: Włodzimierz Wójcik, Laudatio, [w:] Tadeusz Różewicz. Doctor honoris causa Universitatis Silesiensis, oprac. Marian Kisiel, Dariusz Rott, Włodzimierz Wójcik, Katowice 1999.
¹ Liryki lozańskie – cykl utworów poetyckich Adama Mickiewicza.
Polecenie
2 punktyCzy z wiersza Tadeusza Różewicza Chleb, przywołanego przez autora przemówienia, wynika, że spełniło się pragnienie Adama Mickiewicza wyrażone w poniższym fragmencie Epilogu Pana Tadeusza? W uzasadnieniu swojej odpowiedzi wykorzystaj symbolikę poniższego fragmentu Epilogu oraz wiersza Chleb.
O, gdybym kiedy dożył tej pociechy,
Żeby te księgi zbłądziły pod strzechy,
Żeby wieśniaczki, kręcąc kołowrotki,
Gdy odśpiewają ulubione zwrotki
O tej dziewczynie, co tak grać lubiła,
Że przy skrzypeczkach gąski pogubiła,
O tej sierocie, co piękna jak zorze
Zaganiać gąski szła w wieczornej porze,
Gdyby też wzięły na koniec do ręki
Te księgi, proste jako ich piosenki!
Zanim zaczniesz pisaćOpcjonalnie
Jak odpowiadać w teście czytania
Test formuły do 2022 roku: zadania do dwóch tekstów nieliterackich. Dobre ćwiczenie przed częścią „Język polski w użyciu”.
Przeczytaj polecenie przed akapitem
Wiesz wtedy, czego szukasz: informacji, funkcji akapitu, znaczenia wyrazu, środka językowego.
Odpowiadaj tekstem
Odpowiedź ma wynikać ze wskazanego fragmentu. Formułuj ją własnymi słowami, krótko i precyzyjnie.
W streszczeniu trzymaj limit
Jeśli zadanie każe streścić tekst w podanej liczbie wyrazów, zachowaj temat, główne myśli i logiczną całość.
Czego unikać
- cytowania zamiast odpowiedzi
- opinii własnej tam, gdzie pytają o tekst
- przekraczania limitu wyrazów w streszczeniu
Za co są punkty
Zadania są za 1-3 punkty; razem test dawał 20 punktów.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
• Adam Mickiewicz w przytoczonym fragmencie „Epilogu” „Pana Tadeusza” wyraża pragnienie, aby jego dzieło, jego twórczość były obecne w życiu zwykłych ludzi, aby wzbudzały w nich emocje. Z wiersza Tadeusza Różewicza jasno wynika, że to pragnienie spełniło się. Już sam tytuł „Chleb” mówi o tym, że poezja Mickiewicza to coś powszedniego dla Polaków, każdy ją zna. Ponadto sformułowanie „[…] który się w krew narodu zmienia” sugeruje, że twórczość Adama Mickiewicza stała się integralną częścią narodu polskiego.
• Pragnienie Adama Mickiewicza wyrażone we fragmencie „Epilogu” „Pana Tadeusza” zostało spełnione, ponieważ przelane na papier słowa autora miały w przyszłości być czytane przez zwykłych ludzi, rozumiane przez „wieśniaczki”. Zadaniem utworu była trafnie do serc i umysłów prostych ludzi w ich codzienności. W wierszu „Chleb” poezja Mickiewicza staje się elementem codzienności, tytułowym chlebem, który wpływa na cały naród.
Uwaga: W przypadku błędu rzeczowego dotyczącego „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza należy przyznać 0 punktów.
Schemat punktowania
zajęcie stanowiska i jego uzasadnienie z wykorzystaniem symboliki fragmentu Epilogu oraz wiersza Chleb.
zajęcie stanowiska i jego uzasadnienie z wykorzystaniem symboliki fragmentu Epilogu albo wiersza Chleb.
odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.