Wypracowanie, matura czerwiec 2016, język polski podstawowy
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
Wybierz jeden temat i napisz wypracowanie.
Temat 1
Czym dla człowieka może być dom rodzinny? Rozważ problem i uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do fragmentu Starego domu Andrzeja Stasiuka i do innych tekstów kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów.
Stary dom
Nikt już w nim nie zamieszka. Rozpada się z roku na rok coraz prędzej. Część starego sadu została wycięta i dopiero teraz widać, jaki był w rzeczywistości niepozorny i kruchy. Otwarta przestrzeń pochłania go jak nicość. Teraz widać go już z dala, ze starej zapuszczonej drogi, którą nikt nie jeździ. Nic go już nie chroni. Tylko od zachodu zostało kilka starych drzew.
Kiedyś jabłonie otaczały go z trzech stron. Jedynie od południa, od strony podwórka docierało słońce. Reszta tonęła w cieniu. Teraz muszę sobie to wszystko przypominać, wymyślać od nowa, wyobrażać sobie rzeczy, które już kiedyś się zdarzyły. Od tego wyobrażania się zmieniają i stają się coraz wyraźniejsze. […]
Teraz patrzę sobie na to wszystko z góry i jest jesień. Te osiem domów rozrzuconych luźno poza obrębem wsi rozpada się i próchnieje. Prawie wszyscy umarli. Po niektórych obejściach nie ma już śladu. Stodoła mojego dziadka też się rozpadła i teraz z podwórka otwiera się widok na południe, widok, jakiego nigdy tutaj nie było. Jakby ktoś raptem zrobił okno w przestrzeni albo rozdarł powłokę świata. Parę miesięcy temu stałem oniemiały i nie mogłem oderwać wzroku od tego cudu. Patrzyłem poprzez czas, patrzyłem wskroś zdarzeń, na przestrzał tego wszystkiego, co było. Gapiłem się przez własne życie jak przez szybę i widziałem nieznany pejzaż. […]
Pokaż cały tekst
Obejście składało się z pięciu budynków i muszę to opisać, ponieważ od jakiegoś czasu nie mogę zaznać spokoju. Zresztą niedługo rozpadną się ostatecznie i opis stanie się opowieścią, która przetrwa tylko dzięki czyjejś wierze. Na samym środku była studnia. […] Ostatni kręg, ten wystający nad ziemię, miał na krawędzi wklęsłe wyżłobienie w miejscu, gdzie przez dziesiątki lat opierało się wiadro. Tak samo wycierają się progi i stopnie schodów. W każdym razie od południa stała stodoła, od północy dom, od zachodu murowaniec, a od wschodu stajnia i chlew – wszystko w regularnym czworoboku i cieniu kilku wysokich topól. W tamtych okolicach stojące na uboczu zagrody poznawało się właśnie po starych ogromnych drzewach.
Właściwie większość życia toczyła się w cieniu. Wyjście na światło, w blask dnia to była pewna niecodzienność. Cień drzew i brąz drewnianych, wytrawionych pogodą ścian domu stapiały się ze sobą i tworzyły coś w rodzaju osobnej pory dnia, oddzielnej aury, a może i dodatkowej pory roku. Słoneczny blask padał na środek podwórza i na studnię. […]
No więc nikt już nie zamieszka w tym domu. Podłogi zapadają się od stąpnięć. Z więźby dachowej sypie się żółty pył. Poszycie tu i ówdzie przecieka. Ktoś oderwał okiennice. Fundamenty rozsadzają korzenie czarnego bzu i młodych jesionów. Ceglany komin kruszeje od deszczy i mrozów. Nie ma kto tutaj zamieszkać. Poza domem i murowańcem została tylko studnia. Reszty nie ma. Zastąpiły ją nieznane wcześniej widoki otwierające się na południe i na zachód. Stamtąd nadciąga przestrzeń i wieją wiatry. Któregoś dnia albo nocy porwą i uniosą dom do nieba. Powietrzny wir rozerwie go i zetrze na pył, który będzie krążył wokół świata aż po ostatnie dni.
Takie rzeczy sobie wyobrażam, gdy tak stoję i patrzę na jego upadek. Żeby siebie rozgrzeszyć, żeby nadać temu upadkowi jakiś sens. Nie potrafię tu wrócić. Potrafię tylko przyjeżdżać i patrzeć, jak pleśń wchodzi na drzewo, a rdza w gwoździe. Okolica zamiera dom po domu i to jest tak, jakby zmniejszało się moje życie. Bo co się z nami stanie, gdy przepadną wszystkie miejsca, w których przebywaliśmy? Będziemy musieli je wymyśleć od nowa i nasze dawne życie też zmieni się w wymysł, w igraszkę pamięci, w nic więcej.
Andrzej Stasiuk, Stary dom, [w:] tenże, Nie ma ekspresów przy żółtych drogach, Wołowiec 2013.
Temat 2
Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i ją uzasadnij. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów.
Spróbuj opiewać okaleczony świat
Spróbuj opiewać okaleczony świat.
Pamiętaj o długich dniach czerwca
i o poziomkach, kroplach wina rosé.
O pokrzywach, które metodycznie zarastały
opuszczone domostwa wygnanych.
Musisz opiewać okaleczony świat.
Patrzyłeś na eleganckie jachty i okręty;
jeden z nich miał przed sobą długą podróż,
na inny czekała tylko słona nicość.
Widziałeś uchodźców, którzy szli donikąd,
słyszałeś oprawców, którzy radośnie śpiewali.
Powinieneś opiewać okaleczony świat.
Pamiętaj o chwilach, kiedy byliście razem
w białym pokoju i firanka poruszyła się.
Wróć myślą do koncertu, kiedy wybuchła muzyka.
Jesienią zbierałeś żołędzie w parku
a liście wirowały nad bliznami ziemi.
Opiewaj okaleczony świat
i szare piórko, zgubione przez drozda,
i delikatne światło, które błądzi i znika
i powraca.
[2001]
Adam Zagajewski, Anteny, Kraków 2005.
Zanim zaczniesz pisaćOpcjonalnie
Jak podejść do tego wypracowania
To arkusz w formule obowiązującej do 2022 roku: rozprawka albo interpretacja tekstu z arkusza. Dziś ćwiczy na nim czytanie tematu, stawianie tezy i argumentowanie tekstem.
Wybierz temat i formę
Temat 1 to zwykle wypowiedź argumentacyjna do fragmentu z arkusza, temat 2 interpretacja wiersza albo interpretacja porównawcza.
Postaw tezę albo koncepcję interpretacyjną
W rozprawce: stanowisko wobec problemu z polecenia. W interpretacji: jedno zdanie o tym, o czym jest utwór i co z tego wynika.
Uzasadniaj tekstem
Każdy argument opieraj na konkretnym miejscu we fragmencie i na całym utworze, a w rozprawce także na innym tekście kultury.
Zamknij kompozycję
Wstęp, akapity z jedną myślą, zakończenie z wnioskiem. Kryteria tej formuły znajdziesz w rozwiązaniu.
Czego unikać
- streszczania fragmentu
- interpretacji bez odwołań do tekstu
- przenoszenia wymagań nowej formuły (liczba kontekstów, lista lektur) na ten arkusz
Za co są punkty
Punktacja starej formuły ma osiem kategorii od A do H; najwięcej punktów jest za tezę i jej uzasadnienie.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Co musi być w pracy na dany temat
Temat 1
Temat 1. (rozprawka)
Stanowisko adekwatne do problemu podanego w poleceniu: zdający może się zgodzić, nie zgodzić, zachować postawę ambiwalentną wobec istoty problemu.
Uzasadnienie szerokie, jeśli zdający trafnie odniósł się do wszystkich elementów wskazanych w poleceniu; wąskie, jeśli np. nie odniósł się do podanego w zadaniu tekstu lub nie przywołał innego tekstu kultury.
Temat 2
Temat 2. (interpretacja utworu poetyckiego)
Koncepcja interpretacyjna jest spójna, gdy obejmuje i łączy w całość odszukane przez piszącego sensy utworu; brak koncepcji to brak śladów poszukiwania sensu utworu – praca nie jest interpretacją, a np. streszczeniem.
Uzasadnienie pogłębione, jeśli znajduje potwierdzenie nie tylko w tekście, ale także w kontekstach (np. biograficznym, historycznoliterackim, filozoficznym, kulturowym).
Uwaga: Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
Uwaga: Jeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B – 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
Uwaga: Jeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.
Uwaga: Pojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę – zdający otrzymuje 0 punktów. Błąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu interpretacyjnego przywołanego przez zdającego.
Kryteria oceniania: 50 pkt
Temat 1: rozprawka50 pkt
| Kryterium | Punkty i za co |
|---|---|
| A Sformułowanie stanowiska wobec problemu podanego w poleceniudo 6 pkt |
|
| B Uzasadnienie stanowiskado 18 pkt |
|
| C Poprawność rzeczowado 4 pkt |
|
| D Zamysł kompozycyjnydo 6 pkt |
|
| E Spójność lokalnado 2 pkt |
|
| F Styl tekstudo 4 pkt |
|
| G Poprawność językowado 6 pkt |
|
| H Poprawność zapisudo 4 pkt |
|
Temat 2: interpretacja utworu poetyckiego50 pkt
| Kryterium | Punkty i za co |
|---|---|
| A Koncepcja interpretacyjnado 9 pkt |
|
| B Uzasadnienie tezy interpretacyjnejdo 15 pkt |
|
| C Poprawność rzeczowado 4 pkt |
|
| D Zamysł kompozycyjnydo 6 pkt |
|
| E Spójność lokalnado 2 pkt |
|
| F Styl tekstudo 4 pkt |
|
| G Poprawność językowado 6 pkt |
|
| H Poprawność zapisudo 4 pkt |
|