Wypracowanie, matura czerwiec 2017, język polski podstawowy

50 pktwypracowanieśrednie (szac.)Czerwiec 2017

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

Wybierz jeden temat i napisz wypracowanie.

Temat 1

Jakimi wartościami należy się kierować, wybierając drogę życiową? Rozważ problem i uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do podanego fragmentu Nocy i dni Marii Dąbrowskiej oraz do wybranych tekstów kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów.

Noce i dnie²

Agnisia była już dosyć daleko posunięta we wszelkiego rodzaju wiadomościach, pani Barbara mówiła, że teraz konieczność oddania jej do szkoły nie może podlegać najmniejszej wątpliwości. […]

Ale na świecie tyle jest miast, szkół, sposobów nauczania. Komu dziecko powierzyć, dokąd zawieźć, w jakim kierunku pchnąć? Pani Barbara każe tę sprawę rozstrzygnąć Bogumiłowi.

– No, więc powiedz – pyta. – Gdzie oddamy Agnisię?

Bogumił długo i ciężko się namyśla.

– Ja bym – powiada w końcu – oddał ją do szkoły rzemiosł. Bo skoro mówisz, że nie mają żyć na wsi…

– Czy ty masz Boga w sercu? – przerwała pani Barbara. – Rozumiem jeszcze, że kiedy konieczność albo nędza zmusza, to trzeba się imać byle czego. Ale żeby, mając jaki taki dobrobyt, naumyślnie spychać własne dzieci pomiędzy szewców? To już jest samobójstwo!

– […] ja nikogo nie spycham pomiędzy szewców. Są rozmaite zawody odpowiednie dla kobiet. Niech się nauczy fotografii, introligatorstwa…

– No dobrze, a wykształcenie? Bez wykształcenia nie ma czym żyć na świecie.

– Przecież ja właśnie chcę, żeby się wykształciły w jakim fachu. Kto nie ma majątku, a chce być niezależny, ten musi mieć fach w ręku.

Pokaż cały tekst

Pani Barbara traciła cierpliwość.

– A gdzie języki? – zaczynała wołać z rozpaczą. – Gdzie przyroda, gdzie literatura, gdzie matematyka, gdzie historia? Przecież dzieci nie mogą być ciemne jak tabaka w rogu. Muszą coś wiedzieć o świecie!

Bogumił patrzył na nią oszołomiony. Ma się rozumieć, że i on nie chciał pozbawiać dzieci wiadomości o świecie.

– Ale czy to jedno drugiemu przeszkadza? – pytał. – Ty sama wszak uczyłaś się krawiectwa.

Spoglądała na niego zdziwiona.

– Tak – mówiła zamyśliwszy się mocno. – To było wtedy, kiedy… w ogóle czarno patrzyłam na życie. I ty zresztą byłeś robotnikiem, kiedy nic innego nie mogłeś czynić. Ale byśmy sami mieli dzieci na to skazywać, chociaż przejściowo… Nigdy! One muszą się kształcić, i to wysoko. Agnisia jest taka zdolna, że zbrodnią byłoby nie posłać jej na uniwersytet. Nie mówiąc o Tomaszku. Nie wyobrażam sobie po prostu mężczyzny bez ukończonych wyższych studiów.

I nagle, spostrzegłszy się, dodała:

– Ty co innego. Ty żyłeś w niespokojnych czasach. I ty byłeś w powstaniu³. Ale taką rzecz nie każdy może mieć.

Bogumił nie przejmował się tą przymówką do swoich losów.

– Owszem – wracał do właściwego tematu. – Jeżeli będą zdolne i okoliczności na to pozwolą, niech sobie kończą dziesięć uniwersytetów. Ale nie upierałbym się przy tym z góry. Najważniejsze jest, powtarzam, mieć zawód i umieć żyć z ludźmi.

– Uniwersytet właśnie przygotowuje do zawodu. Uniwersytet właśnie uczy żyć z ludźmi! Tam spotyka się młodzież wszystkich sfer, a nawet narodów – unosiła się pani Barbara.

– A dlaczego tylu jest, co kończyli uniwersytety, książkowego rozumu mają na pudy⁴, a w życiu palcem ruszyć nie umieją? I ani świat, ani ludzie nie mają z nich pożytku.

– Ja, wiesz, nic ciebie nie rozumiem. Przecież godziłeś się ze mną. Przecież mówiłeś: tak, tak. Więc czemu teraz się cofasz? – przyciskała go do muru pani Barbara. I uspokajała się dopiero uprzytomniwszy sobie, że do tych uniwersyteckich czasów jeszcze daleko. Na razie trzeba było rozstrzygnąć sprawę szkoły i do tego wracali.

Maria Dąbrowska, Noce i dnie, Warszawa 1956.

² Noce i dnie – powieść przedstawiająca dzieje kilku pokoleń szlacheckiej rodziny Niechciców na tle zmian społecznych i politycznych w podwójnej perspektywie: historycznej (akcja toczy się od lat osiemdziesiątych XIX w. do wybuchu I wojny światowej) i egzystencjalnej. Głównymi bohaterami są Bogumił Niechcic i Barbara z Ostrzeńskich Niechcicowa. Mają oni troje dzieci: Agnieszkę, Emilkę i Tomaszka.

³ I ty byłeś w powstaniu – nawiązanie do powstania styczniowego.

⁴ Pud – dawna rosyjska jednostka wagi; mieć na pudy – mieć dużo.

Temat 2

Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i ją uzasadnij. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów.

Ze wstępu do rozmówek

Celem jest mówić płynnie, choć w języku, który

do końca będzie obcy. Ale co to znaczy

mówić płynnie? To raczej mieć wzgląd na słuchaczy

niż przełamywać sztywność tej wyschłej tektury,

języka w nietutejszej gębie. Rzecz w tym, żeby

pozwolić im się przemknąć jak na wodnych nartach

przez sztuczny staw rozmowy, cokolwiek jest warta

jej głębia po kolana; aby bez potrzeby

nie hamować ich zjazdu po zjeżdżalni słów

w brodzik porozumienia; gdy rozmowa będzie

sportem wodnym, gdy w swoim tęponosym pędzie

ledwie muśnie powierzchnię obły ślizgacz-słuch,

gdy dna mu nie rozpruje kołek epitetu

nieoczekiwanego albo nagła rafa

zwierzenia – słowem, kiedy słowo gładko trafia

na słowo i zdań fala nie podnosi grzbietu

ponad dopisujące zdrowie i tę wściekłą

drożyznę, i pogodę doprawdy dziś ładną,

gdy mówisz to, co umiesz, nie to, co byś pragnął –

na chwilę was opływa płytkiej unii ciepło

i w pluskaniu podmiotów, chlupocie orzeczeń

nareszcie zapominasz o tym, że ruch warg

może być nieraz – bywał nieraz – wart

coś więcej; mówić płynnie, to rozumieć, że się

nie opłaca z kimś schodzić pod powierzchnię słów

cudzej czy własnej mowy – choćbyś jak najbieglej

wiódł go przez ciemne głębie, zawsze w dole zblednie

odstraszająco piaszczyste i biedne

dno obcości, przybyszu. Godzisz się? To mów.

[1986]

Stanisław Barańczak, Wiersze zebrane, Kraków 2007.

Zanim zaczniesz pisaćOpcjonalnie

Jak podejść do tego wypracowania

To arkusz w formule obowiązującej do 2022 roku: rozprawka albo interpretacja tekstu z arkusza. Dziś ćwiczy na nim czytanie tematu, stawianie tezy i argumentowanie tekstem.

  1. Wybierz temat i formę

    Temat 1 to zwykle wypowiedź argumentacyjna do fragmentu z arkusza, temat 2 interpretacja wiersza albo interpretacja porównawcza.

  2. Postaw tezę albo koncepcję interpretacyjną

    W rozprawce: stanowisko wobec problemu z polecenia. W interpretacji: jedno zdanie o tym, o czym jest utwór i co z tego wynika.

  3. Uzasadniaj tekstem

    Każdy argument opieraj na konkretnym miejscu we fragmencie i na całym utworze, a w rozprawce także na innym tekście kultury.

  4. Zamknij kompozycję

    Wstęp, akapity z jedną myślą, zakończenie z wnioskiem. Kryteria tej formuły znajdziesz w rozwiązaniu.

Czego unikać

  • streszczania fragmentu
  • interpretacji bez odwołań do tekstu
  • przenoszenia wymagań nowej formuły (liczba kontekstów, lista lektur) na ten arkusz

Za co są punkty

Punktacja starej formuły ma osiem kategorii od A do H; najwięcej punktów jest za tezę i jej uzasadnienie.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Wypracowanie oceniane według kryteriów CKE (zob. schemat punktowania).

Temat 2. (interpretacja utworu poetyckiego) – szczegółowe ustalenia dotyczące sposobu oceniania:

• Koncepcja interpretacyjna zdającego musi być widoczna w pracy, choć nie musi być wyrażona w formie tezy, może wynikać pośrednio z wywodu.

• Przywołany przez zdającego kontekst powinien być sfunkcjonalizowany (nawiązujący do tekstu i pogłębiający koncepcję interpretacyjną). Nie wystarczy samo wskazanie lub hasłowe odwołanie się do niego.

• Proste odczytanie (parafrazowanie, streszczanie) tekstu danego w zadaniu nie jest jego interpretacją.

• Zdający wybiera obszar analizy, nie ma obowiązku dokonania np. analizy formy, języka wiersza.

Uwaga: Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.

Uwaga: Jeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B – 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.

Uwaga: Jeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.

Uwaga: Pojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę – zdający otrzymuje 0 punktów. Błąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu interpretacyjnego przywołanego przez zdającego.

Kryteria oceniania: 50 pkt

Temat 1: rozprawka50 pkt

Kryteria oceny, temat 1
KryteriumPunkty i za co
A Sformułowanie stanowiska wobec problemu podanego w poleceniudo 6 pkt
  • 6stanowisko jest adekwatne do problemu podanego w poleceniu
  • 3stanowisko jest częściowo adekwatne do problemu podanego w poleceniu
  • 0stanowisko jest nieadekwatne lub brak stanowiska
B Uzasadnienie stanowiskado 18 pkt
  • 18uzasadnienie trafne, szerokie i pogłębione
  • 12uzasadnienie trafne i szerokie
  • 8uzasadnienie trafne, ale wąskie
  • 4uzasadnienie częściowe
  • 0brak uzasadnienia stanowiska
C Poprawność rzeczowado 4 pkt
  • 4brak błędów rzeczowych
  • 2nie więcej niż jeden błąd rzeczowy
  • 0błędy rzeczowe
D Zamysł kompozycyjnydo 6 pkt
  • 6kompozycja funkcjonalna
  • 3zaburzenia funkcjonalności kompozycji
  • 0brak zamysłu kompozycyjnego
E Spójność lokalnado 2 pkt
  • 2pełna spójność wypowiedzi lub nieznaczne zaburzenia spójności
  • 1znaczne zaburzenia spójności
  • 0wypowiedź niespójna
F Styl tekstudo 4 pkt
  • 4styl stosowny
  • 2styl częściowo stosowny
  • 0styl niestosowny
G Poprawność językowado 6 pkt
  • 6brak błędów lub nieliczne błędy nierażące
  • 3liczne błędy nierażące lub nieliczne błędy rażące
  • 0liczne błędy rażące
H Poprawność zapisudo 4 pkt
  • 4zapis w pełni poprawny lub nieliczne błędy nierażące
  • 2liczne błędy nierażące lub nieliczne błędy rażące
  • 0liczne błędy rażące

Temat 2: interpretacja utworu poetyckiego50 pkt

Kryteria oceny, temat 2
KryteriumPunkty i za co
A Koncepcja interpretacyjnado 9 pkt
  • 9koncepcja niesprzeczna z utworem, spójna i obejmująca sensy niedosłowne
  • 6koncepcja niesprzeczna z utworem, ale niespójna i/lub obejmująca w większości znaczenia dosłowne
  • 3koncepcja częściowo sprzeczna z utworem
  • 0brak koncepcji lub koncepcja całkowicie sprzeczna z utworem
B Uzasadnienie tezy interpretacyjnejdo 15 pkt
  • 15uzasadnienie trafne i pogłębione
  • 10uzasadnienie trafne, ale niepogłębione
  • 5uzasadnienie częściowo trafne
  • 0brak trafnych argumentów uzasadniających interpretację
C Poprawność rzeczowado 4 pkt
  • 4brak błędów rzeczowych
  • 2nie więcej niż jeden błąd rzeczowy
  • 0błędy rzeczowe
D Zamysł kompozycyjnydo 6 pkt
  • 6kompozycja funkcjonalna
  • 3zaburzenia funkcjonalności kompozycji
  • 0brak zamysłu kompozycyjnego
E Spójność lokalnado 2 pkt
  • 2pełna spójność wypowiedzi lub nieznaczne zaburzenia spójności
  • 1znaczne zaburzenia spójności
  • 0wypowiedź niespójna
F Styl tekstudo 4 pkt
  • 4styl stosowny
  • 2styl częściowo stosowny
  • 0styl niestosowny
G Poprawność językowado 6 pkt
  • 6brak błędów lub nieliczne błędy nierażące
  • 3liczne błędy nierażące lub nieliczne błędy rażące
  • 0liczne błędy rażące
H Poprawność zapisudo 4 pkt
  • 4zapis w pełni poprawny lub nieliczne błędy nierażące
  • 2liczne błędy nierażące lub nieliczne błędy rażące
  • 0liczne błędy rażące

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.