Zadanie 1, matura czerwiec 2017, język polski podstawowy

1 pktczytanie ze zrozumieniemśrednie (szac.)Czerwiec 2017

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Tekst do zadania

Dwie nieskończoności

W krainach szczęśliwości, w najrozmaitszych Arkadiach, odnajdujemy nieprzebrane bogactwo obrazów-symboli. Przedstawiają one rozmaite warianty ludzkiego bytowania w stanie idyllicznej szczęśliwości, najczęściej na łonie natury. Arkadie stroniły od miast i pod tym względem ich status był odmienny niż utopii, które śmiało zagarniały tereny miast i państw. Idyllom literackim agresywność i wiara w siłę przemiany bytu złego w byt przychylny człowiekowi były całkowicie obce. Wyrażała się w tym pewna pasywność idyllicznego świata marzeń. Natura łagodna, pejzaże łąk, lasów, wzgórz niezbyt stromych, szumiących strumyków, ale niegroźnych mórz czy oceanów – oto sceneria idylli po wielokroć już przypominana. Niekiedy są to obrazy uprawianego ogrodu, wabiącego obfitością owoców. Są to najczęściej wizje zbliżone do raju. Wśród arkadyjskich pasterzy nie ma – przyznajmy to szczerze – wielkich indywidualności. Ażeby postawić kropkę nad „i”, trzeba wysunąć sugestię: nie ma wielkości człowieka bez cierpienia, a właśnie o wygnanie cierpienia z ludzkiego życia zabiegają bezskutecznie idylle. Ale już samo to staranie umniejsza niejako człowieka i nie pozwala mu dojrzeć do wielkości. Trzeba umieć przyjąć los trudny z odwagą – ucieczka do Arkadii oznacza rezygnację z pewnych cech człowieczeństwa, z jego pełnego wymiaru i najwyższej próby. Wiedział o tym doskonale Mickiewicz, gdy pisał w Dziadach (cz. II), że niepełne jest człowieczeństwo, gdy jak o żywocie ziemskim mówi dziecko: „w moim życiu całem/Nic gorzkiego nie doznałem”, i prosi o ziarnko gorczycy.

Pokaż cały tekst

Zupełnie inaczej przedstawia się dziedzina, w której rozgrywają się losy bohaterów tragicznych. […] Każde miejsce, w którym się znajdzie człowiek, może być miejscem akcji tragicznej. W różnych okresach historii tragedii rozmaicie kształtowało się tło rozgrywających się akcji tragicznych. Przykładowo dla romantyzmu najczęstszym tłem były groźna, dzika, niebezpieczna dla człowieka przyroda, ponure zamczyska, sprzyjająca zbrodniom czerń nocy. Podobną scenerię odnajdujemy wcześniej w dramatach Szekspira. Scena to przestrzeń ciasna, fragment pałacu, natomiast morze jest wyzwoleniem, wolnością, ucieczką od przestrzeni tragicznej. Z pewnością można by napisać pasjonujące studium o tym, jak ściśle z koncepcją tragiczną wiąże się w poetykach różnych okresów wyobrażenie miejsca akcji tragicznej. Ale w gruncie rzeczy trzeba zdać sobie sprawę z faktu, że nie ma miejsc „zastrzeżonych”, że każde może się okazać miejscem akcji tragicznej i może być jej przeciwieństwem. Na przykład morze w tragedii greckiej to symbol ucieczki i wolności, ale brzeg morza w upalny dzień może się przemienić w scenę tragiczną.

W literackich Arkadiach frapują nas obrazy-symbole, w tragediach jesteśmy przede wszystkim zafascynowani postaciami-symbolami. Już antyk zna takie kreacje bohaterów tragicznych: Prometeusz, Antygona, Edyp. Gdy bohater idylli dąży do zagubienia świadomości, by spotęgować odczuwanie szczęścia, do którego człowiek nieustannie w życiu dąży, to bohater tragiczny takiej ceny płacić nie chce. W tragizmie losu ludzkiego jest jakieś bliżej niewyjaśnione, urzekające piękno ludzkiej odwagi, której niezmiennie towarzyszy świadomość klęski. Bohater tragiczny nigdy nie należy do zwycięzców – zawsze do zwyciężonych. Nawet jeśli jego prawda zwycięża, on sam musi zginąć.

Na podstawie: Jadwiga Sokołowska, Dwie nieskończoności, Warszawa 1978.

Polecenie

1 punkt

Określ, na czym polega odmienność utopii i idylli.

Zanim zaczniesz pisaćOpcjonalnie

Jak odpowiadać w teście czytania

Test formuły do 2022 roku: zadania do dwóch tekstów nieliterackich. Dobre ćwiczenie przed częścią „Język polski w użyciu”.

  1. Przeczytaj polecenie przed akapitem

    Wiesz wtedy, czego szukasz: informacji, funkcji akapitu, znaczenia wyrazu, środka językowego.

  2. Odpowiadaj tekstem

    Odpowiedź ma wynikać ze wskazanego fragmentu. Formułuj ją własnymi słowami, krótko i precyzyjnie.

  3. W streszczeniu trzymaj limit

    Jeśli zadanie każe streścić tekst w podanej liczbie wyrazów, zachowaj temat, główne myśli i logiczną całość.

Czego unikać

  • cytowania zamiast odpowiedzi
  • opinii własnej tam, gdzie pytają o tekst
  • przekraczania limitu wyrazów w streszczeniu

Za co są punkty

Zadania są za 1-3 punkty; razem test dawał 20 punktów.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Utopia to krajobraz miast i państw, a idylla to łagodny świat przyrody.

Schemat punktowania

1 pkt

poprawna odpowiedź.

0 pkt

odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.