Zadanie 1.2, matura czerwiec 2016, język polski podstawowy
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Wspólne informacje do wiązki zadań
Drugie dno
Nie wiem, czy polskie ogórki kiszone i oscypek budzą w Europie pożądanie. Ale wiem, że trzeci nasz specjał – na pewno tak. Otóż w Europie pożądają polskiego reportażu i chcą, żebym opowiadał¹ o jego fenomenie. Skąd się wziął, dlaczego literacki, dlaczego taki dobry i czy ja wiem, dlaczego oni go nie mają. Wiem – mówię. – Bo nie było u was komuny.
Wyciągam z zanadrza reportaż Barbary Łopieńskiej „Łapa w łapę” z 1976 roku, tłumaczę, że jest o tresowaniu tygrysów w cyrku, powstał na podstawie rozmowy z treserką, panią Haliną, i czytam im na głos niektóre fragmenty. Pierwszy: Jej rada jest taka: karmić przed numerem. Nie za dużo, żeby nie były leniwe, ale i nie za mało. Bo jeden tygrys będzie się z głodu podlizywał, znów drugi, nerwowy, może skoczyć. Drugi: Bić – to jest stara metoda. Teraz, od dziesięciu lat chyba, wszyscy treserzy przeszli na tresurę łagodną. Choć taka tresura jest jej zdaniem bardziej niebezpieczna. Zbytnie spoufalenie nie jest dobre. Trzeci: Wszystkie naraz jeszcze nigdy się nie zbuntowały. Zresztą zdaniem pani Haliny to one by miały gorzej na wolności. Czy one w ogóle wiedzą, że siedzą w klatce? Czwarty: Treserem może zostać każdy człowiek z cyrku. Taki, który przeszedł choćby żonglerkę, czy, powiedzmy, człowiek-guma.
Ponieważ u nas (mówię im) wszystko czytało się między wierszami, polski reportaż był o tym, o czym był, ale też o czymś jeszcze. Reporterzy musieli nauczyć się pisać tak, żeby przechytrzyć cenzora, być uczciwym wobec czytelnika i móc sobie samemu spojrzeć w oczy. W związku z tym reportaż, jak mówi Hanna Krall, był oazą przyzwoitości. Czytelnik szukał w nim drugiego dna. Tak do gazet zakradła się literatura. Więc teraz przeczytam państwu (mówię) jeszcze raz te fragmenty na głos. Jeśli chcecie wiedzieć, jak rozumiał to Polak w roku 1976, pamiętajcie, że tygrysy to obywatele, a treserzy to władza. Na przykład Służba Bezpieczeństwa lub partia komunistyczna. Czytam, zagraniczna publiczność poruszona.
Niestety, ostatnio we Włoszech poczułem, że już nie trafiam do odbiorców. Dotarło do mnie, że 20-letni studenci nie mają zielonego pojęcia o istocie życia w komunie. Naprędce postanowiłem odmalować im niezbędne tło. Dzięki Bogu przypomniało mi się zdanie Torańskiej, że bez zgody państwa nie można było wydrukować nawet metki do majtek (sala się śmieje!). Potem przypomniałem sobie, że był okres, kiedy każda maszyna do pisania, którą ktoś miał w domu, musiała być zarejestrowana na milicji wraz z próbkami czcionek (jeden z profesorów spojrzał na mnie z wyrzutem, ale potem powiedziano mi, że część kadry ma komunistyczne sympatie). Że mieliśmy przywódcę, który uważał, iż mężczyźnie powinien wystarczyć jeden krawat, bo drugi jest już burżuazyjnym zbytkiem (sala się śmieje). Biłem się jeszcze z myślami, czy tłumaczyć coś o sowieckich łagrach lub wyrywaniu paznokci na przesłuchaniach w bezpiece, bo klip² z komuny mi wyszedł powierzchowny i muszę wreszcie nauczyć się na pamięć „Cywilizacji komunizmu” Tyrmanda³.
Na podstawie: Mariusz Szczygieł, Już nie trafiam z drugim dnem, „Książki” 2012, nr 4.
¹ Autor nawiązuje do swoich wykładów i spotkań autorskich na uczelniach Europy Zachodniej.
² Klip – krótki film stanowiący ilustrację utworu muzycznego; teledysk.
³ Leopold Tyrmand – prozaik, publicysta; w swoich utworach zawarł celną diagnozę komunizmu.
Polecenie
3 punktya) Z trzeciego akapitu zacytuj fragment stanowiący klucz do rozumienia reportażu Barbary Łopieńskiej Łapa w łapę.
b) Na podstawie całego tekstu podaj po dwa przykłady: działań podejmowanych przez władzę w stosunku do obywateli i reakcji obywateli na te działania.
Działania podejmowane przez władzę w stosunku do obywateli:
Reakcje obywateli na działania władzy:
Zanim zaczniesz pisaćOpcjonalnie
Jak odpowiadać w teście czytania
Test formuły do 2022 roku: zadania do dwóch tekstów nieliterackich. Dobre ćwiczenie przed częścią „Język polski w użyciu”.
Przeczytaj polecenie przed akapitem
Wiesz wtedy, czego szukasz: informacji, funkcji akapitu, znaczenia wyrazu, środka językowego.
Odpowiadaj tekstem
Odpowiedź ma wynikać ze wskazanego fragmentu. Formułuj ją własnymi słowami, krótko i precyzyjnie.
W streszczeniu trzymaj limit
Jeśli zadanie każe streścić tekst w podanej liczbie wyrazów, zachowaj temat, główne myśli i logiczną całość.
Czego unikać
- cytowania zamiast odpowiedzi
- opinii własnej tam, gdzie pytają o tekst
- przekraczania limitu wyrazów w streszczeniu
Za co są punkty
Zadania są za 1-3 punkty; razem test dawał 20 punktów.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
a) Klucz do interpretacji: tygrysy to obywatele, a treserzy to władza
b) Działania podejmowane przez władzę w stosunku do obywateli: przemoc, pozorna łagodność, stosowanie kar i nagród, zachowanie dystansu, izolowanie od świata, umożliwianie awansu do aparatu władzy.
Reakcje obywateli na działania władzy: chęć przypodobania się, bunt, brak potrzeby wolności / nieświadomość zniewolenia / brak solidarności / chęć awansowania.
Uwaga: uznaje się cytat w granicach zdania.
Schemat punktowania
wypisanie kluczowego fragmentu oraz sformułowanie dwóch informacji o metodach sprawowania władzy i dwóch informacji o postawach obywateli.
za spełnienie dwóch wymagań spośród w.w.
za spełnienie jednego wymagania spośród w.w.
odpowiedź błędna LUB brak odpowiedzi.