Wypracowanie, matura poprawkowa sierpień 2015, język polski podstawowy
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
Wybierz jeden temat i napisz wypracowanie.
Temat 1
Jaka może być cena poświęcenia? Rozważ zagadnienie i uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do podanego fragmentu III części Dziadów, całego utworu Adama Mickiewicza i do innego tekstu kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów.
Adam Mickiewicz
Dziady część III
Scena VII Salon warszawski
ADOLF
(Wszyscy zbliżają się i słuchają)
Znałem go będąc dzieckiem; był on wtenczas młody,
Żywy, dowcipny, wesół i sławny z urody;
Był duszą towarzystwa; gdzie się tylko zjawił,
Wszystkich opowiadaniem i żartami bawił; […]
Wzrok pamiętam – musiał być wesoły, niewinny,
Bo kiedy patrzył na nas, zdawał się dziecinny;
I patrząc na nas, wabił nas do swej źrenicy;
Patrząc nań, myśleliśmy, żeśmy rowiennicy1. […]
Potem długo nie przyszedł, i mówiono w domu,
Że nie wiedzieć gdzie zniknął, umknął po kryjomu;
[…]
Aż niedawno przed domem żony w nocy dzwonią –
Otworzono: Oficer i żandarm pod bronią,
I więzień – on – każą dać pióra i papieru;
Podpisać, że wrócony żywy z Belwederu.
Wzięli podpis, i palcem pogroziwszy: „Jeśli
Wydasz...” – i nie skończyli; jak weszli, odeszli.
To on był. – Biegę widzieć, przyjaciel ostrzega:
„Nie idź dzisiaj, bo spotkasz, pod wrotami szpiega.”
Idę nazajutrz, w progu policejskie2 draby;
Idę w tydzień, on sam mię nie przyjmuje, słaby.
Aż niedawno za miastem w pojeździe spotkałem –
Powiedziano, że to on, bo go nie poznałem.
Utył, ale to była okropna otyłość:
Pokaż cały tekst
Wydęła go zła strawa i powietrza zgniłość;
Policzki mu nabrzmiały, pożółkły i zbladły,
W czole zmarszczki pół wieku, włosy wszystkie spadły.
Witam, on mię nie poznał, nie chciał mówić do mnie,
Mówię, kto jestem, patrzy na mnie bezprzytomnie.
Gdym dawnej znajomości szczegóły powiadał,
Wtenczas on oczy we mnie utopił i badał.
Ach! wszystko, co przecierpiał w swych męczarniach dziennych,
I wszystko, co przemyślił w swych nocach bezsennych,
Wszystko poznałem w jednej chwili z jego oka:
Bo na tym oku była straszliwa powłoka.
Źrenice miał podobne do kawałków szklannych,
Które zostają w oknach więzień kratowanych,
Których barwa jest szara jak tkanka pajęcza,
A które, patrząc z boku, świecą się jak tęcza:
I widać w nich rdzę krwawą, iskry, ciemne plamy,
Ale ich okiem na wskróś przebić nie zdołamy:
Straciły przezroczystość, lecz widać po wierzchu,
Że leżały w wilgoci, w pustkach, w ziemi, w zmierzchu.
W miesiąc poszedłem znowu, myśliłem, że zdoła
Rozpatrzyć się na świecie i pamięć przywoła.
Lecz tyle tysięcy dni był pod śledztwa probą,
Tyle tysięcy nocy rozmawiał sam z sobą,
Tyle lat go badały mękami tyrany,
Tyle lat otaczały słuch mające ściany;
A całą jego było obroną – milczenie,
A całym jego były towarzystwem – cienie;
Że już się nie udało wesołemu miastu
Zgładzić w miesiąc naukę tych lat kilkunastu.
Słońce zda mu się szpiegiem, dzień donosicielem,
1
2
Rowiennicy – rówieśnicy.
Policejskie (z ros.) – policyjne.
Domowi jego strażą, gość nieprzyjacielem.
Jeśli do jego domu przyjdzie kto nawiedzić,
Na klamki trzask on myśli zaraz: idą śledzić;
Odwraca się i głowę na ręku opiera,
Zdaje się, że przytomność, moc umysłu zbiera:
Ścina usta, by słowa same nie wypadły,
Oczy spuszcza, by szpiegi z oczu co nie zgadły.
Pytany, myśląc zawsze, że jest w swym więzieniu,
Ucieka w głąb pokoju i tam pada w cieniu,
Krzycząc zawsze dwa słowa: „Nic nie wiem, nie powiem!”
I te dwa słowa – jego stały się przysłowiem;
I długo przed nim płacze na kolanach żona
I dziecko, nim on bojaźń i wstręt swój pokona.
Przeszłą niewolę lubią opiewać więźniowie;
Myśliłem, że on ją nam najlepiej opowie,
Wyda na jaw spod ziemi i spod straży zbirów
Dzieje swe, dzieje wszystkich Polski bohatyrów:
Bo teraz Polska żyje, kwitnie w ziemi cieniach,
Jej dzieje na Sybirze, w twierdzach i więzieniach.
I cóż on na pytania moje odpowiedział?
Że o swoich cierpieniach sam już nic nie wiedział,
Nie pomniał. – Jego pamięć zapisana cała
Jak księga herkulańska3 pod ziemią sczerniała:
Sam autor zmartwychwstały nie umie w niej czytać,
Rzekł tylko: „Będę o to Pana Boga pytać,
On to wszystko zapisał, wszystko mnie opowie.”
(Adolf łzy ociera)
(Długie milczenie)
Adam Mickiewicz, Dziady drezdeńskie, Wrocław 2012.
Temat 2
Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i uzasadnij ją. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów.
Czesław Miłosz
Wyznanie
Panie Boże, lubiłem dżem truskawkowy
I ciemną słodycz kobiecego ciała.
Jak też wódkę mrożoną, śledzie w oliwie,
Zapachy: cynamonu i goździków.
Jakiż więc ze mnie prorok? Skąd by duch
Miał nawiedzać takiego? Tylu innych
Słusznie było wybranych, wiarygodnych.
A mnie kto by uwierzył? Bo widzieli,
Jak rzucam się na jadło, opróżniam szklanice
3
Księga herkulańska – zwitki papirusów zwęglone i nie do odczytania, odkopane w XVIII w. w miejscu
starożytnego miasta Herculanum koło Neapolu.
I łakomie patrzę na szyję kelnerki.
Z defektem i świadomy tego. Pragnący wielkości,
Umiejący ją rozpoznać gdziekolwiek jest,
A jednak niezupełnie jasnego widzenia,
Wiedziałem, co zostaje dla mniejszych, jak ja:
Festyn krótkich nadziei, zgromadzenie pysznych,
Turniej garbusów, literatura.
Czesław Miłosz, Wyznanie, [w:] tegoż, Wiersze wszystkie, Kraków 2011.
Zanim zaczniesz pisaćOpcjonalnie
Jak podejść do tego wypracowania
To arkusz w formule obowiązującej do 2022 roku: rozprawka albo interpretacja tekstu z arkusza. Dziś ćwiczy na nim czytanie tematu, stawianie tezy i argumentowanie tekstem.
Wybierz temat i formę
Temat 1 to zwykle wypowiedź argumentacyjna do fragmentu z arkusza, temat 2 interpretacja wiersza albo interpretacja porównawcza.
Postaw tezę albo koncepcję interpretacyjną
W rozprawce: stanowisko wobec problemu z polecenia. W interpretacji: jedno zdanie o tym, o czym jest utwór i co z tego wynika.
Uzasadniaj tekstem
Każdy argument opieraj na konkretnym miejscu we fragmencie i na całym utworze, a w rozprawce także na innym tekście kultury.
Zamknij kompozycję
Wstęp, akapity z jedną myślą, zakończenie z wnioskiem. Kryteria tej formuły znajdziesz w rozwiązaniu.
Czego unikać
- streszczania fragmentu
- interpretacji bez odwołań do tekstu
- przenoszenia wymagań nowej formuły (liczba kontekstów, lista lektur) na ten arkusz
Za co są punkty
Punktacja starej formuły ma osiem kategorii od A do H; najwięcej punktów jest za tezę i jej uzasadnienie.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Zadanie 3.
Temat 1 Jaka może być cena poświęcenia? Rozważ problem i uzasadnij swoje zdanie, odwołując
się do podanego fragmentu III części Dziadów, całego utworu Adama Mickiewicza i do
innego tekstu kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów.
Stanowisko jest
adekwatne
do problemu
podanego
w poleceniu
Stanowisko jest
częściowo
adekwatne
do problemu
podanego
w poleceniu
Stanowisko jest
nieadekwatne
lub brak
stanowiska
A
6
3
0
0
Brak
uzasadnienia
stanowiska
Uzasadnienie
częściowe
4
12
0
2
Uzasadnienie
trafne
i szerokie
18
8
4
Uzasadnienie
trafne,
szerokie
i pogłębione
Uzasadnienie
trafne,
ale wąskie
C
Uzasadnienie
stanowiska
B
Błędy
rzeczowe
Nie więcej
niż jeden
błąd
rzeczowy
Brak błędów
rzeczowych
Poprawność
rzeczowa
0
3
6
D
Brak zamysłu
kompozycyjnego
Zaburzenia
funkcjonalności
kompozycji
Kompozycja
funkcjonalna
Zamysł
kompozycyjny
0
1
2
E
Wypowiedź
niespójna
Znaczne
zaburzenia
spójności
Pełna
spójność
wypowiedzi
lub
nieznaczne
zaburzenia
spójności
Spójność
lokalna
0
2
4
F
Styl
niestosowny
Styl
częściowo
stosowny
Styl
stosowny
Styl tekstu
0
3
6
G
UWAGA
Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
Jeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B – 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
Jeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.
Pojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę – zdający otrzymuje 0 punktów.
Sformułowanie
stanowiska
wobec
problemu
podanego
w poleceniu
Kryteria oceny rozprawki
Liczne błędy
rażące
Liczne błędy
nierażące
lub nieliczne
błędy rażące
Brak błędów
lub nieliczne
błędy
nierażące
Poprawność
językowa
0
2
4
H
Liczne
błędy rażące
Liczne
błędy
nierażące
lub nieliczne
błędy rażące
Zapis
w pełni
poprawny
lub nieliczne
błędy
nierażące
Poprawność
zapisu
Temat 2. Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i uzasadnij ją. Twoja
praca powinna liczyć co najmniej 250 słów.
Brak koncepcji
lub koncepcja
całkowicie
sprzeczna
z utworem
Koncepcja
częściowo
sprzeczna
z utworem
Koncepcja
niesprzeczna
z utworem,
ale niespójna
i/lub obejmująca
w większości
znaczenia
dosłowne
Koncepcja
niesprzeczna
z utworem,
spójna
i obejmująca
sensy
niedosłowne
Koncepcja
interpretacyjna
0
5
10
15
B
Brak trafnych
argumentów
uzasadniających
interpretację
Uzasadnienie
częściowo trafne
Uzasadnienie
trafne, ale
niepogłębione
Uzasadnienie
trafne
i pogłębione
Uzasadnienie
tezy
interpretacyjnej
0
2
4
C
Błędy
rzeczowe
Nie więcej
niż jeden
błąd
rzeczowy
Brak błędów
rzeczowych
Poprawność
rzeczowa
0
3
6
D
Brak zamysłu
kompozycyjnego
Zaburzenia
funkcjonalności
kompozycji
Kompozycja
funkcjonalna
Zamysł
kompozycyjny
0
1
2
E
Wypowiedź
niespójna
Znaczne
zaburzenia
spójności
Pełna
spójność
wypowiedzi
lub
nieznaczne
zaburzenia
spójności
Spójność
lokalna
0
2
4
F
Styl
niestosowny
Styl
częściowo
stosowny
Styl
stosowny
Styl tekstu
UWAGA
Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
Jeśli w kategorii A praca uzyska 2 punkty, a w kategorii B – 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
Jeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.
Pojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę – zdający otrzymuje 0 punktów.
0
3
6
9
A
Kryteria oceny interpretacji utworu poetyckiego
0
3
6
G
Liczne błędy
rażące
Liczne błędy
nierażące
lub nieliczne
błędy rażące
Brak błędów
lub nieliczne
błędy
nierażące
Poprawność
językowa
0
2
4
H
Liczne błędy
rażące
Liczne błędy
nierażące
lub nieliczne
błędy rażące
Zapis
w pełni
poprawny
lub nieliczne
błędy
nierażące
Poprawność
zapisu
Kryteria oceniania: 50 pkt
Temat 1: rozprawka50 pkt
| Kryterium | Punkty i za co |
|---|---|
| A Sformułowanie stanowiska wobec problemu podanego w poleceniudo 6 pkt |
|
| B Uzasadnienie stanowiskado 18 pkt |
|
| C Poprawność rzeczowado 4 pkt |
|
| D Zamysł kompozycyjnydo 6 pkt |
|
| E Spójność lokalnado 2 pkt |
|
| F Styl tekstudo 4 pkt |
|
| G Poprawność językowado 6 pkt |
|
| H Poprawność zapisudo 4 pkt |
|
Temat 2: interpretacja utworu poetyckiego50 pkt
| Kryterium | Punkty i za co |
|---|---|
| A Koncepcja interpretacyjnado 9 pkt |
|
| B Uzasadnienie tezy interpretacyjnejdo 15 pkt |
|
| C Poprawność rzeczowado 4 pkt |
|
| D Zamysł kompozycyjnydo 6 pkt |
|
| E Spójność lokalnado 2 pkt |
|
| F Styl tekstudo 4 pkt |
|
| G Poprawność językowado 6 pkt |
|
| H Poprawność zapisudo 4 pkt |
|