Zadanie 29, matura czerwiec 2021, wiedza o społeczeństwie rozszerzona

12 pktotwartetrudne (szac.)Czerwiec 2021

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

Wybierz jeden z podanych tematów i napisz wypracowanie.

Temat 1

Wolność słowa w Polsce od 1989 roku – scharakteryzuj unormowania prawne jej dotyczące oraz kwestię jej ochrony.

Izabela Lewandowska-Malec, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, była radną gminy Świątniki Górne. W ramach swojej działalności bacznie przyglądała się pracy burmistrza […] [i] kilkukrotnie zawiadamiała prokuraturę o dostrzeżonych przez siebie nieprawidłowościach w Urzędzie Gminy. Postępowania w tych sprawach były jednak umarzane. W końcu, w 2004 r., I. Lewandowska-Malec, napisała list do Polskiej Agencji Prasowej, w którym […] [stwierdziła]: „Skłaniam się do poglądu, że burmistrz czyni na organ prokuratorski pozaprawne naciski”.

Po opublikowaniu przez PAP listu […] burmistrz gminy Świątniki Górne skierował prywatny akt oskarżenia. […] W grudniu 2006 r. Sąd Rejonowy w Wieliczce uznał radną za winną zniesławienia burmistrza i skazał ją na grzywnę w wysokości 7 500 złotych oraz nakazał publikację wyroku na stronach PAP. Apelacja oskarżonej została przez Sąd Okręgowy odrzucona jako oczywiście bezzasadna. Mimo starań I. Lewandowskiej-Malec ani Prokurator Generalny, ani Rzecznik Praw Obywatelskich nie zdecydowali się na sporządzenie kasacji w jej sprawie.

„Pani Lewandowska-Malec wystąpiła ze skargą do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka […]. Dziś ETPCz uznał, że w sprawie doszło do naruszenia art. 10 Konwencji. Trybunał[,] badając sprawę[,] wskazał, że nie można opierać się wyłącznie, jak zrobiły to sądy krajowe, na jednym zdaniu z listu skarżącej i pomijać dokumentacji przedstawionej przez skarżącą. „Zdaniem Trybunału sama wypowiedź miała miejsce w ramach debaty politycznej, a skarżąca[,] używając sformułowania […] [,] nawiązała do wcześniejszego oficjalnego stanowiska Rady Gminy”. […] Podsumowując[:] Trybunał stwierdził, że sądy krajowe przekroczyły wąski margines swobody, jaki został im przyznany w związku z debatą polityczną, naruszając art. 10 Konwencji. ETPCz zasądził 2 600 euro zadośćuczynienia oraz 3 000 euro zwrotu kosztów postępowania krajowego. Jest to trzeci wyrok uznający Polskę winną naruszenia swobody wypowiedzi w związku ze skazaniem za zniesławienie.

www.hfhr.pl

Temat 2

Porównaj funkcjonowanie partii politycznych i systemów partyjnych we współczesnych państwach demokratycznych i niedemokratycznych.

Temat 3

Scharakteryzuj skład, tryb powoływania i kompetencje trybunałów w Rzeczypospolitej Polskiej.

WYPRACOWANIE na temat nr

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Temat 1.

Poziom III – WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 12 PKT

Zdający w pełni scharakteryzował:

1) kwestię wolności słowa w 1989/1990 roku: przepisy z tego zakresu typowe dla państwa autorytarnego, funkcjonowanie GUKPiW (cenzury), rodzący się pluralizm medialny;

2) stan prawny dotyczący wolności słowa w Rzeczypospolitej Polskiej – ratyfikacja KoOPCiPW, przepisy Konstytucji RP, wprowadzenie pluralizmu, przy systemie koncesjonowanym w mediach radiowo-telewizyjnych;

3) problematyczność niektórych przepisów prawnych w związku z wolnością słowa – kwestia zniesławienia, obrazy Prezydenta RP czy uczuć religijnych;

4) prawne możliwości dochodzenia wolności słowa – postępowanie sądowe dwuinstancyjne, możliwość zwrócenia się do RPO, kasacja, możliwość skargi do ETPCz.

5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie różnych aspektów danego problemu do jego opisu w szerszym kontekście interpretacyjnym, wykazał się znajomością licznych pojęć związanych z tematem.

Poziom II – WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 8 PKT

Zdający:

– w pełni scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnienia (spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III)

lub

– w pełni scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia i częściowo scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia (spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III).

5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie wybranych aspektów analizowanego tematu; wykazał się znajomością wybranych pojęć związanych z tematem.

Poziom I – WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 4 PKT

Zdający:

– w pełni scharakteryzował jeden istotny aspekt oraz częściowo scharakteryzował jeden istotny aspekt zagadnienia (spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III)

lub

– częściowo scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnienia (spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III).

5) Zdający wykazał się znajomością jedynie nielicznych pojęć związanych z tematem.

0 PKT

Zdający nie zrozumiał tematu – nie wypełnił wymagań dla poziomu I.

5) Zdający nie wykazał się znajomością pojęć związanych z tematem.

Temat 2.

Poziom III – WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 12 PKT

Zdający w pełni:

1) scharakteryzował systemy partyjne w państwach demokratycznych wraz z przykładami: pluralistyczny system wielopartyjny (s. rozbicia – np. Belgia, s. dwupartyjny – np. USA, s. dwublokowy – np. Francja, Włochy, s. kooperacji – np. Szwajcaria; s. partii dominującej – np. obecnie Węgry); partie opozycyjne mają możliwości legalnego działania i przejęcia władzy;

2) scharakteryzował systemy partyjne w państwach niedemokratycznych – monizm, system monopartyjny (np. Turkmenistan) lub partii hegemonicznej (np. KRLD, Rosja, Kazachstan), amorfizm partyjny (np. Białoruś); opozycja zakazana albo marginalizowana;

3) wykazał zróżnicowanie funkcji partii politycznych w państwach demokratycznych i niedemokratycznych (inne modele kształtowania opinii, zupełnie różna funkcja wyborcza);

4) przedstawił zróżnicowanie partii politycznych w państwach demokratycznych i niedemokratycznych w zakresie członkostwa, struktur partyjnych, przywództwa / kierowania partyjnego, wyboru władz partyjnych i podejmowania decyzji.

5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie różnych aspektów danego problemu do jego opisu w szerszym kontekście interpretacyjnym oraz wykazał się znajomością licznych pojęć związanych z tematem.

Poziom II – WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 8 PKT

Zdający:

– w pełni scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnienia (spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III)

lub

– w pełni scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia i częściowo scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia (spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III).

5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie wybranych aspektów analizowanego tematu; wykazał się znajomością wybranych pojęć związanych z tematem; ustosunkował się do oceny autora.

Poziom I – WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 4 PKT

Zdający:

– w pełni scharakteryzował jeden istotny aspekt oraz częściowo scharakteryzował jeden istotny aspekt zagadnienia (spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III)

lub

– częściowo scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnienia (spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III).

5) Zdający wykazał się znajomością jedynie nielicznych pojęć związanych z tematem.

0 PKT

Zdający nie zrozumiał tematu – nie wypełnił wymagań dla poziomu I.

5) Zdający nie wykazał się znajomością pojęć związanych z tematem.

Uwaga redakcyjna: sformułowanie „ustosunkował się do oceny autora” w poziomie II pochodzi z oryginalnego klucza CKE; temat 2 nie zawiera tekstu autora.

Temat 3.

Poziom III – WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 12 PKT

Zdający w pełni scharakteryzował:

1) tryb wyboru i skład Trybunału Stanu (16 członków i 2 zastępców przewodniczącego wybieranych przez Sejm RP na czas trwania kadencji, funkcję przewodniczącego pełni Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego, min. połowa członków musi mieć kwalifikacje do zajmowania stanowiska sędziego);

2) kompetencje Trybunału Stanu (sądzi za naruszenie Konstytucji RP lub ustawy w związku z zajmowanym stanowiskiem, odpowiedzialność przed TS ponoszą m. in.: Prezydent RP, Prezes RM, członkowie RM, Prezes NBP, Prezes NIK);

3) tryb wyboru i skład Trybunału Konstytucyjnego (15 sędziów, sędziowie wybierani przez Sejm RP na 9 lat, Prezes i Wiceprezes powoływani przez Prezydenta RP spośród kandydatów przedstawionych przez ZOS TK);

4) kompetencje Trybunału Konstytucyjnego (m.in. orzeka w sprawie zgodności z Konstytucją RP ustaw, umów międzynarodowych, celów lub działalności partii politycznych, orzeka w sprawie skargi konstytucyjnej, rozstrzyga spory kompetencyjne między centralnymi, konstytucyjnymi organami państwa).

5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie różnych aspektów danego problemu do jego opisu w szerszym kontekście interpretacyjnym, wykazał się znajomością licznych pojęć związanych z tematem.

Poziom II – WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 8 PKT

Zdający:

– w pełni scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnienia (spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III)

lub

– w pełni scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia i częściowo scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia (spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III).

5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie wybranych aspektów analizowanego tematu; wykazał się znajomością wybranych pojęć związanych z tematem.

Poziom I – WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 4 PKT

Zdający:

– w pełni scharakteryzował jeden istotny aspekt oraz częściowo scharakteryzował jeden istotny aspekt zagadnienia (spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III)

lub

– częściowo scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnienia (spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III).

5) Zdający wykazał się znajomością jedynie nielicznych pojęć związanych z tematem.

0 PKT

Zdający nie zrozumiał tematu – nie wypełnił wymagań dla poziomu I.

5) Zdający nie wykazał się znajomością pojęć związanych z tematem.

Uwaga redakcyjna: w oryginalnym kluczu CKE, w punkcie 2 poziomu III, omyłkowo zapisano „odpowiedzialność przed TK”. Poprawiono na „odpowiedzialność przed TS”, zgodnie z opisywanym Trybunałem Stanu.

Schemat punktowania

Wartość merytoryczna – dla wybranego tematu stosuje się szczegółowe kryteria poziomów III (12 pkt), II (8 pkt), I (4 pkt) i 0 pkt podane w kluczu odpowiedzi.

Pozostałe kryteria (dla każdego z trzech tematów):

Poziom III

Poprawność merytoryczna: Zdający nie popełnił żadnego błędu merytorycznego.

Selekcja informacji: Zdający przeprowadził poprawną selekcję i hierarchizację informacji (nie zamieścił w pracy fragmentów niezwiązanych z tematem).

Język, styl i kompozycja: Zdający zaprezentował wywód w pełni spójny, harmonijny i logiczny.

Poziom II

Poprawność merytoryczna: Zdający popełnił jeden lub dwa błędy merytoryczne.

Selekcja informacji: Zdający przeprowadził niekonsekwentną selekcję informacji i ich hierarchizację (umieścił w pracy nieliczne fragmenty niezwiązane z tematem).

Język, styl i kompozycja: Zdający zaprezentował wywód nie w pełni uporządkowany.

Poziom I

Poprawność merytoryczna: Zdający popełnił trzy lub cztery błędy merytoryczne.

Selekcja informacji: Zdający w niewystarczającym stopniu przeprowadził selekcję informacji i ich hierarchizację (napisał pracę, której znaczną część stanowią fragmenty niezwiązane z tematem).

Język, styl i kompozycja: Zdający zaprezentował wywód w sposób chaotyczny i nielogiczny.

Poniżej poziomu I

Poprawność merytoryczna: Zdający popełnił co najmniej pięć błędów merytorycznych.

Selekcja informacji: Ponad połowę pracy stanowią fragmenty niezwiązane z tematem.

Język, styl i kompozycja: Wywód jest niekomunikatywny.

Przy pracy o wartości merytorycznej 0 pkt, nie przyznaje się punktów za pozostałe elementy.

Egzaminator, klasyfikując wartość merytoryczną pracy na jeden z trzech poziomów (I–III), może ocenić ją wyłącznie na 12, 8 lub 4 punkty. Ostateczna liczba punktów uzyskanych przez zdającego jest zależna także od poziomu realizacji trzech pozostałych kryteriów, tj. poprawności merytorycznej, selekcji informacji oraz języka, stylu i kompozycji. Za zrealizowanie danego kryterium na poziomie wyższym / niższym od poziomu wartości merytorycznej pracy, zdający uzyskuje jeden punkt więcej / mniej. Egzaminator może także ocenić pracę na 0 punktów.

Komentarz. Egzaminator klasyfikuje pracę na jeden z trzech poziomów (I–III) i przyznaje wyłącznie 12, 8 lub 4 punkty za wartość merytoryczną. Ostateczna liczba punktów zależy także od oceny trzech pozostałych kryteriów: poprawności merytorycznej, selekcji informacji oraz języka, stylu i kompozycji. Za realizację każdego kryterium na poziomie wyższym/niższym od wartości merytorycznej zdający uzyskuje jeden punkt więcej/mniej.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.