Zadanie 2.3, matura poprawkowa sierpień 2015, język polski podstawowy

1 pktczytanie ze zrozumieniemłatwe (szac.)Sierpień (poprawkowy) 2015

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Tekst do zadania

O długach

Leszek Kołakowski

Wyobraźmy sobie, że pewnego dnia ludzkość postanawia na serio wziąć biblijny zakaz pożyczania pieniędzy na procent. Cóż by się stało? Tegoż dnia przestałyby istnieć wszystkie banki świata, wszystkie ośrodki finansowe, kasy pożyczkowe i oszczędnościowe, fundusze emerytalne, towarzystwa ubezpieczeniowe; tym samym przestałaby funkcjonować prawie cała produkcja przemysłowa. Świat pogrążyłby się w nieopisanym chaosie, nastałaby prawdziwa wojna wszystkich ze wszystkimi, zagłada cywilizacji. Chociaż nikt nie lubi być zadłużony, to jednak wiemy wszyscy, że instytucja kredytu jest fundamentem życia społecznego i gospodarki w naszym świecie.

Na ogół spłacamy długi, bo jaka taka stabilność życiowa wymaga, byśmy nie byli ciągani po sądach, ścigani przez komorników itp., lecz pewnie niewielu tylko ma silne poczucie, że jest to sprawa moralna. Podatek, jeśli niezapłacony w porę, jest też długiem względem państwa, jednak silne moralne przekonanie, że nie wolno przy podatkach oszukiwać, nie jest powszechne. Zarówno instytucje finansowe, jak państwo wydają się większości z nas anonimowymi gigantami, lewiatanami bez imienia, które jednak sprawują nad nami władzę. Są więc jeśli nie racje, to przyczyny, w wyniku których w sprawie spłacania długów strona moralna doznała znacznego osłabienia.

Pokaż cały tekst

Mówimy także o długach w sensie przenośnym, tj. o dobrodziejstwach, które ludzie innym wyświadczają i w wyniku których obdarowani zaciągają tzw. dług wdzięczności, niespisany w żadnej umowie, ale jakoś realny. Mamy chyba rację, uważając, że jest rzeczą naganną nie okazywać wdzięczności ludziom, którzy nam dobro wyświadczyli, choćby w ramach swoich powinności (lekarz mnie wyciągnął z choroby albo życie uratował; winienem mu wdzięczność, chociaż uczynił to, bo to jego zawód; nie powinienem zadowolić się powiedzeniem "przecież mu za to płacą"). Wyobrażam sobie przeciwnie, że sprawy ludzkie stałyby lepiej, a życie zbiorowe byłoby znośniejsze, gdybyśmy mieli przeświadczenie, że trzeba okazywać wdzięczność tym, co nam jakieś dobro, choćby całkiem niewielkie, wyświadczyli, gdybyśmy też w tym duchu dzieci nasze wychowywali, ucząc je, że okazywanie wdzięczności nikomu nie uwłacza i nikogo nie poniża. Postawilibyśmy w ten sposób barierę złowrogiemu ruchowi świata w kierunku radykalnej biurokratyzacji, tj. takiemu urządzeniu, gdzie wszystkie stosunki między ludźmi są wprawdzie regulowane prawem, ale nie mamy już wrażenia, by były nam potrzebne najprostsze związki osobowe: przyjaźń, pomoc bezinteresowna, wdzięczność. Na razie wydaje się, że zapłatą za dobrodziejstwa jest często nienawiść – już to dlatego, że inni ludzie zrobili coś, co my też powinniśmy byli zrobić, a czegośmy nie zrobili, zasługują zatem na naszą wściekłość, już to dlatego, że wyobrażamy sobie, iż to ci inni mają prawo do naszej wdzięczności, że więc uczynili nas dłużnikami, a to nas upokarza. Lecz nie jest tak: nikt nie ma, ściśle biorąc, prawa do wdzięczności (jeśli co dobrego z własnej woli zrobił, to dlatego, że to dobre, a nie w oczekiwaniu nagrody), ale być wdzięcznym nie oznacza to ustawić się w pozycji żebraczej; przeciwnie, jest w tym potwierdzenie wspólnoty ludzkiego losu.

Całkiem inne są przeto zasady, które rządzą długami pieniężnymi, i te, co się do długów moralnych odnoszą.

Na podstawie: Leszek Kołakowski, O długach, [w:] tegoż, Mini wykłady o maxi sprawach. Seria trzecia i ostatnia, Kraków 2002.

Polecenie

1 punkt

Wypisz z tekstu zdanie, które stanowi jego główną tezę.

Zanim zaczniesz pisaćOpcjonalnie

Jak odpowiadać w teście czytania

Test formuły do 2022 roku: zadania do dwóch tekstów nieliterackich. Dobre ćwiczenie przed częścią „Język polski w użyciu”.

  1. Przeczytaj polecenie przed akapitem

    Wiesz wtedy, czego szukasz: informacji, funkcji akapitu, znaczenia wyrazu, środka językowego.

  2. Odpowiadaj tekstem

    Odpowiedź ma wynikać ze wskazanego fragmentu. Formułuj ją własnymi słowami, krótko i precyzyjnie.

  3. W streszczeniu trzymaj limit

    Jeśli zadanie każe streścić tekst w podanej liczbie wyrazów, zachowaj temat, główne myśli i logiczną całość.

Czego unikać

  • cytowania zamiast odpowiedzi
  • opinii własnej tam, gdzie pytają o tekst
  • przekraczania limitu wyrazów w streszczeniu

Za co są punkty

Zadania są za 1-3 punkty; razem test dawał 20 punktów.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Całkiem inne są przeto zasady, które rządzą długami pieniężnymi, i te, co się do długów moralnych odnoszą.

Schemat punktowania

1 pkt

poprawna odpowiedź

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.