Zadanie 10, matura maj 2022, język polski podstawowy
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Teksty do zadania
Tekst 2.
Grzegorz Jankowicz
Życie na poczytaniu
Życie na poczytaniu tym różni się od życia na poczekaniu, że to pierwsze upływa w rytmie lektury, czyli nigdy ponad miarę nie przyśpiesza ani też za bardzo nie zwalnia, to drugie zaś jest gonitwą, w której często uczestniczymy bez przyjemności i bez przekonania, dając się nieść zdarzeniom w nieprzewidywalną stronę. Ta „nieprzewidywalna strona” ma posmak czegoś przygodowego i właśnie obietnicą przygody usprawiedliwiamy gotowość do udziału w szaleńczym wyścigu. Ale daremnie. Bez powodzenia. Prędzej czy później – jak nie po chwili, to po miesiącu czy po roku – dociera do nas, że gnaliśmy za szybko, by cokolwiek zauważyć, by coś zrozumieć, by się rozgościć w świecie.
Powtórzę: życie na poczytaniu nie jest z definicji życiem spowolnionym! Nie jest tak, że cały czas tkwimy w miejscu, unieruchomieni przez książkę, od której nie możemy się oderwać. Chodzi tu bowiem nie tylko o lekturę, ale także o to, co dzieje się „po” czytaniu. A co się dzieje? Myślimy o tym, co przeczytaliśmy. Wyobrażamy sobie świat, do którego zostaliśmy zaproszeni. Nadajemy mu kształt. Meblujemy go po swojemu. Przy tym cały czas poruszamy się w naszej rzeczywistości, która wygląda już jednak nieco inaczej, a przynajmniej inaczej nam się jawi. Zaszła bowiem zmiana: najpierw w nas – dzięki literaturze, a potem w świecie – za naszą sprawą.
Pokaż cały tekst
I wtedy budzi się w nas potrzeba rozmowy. Jest to potrzeba tak silna, tak intensywnie odczuwana, że nie sposób jej zignorować. Czytanie powoduje, że chcemy rozmawiać o literaturze i o reszcie świata, przy czym resztę należy tu rozumieć dosłownie: jako coś, co zostaje, gdy odejmiemy od rzeczywistości jej istotną część, gdy usuniemy spod niej fundament, na którym się wspiera. Tak, tak, właśnie to chcę powiedzieć: fundamentem świata jest według mnie literatura, co wcale nie znaczy, że w otaczającej nas rzeczywistości nie ma prawdziwych ludzi, a wszystko, co się wydarza, ma charakter fikcyjny! Przeciwnie – dzięki literaturze niemal wszystko jest prawdziwsze (a ściśle: bardziej prawdopodobne).
Na pierwszy rzut oka widać, że literatury nie traktuję obojętnie. Ba! Z nieobojętności wobec literatury czynię wyjątkowy oręż, za pomocą którego – jak sądzę – można żyć lepiej (mądrzej, uważniej i rozkoszniej). I to nie w pojedynkę, ale wspólnie z innymi czytelniczkami i czytelnikami. Każdy, kto choć odrobinę interesuje się literaturą, dobrze wie, że miłości nie wyznaje się raz a dobrze, lecz raz za razem i coraz lepiej.
Chwaląc literaturę, sławiąc jej zbawienny wpływ na nasze życie i afirmując jej sprawczą moc, należy jednak zawsze odwoływać się do przykładów. Nie ma bowiem nic gorszego niż literatura ujęta w sidła teorii, złapana w kleszcze akademickich pojęć, przyszpilona filozoficznym wywodem.
Na podstawie: Grzegorz Jankowicz, Życie na poczytaniu & Rozmowy o literaturze i reszcie świata, Wrocław 2016.
Polecenie
3 punktyPrzeczytaj poniższy fragment utworu literackiego.
Złożył książkę i cisnął nią w kąt pokoju, aż rozleciały się kartki.
Książka odbiła się od ściany, spadła na umywalnię i ze smutnym szelestem stoczyła się na podłogę.
„Dobrze ci tak! tam twoje miejsce… – myślał Wokulski. – Bo któż to miłość przedstawiał mi jako świętą tajemnicę? Kto nauczył mnie gardzić codziennymi kobietami, a szukać niepochwytnego ideału?... […]”.
Wtem nasunęło mu się pytanie:
„Jeżeli poezja zatruła twoje życie, to któż zatruł ją samą? I dlaczego Mickiewicz, zamiast śmiać się i swawolić jak francuscy pieśniarze – umiał tylko tęsknić i rozpaczać?
Bo on, tak jak i ja, kochał pannę wysokiego urodzenia […]”.
10.1. Podaj autora i tytuł utworu, z którego pochodzi zacytowany fragment.
Autor:
Tytuł:
10.2. Czy Wokulski prowadził życie na poczytaniu? W uzasadnieniu odwołaj się do podanego fragmentu, całej lektury, z której pochodzi fragment, oraz do artykułu Grzegorza Jankowicza.
Zanim zaczniesz pisaćOpcjonalnie
Jak odpowiadać w teście czytania
Test formuły do 2022 roku: zadania do dwóch tekstów nieliterackich. Dobre ćwiczenie przed częścią „Język polski w użyciu”.
Przeczytaj polecenie przed akapitem
Wiesz wtedy, czego szukasz: informacji, funkcji akapitu, znaczenia wyrazu, środka językowego.
Odpowiadaj tekstem
Odpowiedź ma wynikać ze wskazanego fragmentu. Formułuj ją własnymi słowami, krótko i precyzyjnie.
W streszczeniu trzymaj limit
Jeśli zadanie każe streścić tekst w podanej liczbie wyrazów, zachowaj temat, główne myśli i logiczną całość.
Czego unikać
- cytowania zamiast odpowiedzi
- opinii własnej tam, gdzie pytają o tekst
- przekraczania limitu wyrazów w streszczeniu
Za co są punkty
Zadania są za 1-3 punkty; razem test dawał 20 punktów.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
10.1.
Autor: Bolesław Prus
Tytuł: „Lalka”
10.2.
• Tak. Jankowicz wskazuje, że literatura tworzy fundament naszego świata – tak jak dla Wokulskiego stworzyła go literatura romantyczna, ponieważ rozbudziła w nim np. wiarę w wyidealizowaną miłość. Dążąc do spełnienia tej miłości, bohater powieści Prusa zmienia świat: pokonuje bariery społeczne, wchodzi do elity społeczeństwa; wpływa też na życie wielu ludzi – pomaga im finansowo.
• Nie, Wokulski nie prowadził życia na poczytaniu, ponieważ lektury wpłynęły na niego tylko w niewielkim stopniu. Jankowicz pisze, że życie na poczytaniu skłania do rozmów z innymi ludźmi, a literatura jest fundamentem świata. Wokulski zaś był raczej osobą zamkniętą w sobie i raczej rzadko kierował się literaturą – tak było w miłości, ale nie w przypadku prowadzenia sklepu.
• Częściowo. Jankowicz pisze, że życie na poczytaniu to „meblowanie” świata za pomocą literatury, ale w wypadku Wokulskiego dotyczy to tylko jego wyobrażenia o miłości. A jednocześnie bohater prowadził działania niewynikające z jego lektur (np. prowadzenie sklepu).
• I tak, i nie. Z jednej strony wrażliwość Wokulskiego ukształtowała literatura romantyczna (np. miłość do Izabeli), co jest zgodne z koncepcją Jankowicza (literatura kształtuje człowieka), ale z drugiej – Wokulski miał cechy pragmatycznego pozytywisty, był handlowcem, człowiekiem interesu.
Uwaga: Uznaje się odpowiedzi B. Prus, Prus, Aleksander Głowacki.
Uwaga: Pomyłka w imieniu lub nazwisku autora skutkuje przyznaniem 0 pkt.
Uwaga: W przypadku błędu rzeczowego dotyczącego „Lalki” Bolesława Prusa przyznaje się 0 punktów.
Uwaga: Jeżeli w odpowiedzi nie pojawi się nazwisko Grzegorza Jankowicza, ale z treści wynika, że zdający odnosi się do tekstu „Życie na poczytaniu”, wówczas uznaje się odpowiedź za poprawną.
Uwaga: Jeżeli w zadaniu 10.1. zdający poda niewłaściwy tytuł utworu, to za zadanie 10.2 przyznaje się 0 pkt. Jeżeli w zadaniu 10.1. zdający poda właściwy tytuł, ale błędnie określi autora ALBO nie wypełni części 10.1, to sprawdza się i ocenia rozwiązanie zadania 10.2.
Schemat punktowania
łącznie: 1 pkt za 10.1 i 2 pkt za 10.2.
10.1: poprawne podanie nazwiska autora i tytułu utworu.
10.1: odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.
10.2: odpowiedź poprawna z odniesieniem do tekstu G. Jankowicza, fragmentu Lalki i całej powieści.
10.2: odpowiedź poprawna z odniesieniem do tekstu G. Jankowicza i fragmentu Lalki ALBO z odniesieniem do tekstu G. Jankowicza i całej Lalki.
10.2: odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.