Zadanie 1.4, matura czerwiec 2016, język polski podstawowy

2 pktczytanie ze zrozumieniemśrednie (szac.)Czerwiec 2016

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Drugie dno

Nie wiem, czy polskie ogórki kiszone i oscypek budzą w Europie pożądanie. Ale wiem, że trzeci nasz specjał – na pewno tak. Otóż w Europie pożądają polskiego reportażu i chcą, żebym opowiadał¹ o jego fenomenie. Skąd się wziął, dlaczego literacki, dlaczego taki dobry i czy ja wiem, dlaczego oni go nie mają. Wiem – mówię. – Bo nie było u was komuny.

Wyciągam z zanadrza reportaż Barbary Łopieńskiej „Łapa w łapę” z 1976 roku, tłumaczę, że jest o tresowaniu tygrysów w cyrku, powstał na podstawie rozmowy z treserką, panią Haliną, i czytam im na głos niektóre fragmenty. Pierwszy: Jej rada jest taka: karmić przed numerem. Nie za dużo, żeby nie były leniwe, ale i nie za mało. Bo jeden tygrys będzie się z głodu podlizywał, znów drugi, nerwowy, może skoczyć. Drugi: Bić – to jest stara metoda. Teraz, od dziesięciu lat chyba, wszyscy treserzy przeszli na tresurę łagodną. Choć taka tresura jest jej zdaniem bardziej niebezpieczna. Zbytnie spoufalenie nie jest dobre. Trzeci: Wszystkie naraz jeszcze nigdy się nie zbuntowały. Zresztą zdaniem pani Haliny to one by miały gorzej na wolności. Czy one w ogóle wiedzą, że siedzą w klatce? Czwarty: Treserem może zostać każdy człowiek z cyrku. Taki, który przeszedł choćby żonglerkę, czy, powiedzmy, człowiek-guma.

Ponieważ u nas (mówię im) wszystko czytało się między wierszami, polski reportaż był o tym, o czym był, ale też o czymś jeszcze. Reporterzy musieli nauczyć się pisać tak, żeby przechytrzyć cenzora, być uczciwym wobec czytelnika i móc sobie samemu spojrzeć w oczy. W związku z tym reportaż, jak mówi Hanna Krall, był oazą przyzwoitości. Czytelnik szukał w nim drugiego dna. Tak do gazet zakradła się literatura. Więc teraz przeczytam państwu (mówię) jeszcze raz te fragmenty na głos. Jeśli chcecie wiedzieć, jak rozumiał to Polak w roku 1976, pamiętajcie, że tygrysy to obywatele, a treserzy to władza. Na przykład Służba Bezpieczeństwa lub partia komunistyczna. Czytam, zagraniczna publiczność poruszona.

Niestety, ostatnio we Włoszech poczułem, że już nie trafiam do odbiorców. Dotarło do mnie, że 20-letni studenci nie mają zielonego pojęcia o istocie życia w komunie. Naprędce postanowiłem odmalować im niezbędne tło. Dzięki Bogu przypomniało mi się zdanie Torańskiej, że bez zgody państwa nie można było wydrukować nawet metki do majtek (sala się śmieje!). Potem przypomniałem sobie, że był okres, kiedy każda maszyna do pisania, którą ktoś miał w domu, musiała być zarejestrowana na milicji wraz z próbkami czcionek (jeden z profesorów spojrzał na mnie z wyrzutem, ale potem powiedziano mi, że część kadry ma komunistyczne sympatie). Że mieliśmy przywódcę, który uważał, iż mężczyźnie powinien wystarczyć jeden krawat, bo drugi jest już burżuazyjnym zbytkiem (sala się śmieje). Biłem się jeszcze z myślami, czy tłumaczyć coś o sowieckich łagrach lub wyrywaniu paznokci na przesłuchaniach w bezpiece, bo klip² z komuny mi wyszedł powierzchowny i muszę wreszcie nauczyć się na pamięć „Cywilizacji komunizmu” Tyrmanda³.

Na podstawie: Mariusz Szczygieł, Już nie trafiam z drugim dnem, „Książki” 2012, nr 4.

¹ Autor nawiązuje do swoich wykładów i spotkań autorskich na uczelniach Europy Zachodniej.

² Klip – krótki film stanowiący ilustrację utworu muzycznego; teledysk.

³ Leopold Tyrmand – prozaik, publicysta; w swoich utworach zawarł celną diagnozę komunizmu.

Polecenie

2 punkty

Zilustruj podane cechy tekstu Drugie dno zaczerpniętymi z niego przykładami.

Cecha tekstuPrzykład z tekstu
subiektywizm
lekki, żartobliwy ton
sformułowania o charakterze potocznym

Zanim zaczniesz pisaćOpcjonalnie

Jak odpowiadać w teście czytania

Test formuły do 2022 roku: zadania do dwóch tekstów nieliterackich. Dobre ćwiczenie przed częścią „Język polski w użyciu”.

  1. Przeczytaj polecenie przed akapitem

    Wiesz wtedy, czego szukasz: informacji, funkcji akapitu, znaczenia wyrazu, środka językowego.

  2. Odpowiadaj tekstem

    Odpowiedź ma wynikać ze wskazanego fragmentu. Formułuj ją własnymi słowami, krótko i precyzyjnie.

  3. W streszczeniu trzymaj limit

    Jeśli zadanie każe streścić tekst w podanej liczbie wyrazów, zachowaj temat, główne myśli i logiczną całość.

Czego unikać

  • cytowania zamiast odpowiedzi
  • opinii własnej tam, gdzie pytają o tekst
  • przekraczania limitu wyrazów w streszczeniu

Za co są punkty

Zadania są za 1-3 punkty; razem test dawał 20 punktów.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Subiektywizm – oddanie własnych doświadczeń, refleksji / użycie 1 os. l. poj. np.: poczułem, że już nie trafiam.

Lekki, żartobliwy ton – karykaturalne przedstawienie komunizmu/odniesienie do metki od majtek, jedynego krawatu / porównanie reportażu literackiego z ogórkami i oscypkiem.

Sformułowania o charakterze potocznym – kolokwializmy, np: dotarło do mnie, nie mają zielonego pojęcia, komuna, Dzięki Bogu, majtki, na milicji.

Uwaga: uznaje się trafnie dobrane cytaty.

Schemat punktowania

2 pkt

poprawne podanie trzech przykładów.

1 pkt

poprawne podanie dwóch przykładów.

0 pkt

podanie jednego przykładu; odpowiedź błędna LUB brak odpowiedzi.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.