Zadanie 3, matura poprawkowa sierpień 2019, język polski podstawowy

1 pktczytanie ze zrozumieniemśrednie (szac.)Sierpień (poprawkowy) 2019

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Tekst do zadania

Tekst do zadań 1.–6.

Matthew M. Hurley, Daniel C. Dennett, Reginald B. Adams, jr

Filozofia dowcipu

Najbardziej lubię rozmawiać sam z sobą. Oszczędzam w ten sposób czas i unikam kłótni.

Oscar Wilde

Bardzo trudno oddzielić od siebie części składowe przyjemności wywołane przez

najbardziej pomysłowe mieszanki humoru. Schadenfreude1, powiązana z nią radość triumfu,

dreszcz emocji biorący się ze złamania tabu i przyjemności płynące z myślenia o rzeczach

zmysłowych nie są tym samym, co rozbawienie, ale wszystkie mogą towarzyszyć rozbawieniu

i w różnych chwilach wydają się je potęgować. Uznanie dla błyskotliwości lub inteligencji

w czystej postaci jest tak blisko spokrewnione z rozbawieniem, że obie jakości mogą się

wydawać nie do odróżnienia. Możemy jednak wyeksponować różnicę między nimi.

[...] Niektóre z najsłynniejszych spostrzeżeń Oscara Wilde'a rzeczywiście są zabawne,

czasem nawet na tyle komiczne, że wywołują wybuch śmiechu u czytelnika. Inne, równie

wysokich lotów, częściej pobudzają do myślenia, niż wywołują śmiech, dlatego reagujemy na

nie raczej westchnieniem, skinieniem głową lub uniesieniem brwi. Tak wygląda reakcja na

Pokaż cały tekst

błyskotliwe sentencje w warunkach nieobecności humoru. [...]

Wiele żartów jest jednocześnie pomysłowych i zabawnych. [...] W ten sposób powstaje

zwiększone pobudzenie, które odbiorca może interpretować jako spotęgowaną dawkę humoru.

Oto dość pomysłowy żart:

Wysoko załadowana ciężarówka jedzie drogą, na której umieszczono znak ograniczenia

wysokości ostrzegający przed mostem. Kierowca mimo wszystko próbuje przejechać, ale to się

nie udaje. Przyjeżdża radiowóz, policjant podchodzi do kierowcy ciężarówki i mówi

z przekąsem:

– No i co? Zaklinowaliśmy się?

– Nie! Most wiozłem i mi się paliwo skończyło!

W powyższym przykładzie humor i podziw dla pomysłowości są nierozdzielne, gdyż

stanowią reakcje na odpowiedź kierowcy. [...]

Pomysłowość i humor są do siebie podobne z dość oczywistej przyczyny: wymagają

starannego namysłu i pojawiają się podczas prób właściwego zrozumienia wydarzeń. Wszak

pomysłowość również polega na zręcznym wykorzystaniu pewnych subtelnych aspektów

wiedzy z odpowiednią dozą olśnienia i innych emocji poznawczych.

W wielu kulturach, może nawet we wszystkich, występują opowieści o bohaterze

ludowym, zazwyczaj młodym mężczyźnie, [...] który dzięki sprytowi radzi sobie w życiu,

udaremnia wszelkie knowania złoczyńców, uciera nosa zarozumialcom, wyprowadza w pole

arogantów i tym samym dostarcza młodym ludziom inspirującego przykładu samodzielności

i zaradności. [...] Niektóre z opowieści są śmieszne, w większości dominuje pomysłowość

przezwyciężająca zło. Fascynują, ale nie wywołują śmiechu. Ich kuzyni to dowcipy

o spryciarzach. Z pewnością są one zabawne, ale ich właściwy odbiór wymaga również

docenienia pomysłowości bohatera. Oto poważne źródło przyjemności płynącej z odbioru

humoru trzeciej osoby: delektujemy się własną wyższością nad różnymi postaciami lub

podziwiamy – i mamy nadzieję naśladować – spryt bohatera dostrzegającego lepsze sposoby

sprowokowania charakterystycznych humorystycznych błędów u napotkanych postaci. [...]

Fakt, że humor zależy od fałszywych przeświadczeń, sprawia, że często stanowi on idealne

narzędzie do wskazania fałszywych przeświadczeń u innych. Jak powiedział kiedyś Bertrand

Russell: Ludzie często popełniają błąd, myśląc, że przymiotniki „zabawny” i „poważny” są przeciwieństwami. Mylą się. Przeciwieństwem przymiotnika „zabawny” jest „podniosły”. Nigdy nie jestem bardziej poważny niż wtedy, gdy staram się być zabawny.

Śmiech niekiedy towarzyszący rozwiązywaniu zagadek prawdopodobnie powstaje w wyniku trzech oddzielnych reakcji emocjonalnych: szczypty humoru pochodzącej z uświadomienia sobie własnego błędnego założenia, osobistej radości ze sprostania wyzwaniu oraz przyjemności płynącej z wykonania zwycięskiego ruchu w grze (ta ostatnia to ulubiony dodatek zwolenników teorii wyższości). […] „Nie wystarczy odnieść sukces; inni muszą przegrać”. Niezbyt zabawne, ale niektórzy z nas mogą zachichotać.

Na podstawie: Matthew M. Hurley, Daniel C. Dennett, Reginald B. Adams, jr, Filozofia dowcipu. Humor jako siła napędowa umysłu, Kraków 2016.

Polecenie

1 punkt

Czy frazeologizm mieć dobry humor oddaje wymowę tekstu? Uzasadnij swoją odpowiedź.

Zanim zaczniesz pisaćOpcjonalnie

Jak odpowiadać w teście czytania

Test formuły do 2022 roku: zadania do dwóch tekstów nieliterackich. Dobre ćwiczenie przed częścią „Język polski w użyciu”.

  1. Przeczytaj polecenie przed akapitem

    Wiesz wtedy, czego szukasz: informacji, funkcji akapitu, znaczenia wyrazu, środka językowego.

  2. Odpowiadaj tekstem

    Odpowiedź ma wynikać ze wskazanego fragmentu. Formułuj ją własnymi słowami, krótko i precyzyjnie.

  3. W streszczeniu trzymaj limit

    Jeśli zadanie każe streścić tekst w podanej liczbie wyrazów, zachowaj temat, główne myśli i logiczną całość.

Czego unikać

  • cytowania zamiast odpowiedzi
  • opinii własnej tam, gdzie pytają o tekst
  • przekraczania limitu wyrazów w streszczeniu

Za co są punkty

Zadania są za 1-3 punkty; razem test dawał 20 punktów.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Frazeologizm mieć dobry humor nie oddaje wymowy tekstu, ponieważ oznacza nastrój człowieka charakteryzujący się dominowaniem pozytywnych uczuć związanych z jego relacją do otaczającego go świata, natomiast głównym tematem tekstu nie jest ukazanie osoby w dobrym nastroju, ale przedstawienie mechanizmów, które sprawiają, że ludzie śmieją się z dowcipów.

Schemat punktowania

1 pkt

za zgodne z tekstem uzasadnienie odpowiedzi.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.