Zadanie 2, matura maj 2022, język polski podstawowy

1 pktczytanie ze zrozumieniemtrudne 30%Maj 2022

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Tekst do zadania

Tekst 1.

Krzysztof A. Wieczorek

Serce czy rozum? Emocje w argumentacji i perswazji

Zwykle przyjmuje się, że argumenty są środkiem służącym racjonalnej perswazji. W modelowej sytuacji, jeśli zgadzamy się z konkluzją rozumowania, to czynimy tak, ponieważ po uważnym przeanalizowaniu dostępnych danych uznajemy, że została ona dobrze uzasadniona przez przesłanki¹. Czasem jednak rzeczywistość odbiega od tego ideału – zdarza się, że jakiś argument przekonuje nas nie w wyniku racjonalnego namysłu nad jego treścią, ale dlatego, że wzbudza w nas określone emocje.

Argumentom, czy też – bardziej ogólnie – środkom perswazyjnym, obliczonym na wywoływanie u odbiorcy określonych emocji, nie można na pewno odmówić skuteczności. Przekazy takie są szczególnie skuteczne, gdy celem ich nadawcy jest spowodowanie określonego zachowania odbiorcy. W takich przypadkach zwrócenie się bezpośrednio do „serca” drugiej osoby przynosi zwykle o wiele lepsze efekty niż racjonalne apele do jej „głowy”.

Arthur Schopenhauer² zalecał „doprowadzenie przeciwnika do złości”. „Albowiem w złości – pisał filozof – nie jest on w stanie prawidłowo rozumować i dopilnować swoich korzyści”. Nie znam żadnych badań dotyczących złości, jednak te, które psychologowie przeprowadzili odnośnie do innej emocji – strachu – pokazują, że Schopenhauer mógł mieć sporo racji. Badania te pokazują, że człowiek wprowadzony w stan „huśtawki emocjonalnej” zatraca zdolność racjonalnego myślenia, nie potrafi odróżnić argumentów mocnych od słabych, przez co łatwiej go nakłonić do rzeczy, na które w innej sytuacji zapewne by się nie zgodził.

Pokaż cały tekst

W pewnym eksperymencie badano na przykład, jak wywołany na chwilę, a następnie usunięty strach wpływa na uległość. Do eksperymentu wybierano osoby, które nieprawidłowo przechodziły przez ulicę. Na początek upatrzoną „ofiarę” straszono dźwiękiem przypominającym policyjny gwizdek. Po chwili jednak łamiący przepisy z ulgą orientował się, że żadnego policjanta w pobliżu nie ma i nikt nie przyłapał go na wykroczeniu. Wtedy podchodził do niego eksperymentator podający się za przedstawiciela organizacji charytatywnej i prosił o datek. Okazało się, że nawet gdy zbierający pieniądze nie podawał żadnego uzasadnienia dla swojej prośby, ponad jedna trzecia zagadniętych spełniała jego życzenie. Było to o wiele więcej, niż w sytuacji, gdy udający przedstawiciela organizacji charytatywnej zagadywał osobę, która nie została wcześniej przestraszona – wtedy na jego prośbę przystawało tylko 11% badanych.

Jeszcze większa różnica w uległości pomiędzy osobami, u których wzbudzono na chwilę emocje, a tymi, u których tego nie zrobiono, pojawiała się w sytuacji, gdy proszący o datek podawał pozorne uzasadnienie swojej prośby: Czy mógłbyś dać nam trochę pieniędzy, bo chcemy zebrać tak dużo pieniędzy, jak to możliwe? W takiej sytuacji liczba osób, które nie były przed chwilą straszone, a które dały się namówić na datek, wynosiła 15%. Natomiast w przypadku osób, które dopiero co przeżyły huśtawkę emocjonalną, liczba wpłacających poszybowała aż do 76%. Osoby te najwyraźniej nie zauważyły, że uzasadnienie przedstawionej im prośby było tylko pozorne.

Jak widać, przeżyte przed chwilą emocje mogą skutecznie odebrać nam rozum i znacznie upośledzić zdolność do racjonalnej oceny argumentów. Jeśli więc nie chcemy popełniać błędów, w tym – dawać się nabierać różnym naciągaczom, lepiej nie podejmujmy ważnych decyzji w stanie emocjonalnego rozchwiania.

Na podstawie: Krzysztof A. Wieczorek, Serce czy rozum? Emocje w argumentacji i perswazji, „Filozofuj!”, 2017, nr 4.

¹ Przesłanka – stwierdzenie, które stanowi podstawę dla jakiegoś rozumowania.

² Arthur Schopenhauer (1788–1860) – niemiecki filozof.

Polecenie

1 punkt

Sformułuj wniosek dotyczący wpływu emocji na człowieka, wynikający z eksperymentu opisanego w tekście Krzysztofa A. Wieczorka.

Zanim zaczniesz pisaćOpcjonalnie

Jak odpowiadać w teście czytania

Test formuły do 2022 roku: zadania do dwóch tekstów nieliterackich. Dobre ćwiczenie przed częścią „Język polski w użyciu”.

  1. Przeczytaj polecenie przed akapitem

    Wiesz wtedy, czego szukasz: informacji, funkcji akapitu, znaczenia wyrazu, środka językowego.

  2. Odpowiadaj tekstem

    Odpowiedź ma wynikać ze wskazanego fragmentu. Formułuj ją własnymi słowami, krótko i precyzyjnie.

  3. W streszczeniu trzymaj limit

    Jeśli zadanie każe streścić tekst w podanej liczbie wyrazów, zachowaj temat, główne myśli i logiczną całość.

Czego unikać

  • cytowania zamiast odpowiedzi
  • opinii własnej tam, gdzie pytają o tekst
  • przekraczania limitu wyrazów w streszczeniu

Za co są punkty

Zadania są za 1-3 punkty; razem test dawał 20 punktów.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

• Człowiek poddany bodźcom wywołującym np. strach i uwolniony od nich podejmuje nieracjonalne decyzje.

• Odczucie strachu, a następnie ulgi zwiększa naszą uległość.

• Przestraszony człowiek podejmuje nieracjonalne decyzje.

• Rozchwianie emocjonalne / huśtawka emocjonalna sprawia, że człowiek podejmuje nieracjonalne decyzje.

• Emocje, zwłaszcza te nacechowane negatywnie, mają wpływ na podejmowanie decyzji przez człowieka, zmniejszają możliwość racjonalnej oceny argumentów.

Uwaga: Minimalna akceptowalna odpowiedź uwzględnia 1) i 3) element.

Schemat punktowania

1 pkt

poprawne sformułowanie wniosku wynikającego z eksperymentu, tj. uwzględnienie trzech elementów: 1) wzbudzenie negatywnych emocji / strachu; 2) ustąpienie negatywnej emocji – uczucie ulgi; 3) nieracjonalne decyzje / podatność na manipulację.

0 pkt

odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.