Zadanie 12, matura czerwiec 2017, język polski podstawowy
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Tekst do zadania
Muzyka i mózg
Człowiek, który posiadł pewną świadomość tajemnic organizacji dźwięku, nie posiadł jeszcze całkowitej istoty muzyki. W miarę swego rozwoju wewnętrznego odkrywać będzie w niej rzeczy coraz to nowe, muzyka podąży za nim na każdym szczeblu jego drogi. Nie umniejsza to jej znaczenia, że dostępna jest tylko dla niektórych i że dostępność ta uwarunkowana jest kwalifikacjami natury niemal fizycznej. Wszak szczyt górski także dostępny jest jedynie turystom silnym fizycznie – a jednak pomimo tej swojej niedostępności, „elitarności”, jest jednym z symbolów i drogowskazów prawdy i piękności uniwersalnej. Taka właśnie wydaje mi się rola muzyki „hermetycznej” i doskonałej.
Fuga¹ Bacha jest skomplikowana, trudna, dostępna dla niewielu, nieprzydatna dla celów praktycznych, tak jak przydatna okazała się inna, na pozór również „hermetyczna”, bałamutna i skomplikowana sprawa – rozbijanie atomowego jądra. A jednak fuga Bacha jest doskonałością samą w sobie, jest świadectwem prawdy i ładu natury – tak samo jak wirujące wokół słońca planety czy jak wirujące wokół atomowego jądra elektrony. Czyż mamy ten cud organizacji dźwięku spychać z powrotem w chaos ludzkiej niewiedzy tylko dlatego, że chwilowo jest on nam „niepotrzebny”? Nonsens oczywisty.
Pokaż cały tekst
Na podstawie: Stefan Kisielewski, Muzyka i mózg, Kraków 1973.
Masaż mózgu
Nie ma wątpliwości, że odkąd muzyka zadomowiła się w ludzkich głowach, radzimy sobie z nią całkiem nieźle. Okazuje się na przykład, że już jako trzy-, czteroletnie dzieci umiemy w kilka sekund niemal bezbłędnie rozpoznać charakter słuchanego utworu (ponad 90 proc. trafień w przypadku określenia, czy jest wesoły, czy – smutny). Co ciekawe, małe dzieci rozumieją emocje w muzyce, jeszcze zanim nauczą się odczytywać mimikę. Najłatwiej idzie im rozpoznawanie w muzyce smutku. Zarówno w przypadku dzieci, jak i dorosłych nie ma znaczenia, w jakiej kulturze się wychowywaliśmy – emocje w muzyce postrzegamy właściwie tak samo.
Wraz z rozwojem rozpoznawanie emocji idzie nam jeszcze lepiej – potwierdzi to każdy, kto przeszedł koszmar dojrzewania i związane z tym słuchanie wszystkiego, co dołuje i najlepiej oddaje ból istnienia. Bo jeśli muzyka jest nam po coś, to głównie chyba po to, żeby oddawać i wzmacniać nasze stany emocjonalne (zresztą siła jej przeżywania nie zależy od wykształcenia muzycznego ani jego braku). Najciekawsze jednak, że ma także pewną moc sprawczą, zwłaszcza u ludzi, którzy przeżyli coś, co psychologowie nazywają muzycznym „doświadczeniem szczytowym”, a co w praktyce sprowadza się do „wielkiego wow”. Ludzie, którzy po usłyszeniu jakiegoś konkretnego utworu, albumu czy koncertu nie są w stanie wykrzesać z siebie nic poza zachwyconym: „wow... to było cudowne... wow... nigdy czegoś takiego nie słyszałem... wow... to było... wow”, stają się po takim doświadczeniu nie tylko większymi fanami muzyki, ale w ogóle bardziej uwrażliwiają się na sztukę. Badał to jeszcze pod koniec lat 70. Robert Panzarella, dowodzący, że samoocena takiej osoby wzrasta, poprawiają się nastrój i relacje z innymi, a nawet zupełnie zmienia się nastawienie do otaczającej rzeczywistości. Stwierdzenie, że „muzyka potrafi zmienić życie”, nie jest więc pustym banałem.
Na podstawie: Milena Rachid Chehab, Masaż mózgu, „Focus” 2014, nr 1.
¹ Fuga – utwór instrumentalny lub wokalny, w którym poszczególne głosy kolejno podejmują temat według określonych zasad.
Polecenie
2 punktyPodaj jedno podobieństwo i jedną różnicę w poglądach na istotę muzyki w obu tekstach.
Podobieństwo:
Różnica:
Zanim zaczniesz pisaćOpcjonalnie
Jak odpowiadać w teście czytania
Test formuły do 2022 roku: zadania do dwóch tekstów nieliterackich. Dobre ćwiczenie przed częścią „Język polski w użyciu”.
Przeczytaj polecenie przed akapitem
Wiesz wtedy, czego szukasz: informacji, funkcji akapitu, znaczenia wyrazu, środka językowego.
Odpowiadaj tekstem
Odpowiedź ma wynikać ze wskazanego fragmentu. Formułuj ją własnymi słowami, krótko i precyzyjnie.
W streszczeniu trzymaj limit
Jeśli zadanie każe streścić tekst w podanej liczbie wyrazów, zachowaj temat, główne myśli i logiczną całość.
Czego unikać
- cytowania zamiast odpowiedzi
- opinii własnej tam, gdzie pytają o tekst
- przekraczania limitu wyrazów w streszczeniu
Za co są punkty
Zadania są za 1-3 punkty; razem test dawał 20 punktów.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Podobieństwo:
• Muzyka jest źródłem niepowtarzalnych doznać estetycznych.
• Muzyka odgrywa ważną rolę w życiu człowieka.
Różnica:
• Stefan Kisielewski uważa, że odbiór muzyki warunkowany jest predyspozycjami osobowościowymi i przygotowaniem, natomiast Milena Rachid Chehab uważa, że odbiór muzyki jest czymś naturalnym.
• Stefan Kisielewski podkreśla „hermetyczność” muzyki wynikającą z potrzeby rozumienia jej przydatności, natomiast Milena Rachid Chehab uwydatnia jej emocjonalne oddziaływanie na słuchaczy.
Schemat punktowania
poprawne wskazanie podobieństwa i różnicy.
poprawne wskazanie podobieństwa albo różnicy
odpowiedź niepoprawna lub odpowiedź niepełna, lub brak odpowiedzi.