Zadanie 2.5, matura poprawkowa sierpień 2015, język polski podstawowy
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Tekst do zadania
O długach
Leszek Kołakowski
Wyobraźmy sobie, że pewnego dnia ludzkość postanawia na serio wziąć biblijny zakaz pożyczania pieniędzy na procent. Cóż by się stało? Tegoż dnia przestałyby istnieć wszystkie banki świata, wszystkie ośrodki finansowe, kasy pożyczkowe i oszczędnościowe, fundusze emerytalne, towarzystwa ubezpieczeniowe; tym samym przestałaby funkcjonować prawie cała produkcja przemysłowa. Świat pogrążyłby się w nieopisanym chaosie, nastałaby prawdziwa wojna wszystkich ze wszystkimi, zagłada cywilizacji. Chociaż nikt nie lubi być zadłużony, to jednak wiemy wszyscy, że instytucja kredytu jest fundamentem życia społecznego i gospodarki w naszym świecie.
Na ogół spłacamy długi, bo jaka taka stabilność życiowa wymaga, byśmy nie byli ciągani po sądach, ścigani przez komorników itp., lecz pewnie niewielu tylko ma silne poczucie, że jest to sprawa moralna. Podatek, jeśli niezapłacony w porę, jest też długiem względem państwa, jednak silne moralne przekonanie, że nie wolno przy podatkach oszukiwać, nie jest powszechne. Zarówno instytucje finansowe, jak państwo wydają się większości z nas anonimowymi gigantami, lewiatanami bez imienia, które jednak sprawują nad nami władzę. Są więc jeśli nie racje, to przyczyny, w wyniku których w sprawie spłacania długów strona moralna doznała znacznego osłabienia.
Pokaż cały tekst
Mówimy także o długach w sensie przenośnym, tj. o dobrodziejstwach, które ludzie innym wyświadczają i w wyniku których obdarowani zaciągają tzw. dług wdzięczności, niespisany w żadnej umowie, ale jakoś realny. Mamy chyba rację, uważając, że jest rzeczą naganną nie okazywać wdzięczności ludziom, którzy nam dobro wyświadczyli, choćby w ramach swoich powinności (lekarz mnie wyciągnął z choroby albo życie uratował; winienem mu wdzięczność, chociaż uczynił to, bo to jego zawód; nie powinienem zadowolić się powiedzeniem "przecież mu za to płacą"). Wyobrażam sobie przeciwnie, że sprawy ludzkie stałyby lepiej, a życie zbiorowe byłoby znośniejsze, gdybyśmy mieli przeświadczenie, że trzeba okazywać wdzięczność tym, co nam jakieś dobro, choćby całkiem niewielkie, wyświadczyli, gdybyśmy też w tym duchu dzieci nasze wychowywali, ucząc je, że okazywanie wdzięczności nikomu nie uwłacza i nikogo nie poniża. Postawilibyśmy w ten sposób barierę złowrogiemu ruchowi świata w kierunku radykalnej biurokratyzacji, tj. takiemu urządzeniu, gdzie wszystkie stosunki między ludźmi są wprawdzie regulowane prawem, ale nie mamy już wrażenia, by były nam potrzebne najprostsze związki osobowe: przyjaźń, pomoc bezinteresowna, wdzięczność. Na razie wydaje się, że zapłatą za dobrodziejstwa jest często nienawiść – już to dlatego, że inni ludzie zrobili coś, co my też powinniśmy byli zrobić, a czegośmy nie zrobili, zasługują zatem na naszą wściekłość, już to dlatego, że wyobrażamy sobie, iż to ci inni mają prawo do naszej wdzięczności, że więc uczynili nas dłużnikami, a to nas upokarza. Lecz nie jest tak: nikt nie ma, ściśle biorąc, prawa do wdzięczności (jeśli co dobrego z własnej woli zrobił, to dlatego, że to dobre, a nie w oczekiwaniu nagrody), ale być wdzięcznym nie oznacza to ustawić się w pozycji żebraczej; przeciwnie, jest w tym potwierdzenie wspólnoty ludzkiego losu.
Całkiem inne są przeto zasady, które rządzą długami pieniężnymi, i te, co się do długów moralnych odnoszą.
Na podstawie: Leszek Kołakowski, O długach, [w:] tegoż, Mini wykłady o maxi sprawach. Seria trzecia i ostatnia, Kraków 2002.
Polecenie
2 punktya) Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.1 punkt
W wypowiedzeniu złożonym Całkiem inne są przeto zasady, które rządzą długami pieniężnymi, i te, co się do długów moralnych odnoszą zawarto zdanie podrzędne
- Aorzecznikowe.
- Bprzydawkowe.
- Cdopełnieniowe.
- Dokolicznikowe.
b) Przekształć to wypowiedzenie złożone w zdanie pojedyncze, zachowując jego sens.1 punkt
Zanim zaczniesz pisaćOpcjonalnie
Jak odpowiadać w teście czytania
Test formuły do 2022 roku: zadania do dwóch tekstów nieliterackich. Dobre ćwiczenie przed częścią „Język polski w użyciu”.
Przeczytaj polecenie przed akapitem
Wiesz wtedy, czego szukasz: informacji, funkcji akapitu, znaczenia wyrazu, środka językowego.
Odpowiadaj tekstem
Odpowiedź ma wynikać ze wskazanego fragmentu. Formułuj ją własnymi słowami, krótko i precyzyjnie.
W streszczeniu trzymaj limit
Jeśli zadanie każe streścić tekst w podanej liczbie wyrazów, zachowaj temat, główne myśli i logiczną całość.
Czego unikać
- cytowania zamiast odpowiedzi
- opinii własnej tam, gdzie pytają o tekst
- przekraczania limitu wyrazów w streszczeniu
Za co są punkty
Zadania są za 1-3 punkty; razem test dawał 20 punktów.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
a) B
b) Zasady rządzące długami pieniężnymi są inne od zasad odnoszących się do długów moralnych.
Schemat punktowania
a) 1 pkt – poprawna odpowiedź
b) 1 pkt – poprawna odpowiedź