Zadanie 2.2, matura poprawkowa sierpień 2016, język polski podstawowy

2 pktczytanie ze zrozumieniemśrednie (szac.)Sierpień (poprawkowy) 2016

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Tekst do zadania

Chichot nad prozą

Podczas gdy większość ludzi tropi poezję w prozie, ja – na odwrót – tropię prozę w poezji. I o ile jej nie znajduję – tekst mnie raczej nie pociąga. To dlatego miewam często kłopoty z poezją.

U Wisławy Szymborskiej dostaję to, czego chciałam. Bo przecież jest ona prozaiczką i opowiadaczką historii, która dla niepoznaki rozpisywała swoje króciutkie teksty na wersy i pozwalała je nazywać wierszami. Wiedziała, co robi: w ten sposób zaoszczędzała czas na przyjemności życia. Jak nikt inny potrafiła snuć historie. Czarowała pełnokrwistymi, choć zawartymi w kilku słowach opisami albo dawała gęste mikrowykłady o świecie. Jej teksty są zawsze procesem, podobnie jak opowiadanie, powieść lub esej. To doskonale skonstruowane filigrany literackie, nanoksiążki, które mieszczą się całe w czasie jednej-dwóch minut czytania.

Weźmy na przykład Pierwszą fotografię Hitlera. Opowieść zaczyna się od zdjęcia i opisu bobasa, który – jak to wiemy – wkrótce stanie się tyranem i uosobieniem zła na ziemi. W jakiś cudowny sposób trzy zwrotki inicjują setki przeplatających się wątków historii, w których słychać już huk dział, widać linie frontów poruszające się na mapach, płonące miasta i gwizd spadających bomb. Widać straszne rzeczy, choć nawet o nich nie wspomniano. Przeciwnie, wspomniano o tych miłych, sprawiających, że się uśmiechamy: nóżki, ogródek, pelargonie, serduszko. Ogromna epicka opowieść tkwi ukryta pod spokojnym i pogodnym opisem zakładu fotografa w mieście Braunau. Czy nie tak się pisze powieści? Czy nie na tym to polega: wyciągnąć coś z nieistnienia, nadać mu kształt i pozwolić dziać się w umyśle czytającego?

Pokaż cały tekst

Albo zabawny dramat o błędnie wybranym numerze telefonu i jego skutkach – Pomyłka. Osoby: Dzwoniący, Bezsenni Prorocy, Królowie, Małżonka Lichwiarza, Marszałek Dworu. To najprawdziwsza gatunkowo komedia pomyłek, qui pro quo. Można by ją świetnie rozegrać w teatrze, szkoda, że nikt tego nie robi.

I może jeszcze rzućmy okiem na tę piękną opowieść o Hani, służącej. Moją ulubioną. Dostajemy portret tak dokładny i biografię tak przenikliwą, że nie potrzeba nam ani jednego słowa więcej, wszystko zostało powiedziane czule i mądrze, panorama życia tej kobiety przemknęła nam przed oczami, jakbyśmy przeczytali właśnie całą książkę, zaczynającą się od czegoś w tym rodzaju: "Wrześniowy poranek był mglisty i zapowiadał bliską już jesień. Dziecko, dziewczynka, urodziło się tuż po świcie, dano mu na imię Hanna po babce...". Na koniec w wierszu Szymborskiej przychodzi wielki epilog w postaci kilku słów: "chustka postrzępiona ujada na wietrze". W oku zostaje obraz, którego trudno się pozbyć, jakby wieńczył trzysta stron prozy.

I cóż my, wyrobnicy prozy, spoceni rzemieślnicy od rozdziałów, przygarbieni tkacze wątków, którzy tłuczemy w klawiatury i niszczymy sobie kręgosłupy tysiącami godzin siedzenia? Pani Wisławo, Pani na pewno nad nami biednymi chichocze.

Przypisy:

1. Filigran – technika polegająca na zdobieniu lub wykonywaniu całego przedmiotu z cienkich drucików ułożonych w ażurową siatkę.

2. Nanoksiążki – książki zmniejszone, najmniejsze.

3. Qui pro quo (łac.) – zabawne nieporozumienie, pomyłka co do osoby.

4. Hania służąca – nawiązanie do wiersza W. Szymborskiej Hania.

Na podstawie: Olga Tokarczuk, Chichot nad prozą, "Tygodnik Powszechny" 2012, nr 40.

Polecenie

2 punkty

Na podstawie tekstu sformułuj trzy argumenty potwierdzające tezę, że wiersze Szymborskiej mają cechy gatunków epickich i dramatu.

Zanim zaczniesz pisaćOpcjonalnie

Jak odpowiadać w teście czytania

Test formuły do 2022 roku: zadania do dwóch tekstów nieliterackich. Dobre ćwiczenie przed częścią „Język polski w użyciu”.

  1. Przeczytaj polecenie przed akapitem

    Wiesz wtedy, czego szukasz: informacji, funkcji akapitu, znaczenia wyrazu, środka językowego.

  2. Odpowiadaj tekstem

    Odpowiedź ma wynikać ze wskazanego fragmentu. Formułuj ją własnymi słowami, krótko i precyzyjnie.

  3. W streszczeniu trzymaj limit

    Jeśli zadanie każe streścić tekst w podanej liczbie wyrazów, zachowaj temat, główne myśli i logiczną całość.

Czego unikać

  • cytowania zamiast odpowiedzi
  • opinii własnej tam, gdzie pytają o tekst
  • przekraczania limitu wyrazów w streszczeniu

Za co są punkty

Zadania są za 1-3 punkty; razem test dawał 20 punktów.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Argumenty:

– opowiadają historie

– są w nich zarysowane wątki jak w powieściach

– wiersz Pierwsza fotografia Hitlera zawiera wątki typowe dla powieści

– dzięki postaciom i zdarzeniom wiersze przypominają gatunki dramatu

– wiersz Pomyłka przypomina komedię pomyłek

– zawierają epickie portrety bohaterów

– wiersz Hania ma kompozycję opowiadania

Schemat punktowania

2 pkt

za poprawne sformułowanie trzech argumentów

1 pkt

za poprawne sformułowanie dwóch argumentów

0 pkt

za odpowiedź niepoprawną lub brak odpowiedzi

Komentarz. Argumenty powinny być czerpane bezpośrednio z tekstu. Uczeń może wykorzystać przykłady konkretnych wierszy (Pierwsza fotografia Hitlera, Pomyłka, Hania) i ich charakterystyk zawarte w artykule.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.