Zadanie 2.6, matura poprawkowa sierpień 2016, język polski podstawowy
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Tekst do zadania
Chichot nad prozą
Podczas gdy większość ludzi tropi poezję w prozie, ja – na odwrót – tropię prozę w poezji. I o ile jej nie znajduję – tekst mnie raczej nie pociąga. To dlatego miewam często kłopoty z poezją.
U Wisławy Szymborskiej dostaję to, czego chciałam. Bo przecież jest ona prozaiczką i opowiadaczką historii, która dla niepoznaki rozpisywała swoje króciutkie teksty na wersy i pozwalała je nazywać wierszami. Wiedziała, co robi: w ten sposób zaoszczędzała czas na przyjemności życia. Jak nikt inny potrafiła snuć historie. Czarowała pełnokrwistymi, choć zawartymi w kilku słowach opisami albo dawała gęste mikrowykłady o świecie. Jej teksty są zawsze procesem, podobnie jak opowiadanie, powieść lub esej. To doskonale skonstruowane filigrany literackie, nanoksiążki, które mieszczą się całe w czasie jednej-dwóch minut czytania.
Weźmy na przykład Pierwszą fotografię Hitlera. Opowieść zaczyna się od zdjęcia i opisu bobasa, który – jak to wiemy – wkrótce stanie się tyranem i uosobieniem zła na ziemi. W jakiś cudowny sposób trzy zwrotki inicjują setki przeplatających się wątków historii, w których słychać już huk dział, widać linie frontów poruszające się na mapach, płonące miasta i gwizd spadających bomb. Widać straszne rzeczy, choć nawet o nich nie wspomniano. Przeciwnie, wspomniano o tych miłych, sprawiających, że się uśmiechamy: nóżki, ogródek, pelargonie, serduszko. Ogromna epicka opowieść tkwi ukryta pod spokojnym i pogodnym opisem zakładu fotografa w mieście Braunau. Czy nie tak się pisze powieści? Czy nie na tym to polega: wyciągnąć coś z nieistnienia, nadać mu kształt i pozwolić dziać się w umyśle czytającego?
Pokaż cały tekst
Albo zabawny dramat o błędnie wybranym numerze telefonu i jego skutkach – Pomyłka. Osoby: Dzwoniący, Bezsenni Prorocy, Królowie, Małżonka Lichwiarza, Marszałek Dworu. To najprawdziwsza gatunkowo komedia pomyłek, qui pro quo. Można by ją świetnie rozegrać w teatrze, szkoda, że nikt tego nie robi.
I może jeszcze rzućmy okiem na tę piękną opowieść o Hani, służącej. Moją ulubioną. Dostajemy portret tak dokładny i biografię tak przenikliwą, że nie potrzeba nam ani jednego słowa więcej, wszystko zostało powiedziane czule i mądrze, panorama życia tej kobiety przemknęła nam przed oczami, jakbyśmy przeczytali właśnie całą książkę, zaczynającą się od czegoś w tym rodzaju: "Wrześniowy poranek był mglisty i zapowiadał bliską już jesień. Dziecko, dziewczynka, urodziło się tuż po świcie, dano mu na imię Hanna po babce...". Na koniec w wierszu Szymborskiej przychodzi wielki epilog w postaci kilku słów: "chustka postrzępiona ujada na wietrze". W oku zostaje obraz, którego trudno się pozbyć, jakby wieńczył trzysta stron prozy.
I cóż my, wyrobnicy prozy, spoceni rzemieślnicy od rozdziałów, przygarbieni tkacze wątków, którzy tłuczemy w klawiatury i niszczymy sobie kręgosłupy tysiącami godzin siedzenia? Pani Wisławo, Pani na pewno nad nami biednymi chichocze.
Przypisy:
1. Filigran – technika polegająca na zdobieniu lub wykonywaniu całego przedmiotu z cienkich drucików ułożonych w ażurową siatkę.
2. Nanoksiążki – książki zmniejszone, najmniejsze.
3. Qui pro quo (łac.) – zabawne nieporozumienie, pomyłka co do osoby.
4. Hania służąca – nawiązanie do wiersza W. Szymborskiej Hania.
Na podstawie: Olga Tokarczuk, Chichot nad prozą, "Tygodnik Powszechny" 2012, nr 40.
Polecenie
2 punktya) Wyjaśnij sens metafory podkreślonej w poniższym zdaniu.
Dostajemy portret tak dokładny i biografię tak przenikliwą, że nie potrzeba nam ani jednego słowa więcej, wszystko zostało powiedziane czule i mądrze, panorama życia tej kobiety przemknęła nam przed oczami, jakbyśmy przeczytali właśnie całą książkę.
b) Określ, jaką funkcję pełni ta metafora.
Zanim zaczniesz pisaćOpcjonalnie
Jak odpowiadać w teście czytania
Test formuły do 2022 roku: zadania do dwóch tekstów nieliterackich. Dobre ćwiczenie przed częścią „Język polski w użyciu”.
Przeczytaj polecenie przed akapitem
Wiesz wtedy, czego szukasz: informacji, funkcji akapitu, znaczenia wyrazu, środka językowego.
Odpowiadaj tekstem
Odpowiedź ma wynikać ze wskazanego fragmentu. Formułuj ją własnymi słowami, krótko i precyzyjnie.
W streszczeniu trzymaj limit
Jeśli zadanie każe streścić tekst w podanej liczbie wyrazów, zachowaj temat, główne myśli i logiczną całość.
Czego unikać
- cytowania zamiast odpowiedzi
- opinii własnej tam, gdzie pytają o tekst
- przekraczania limitu wyrazów w streszczeniu
Za co są punkty
Zadania są za 1-3 punkty; razem test dawał 20 punktów.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
a) Sens: za pomocą małej liczby słów poetka potrafiła przedstawić życiorys bohaterki; czytelnik mógł się zapoznać z całym życiem bohaterki wiersza.
b) Funkcja: Ubarwia tekst / uzupełnia wypowiedź / wzmacnia sugestywność wypowiedzi.
Schemat punktowania
za poprawne wyjaśnienie sensu i określenie funkcji
za poprawne wyjaśnienie sensu lub określenie funkcji
za odpowiedź niepoprawną lub brak odpowiedzi
Komentarz. Metafora "panorama życia tej kobiety przemknęła nam przed oczami, jakbyśmy przeczytali właśnie całą książkę" porównuje zwięzły wiersz Szymborskiej do rozleglejej lektury, podkreślając jego gęstość informacyjną i siłę oddziaływania na czytelnika.