Zadanie 15, matura maj 2021, filozofia rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Tekst do zadań 12.–16.
Karl Raimund Popper
Społeczeństwo otwarte i jego wrogowie
Co to jest prawda? […] pytanie Piłata można skwitować w prosty i zrozumiały sposób […] jak następuje: twierdzenie, zdanie, przekonanie jest prawdziwe wtedy i tylko wtedy, gdy pozostaje w zgodzie z faktami.
Co jednak rozumiemy, mówiąc, że zdanie pozostaje w zgodzie z faktami?
[…]
Rozważmy następujący tekst:
Zdanie: "Smith wszedł do lombardu krótko po 10.15" odpowiada faktom wtedy i tylko wtedy, jeżeli Smith wszedł do lombardu krótko po 10.15.
Pierwsze, co nas w tym zdaniu uderza, to właśnie jego trywialność. Ale nie przejmujmy się nią. Spójrzmy na tekst raz jeszcze, dokładniej, a przekonamy się, że (1) mówiono o zdaniu i (2) o pewnych faktach oraz że (3) ustala bardzo oczywiste warunki, które powinny być spełnione, jeśli chcemy powiedzieć, że zdanie, o którym mowa, koresponduje z faktami, o których mówi. […]
Trzeba zdawać sobie sprawę, że czym innym jest wiedza o tym, co to jest prawda lub pod jakimi warunkami dane zdanie można nazwać prawdziwym, a czym innym znajomość środków decyzji – tzn. kryteriów decyzji – czy dane zdanie jest prawdziwe, czy fałszywe.
Karl Raimund Popper, Społeczeństwo otwarte i jego wrogowie, Warszawa 1993.
Polecenie
3 punktyW przytoczonym tekście Karl Raimund Popper odróżnia określenie prawdy od jej kryterium. Wyjaśnij, na czym polega to rozróżnienie, a następnie nazwij i objaśnij jedno z kryteriów prawdy. W objaśnieniu użyj przykładu.
Wyjaśnienie rozróżnienia:
Nazwa kryterium:
Objaśnienie wraz z przykładem:
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Wyjaśnienie rozróżnienia: Określenie prawdy mówi, czym prawda jest, a kryterium prawdy, jak ją rozpoznać (kryterium prawdy pozwala odróżnić zdania prawdziwe od fałszywych).
Nazwa kryterium: kryterium zgody powszechnej.
Objaśnienie wraz z przykładem: Sprawdzianem, czy zdanie jest prawdziwe, jest to, czy jest powszechnie akceptowane. Na przykład zdanie: "Ziemia krąży wokół Słońca" jest prawdziwe, ponieważ jest ono powszechnie akceptowane.
Schemat punktowania
prawidłowe wyjaśnienie rozróżnienia, podanie nazwy kryterium i objaśnienie go na podstawie przykładu.
podanie nazwy kryterium i objaśnienie go na podstawie przykładu.
prawidłowe wyjaśnienie rozróżnienia.
odpowiedź błędna albo brak odpowiedzi.
Akceptowane są wszystkie odpowiedzi merytorycznie poprawne, spełniające warunki zadania.