Zadanie 9, matura poprawkowa sierpień 2019, język polski podstawowy
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Tekst do zadania
PowiększBogdan Zeler – Literatura a internet
Podstawowe rozróżnienie, jakie nasuwa się w kontekście związków literatury i internetu, to opozycja pojęć "Literatura w internecie" i "Literatura internetu". Pierwsza z tych kategorii pozwala na traktowanie internetu jedynie jako środka komunikacji, który umożliwia przechowywanie i udostępnianie danych. [...]
Inne znaczenie niesie ze sobą termin "Literatura internetu". Obejmuje on takie wypowiedzi o charakterze literackim, które powstały w sieci z wykorzystaniem możliwości stwarzanych przez internet i charakteryzują się odmiennymi wyznacznikami niż tradycyjne teksty literackie. Spróbujmy wykazać podstawowe z tych wyróżników. Pierwszym z nich jest niewątpliwie pojęcie "hipertekstu", które w sposób bardzo obrazowy scharakteryzował Umberto Eco: "Wkroczyliśmy w epokę hipertekstu, a elektroniczny hipertekst nie tylko pozwala nam nawigować po tekście, niekoniecznie "odwijając" z tekstualnego kłębka zawartą w nim informację, lecz wnikając weń niczym druty wbijane w kłębek wełny. Dzięki hipertekstowi narodziła się także praktyka swobodnego pisania. Znajdziemy w internecie programy, dzięki którym można zbiorowo pisać rozmaite historie, uczestnicząc w opowieściach, których przebieg daje się modyfikować w nieskończoność".
Pokaż cały tekst
[...] Należy zastanowić się, jak to nowe środowisko, w którym znalazła się literatura, określa społeczne funkcjonowanie dzieła literackiego? [...] W tradycyjnie rozumianej komunikacji literackiej podział ról między jej uczestników wyraźnie został rozpisany między nadawcę a odbiorcę dzieła. Stratyfikacja² ta podlega przemianom w komunikacji sieciowej. Często dochodzi wręcz do wymiany ról. Tekst internetowy jest bowiem nieustannie komentowany przez jego czytelników, co powoduje, iż jego autor wchodzi w kompetencje czytelnika, czytelnicy zaś odciskają swoje piętno na tekście. [...] Lev Manovich zwraca uwagę, iż jedynie autor jest świadomy swych działań artystycznych. Współuczestnicy procesu twórczego, jakimi są użytkownicy sieci, nie zdają sobie najczęściej sprawy z owych autorskich zamiarów, nie można więc mówić o współpracy. [...]
Zjawiskiem najbardziej charakterystycznym dla obiegu literatury w internecie jest hipertekst, zakładający nielinearny sposób zorganizowania danych połączonych linkami oraz wiele możliwości jego odczytania. Publikowane w sieci powieści hipertekstowe czynią z czytelnika współautora tekstu: wyzwalają jego postawę interaktywną, prowokują do ingerencji w tekst, nieustannego współtworzenia dzieła otwartego. Czytelnik przemieszcza się po tekście według własnego uznania. Korzystanie z hipertekstu umożliwia nie tylko nawigację pomiędzy kolejnymi tekstami, czy jego częściami, ale przechodzenie do wypowiedzi o charakterze graficznym, filmowym czy dźwiękowym. [...] W przywołanym już wykładzie, wygłoszonym w Bibliotece Aleksandryjskiej, Umberto Eco stwierdza, że hipertekst internetowy może wywołać u czytelników wrażenie dzieła otwartego nawet w przypadku dzieł zamkniętych. Rodzi to pokusę – a może zagrożenie – ingerencji w teksty literackie, wpisane już na stałe do kanonu literatury pięknej. Można wyobrazić sobie czytelników, którzy – budując własną fabułę – będą dążyli do zmiany fabuły powieściowej takich autorów jak Tołstoj czy Hugo. [...] Wspomniane gry intelektualne, pojawienie się powieści internetowej, tworzonej przez – umożliwione dzięki hipertekstowi – wejścia czytelników na wybrane dowolnie strony, każe postawić pytanie, czy tradycyjnie rozumiany gatunek literacki w przestrzeni internetu zamiera?
² Stratyfikacja – pojęcie socjologiczne, które oznacza, że każde społeczeństwo ma pewien system rang: pewne warstwy stoją wyżej, a inne sytuują się niżej.
Na podstawie: Bogdan Zeler, Komunikacja – literatura – Internet, [w:] Polska literatura współczesna. Interpretacje, pod red. Krystyny Heskiej-Kwaśniewicz i Bogdana Zelera, Goleszów 2007.
Polecenie
1 punktWyjaśnij, w jakim celu metafora wbijania drutów w kłębek wełny ukazuje charakter czytania i tworzenia hipertekstu.
Zanim zaczniesz pisaćOpcjonalnie
Jak odpowiadać w teście czytania
Test formuły do 2022 roku: zadania do dwóch tekstów nieliterackich. Dobre ćwiczenie przed częścią „Język polski w użyciu”.
Przeczytaj polecenie przed akapitem
Wiesz wtedy, czego szukasz: informacji, funkcji akapitu, znaczenia wyrazu, środka językowego.
Odpowiadaj tekstem
Odpowiedź ma wynikać ze wskazanego fragmentu. Formułuj ją własnymi słowami, krótko i precyzyjnie.
W streszczeniu trzymaj limit
Jeśli zadanie każe streścić tekst w podanej liczbie wyrazów, zachowaj temat, główne myśli i logiczną całość.
Czego unikać
- cytowania zamiast odpowiedzi
- opinii własnej tam, gdzie pytają o tekst
- przekraczania limitu wyrazów w streszczeniu
Za co są punkty
Zadania są za 1-3 punkty; razem test dawał 20 punktów.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Bogdan Zeler zastosował metaforę wbijania drutów w kłębek wełny w celu przybliżenia czytelnikowi struktury hipertekstu dzięki użyciu tradycyjnych skojarzeń i uswiadomieniu mu, jak bardzo struktura hipertekstu pozwala na swobodną modyfikację każdej jego warstwy. Lub: Bogdan Zeler zastosował metaforę wbijania drutów w kłębek wełny w celu zainteresowania czytelnika strukturą hipertekstu i jego kreowaniem w procesie odbioru oraz uświadomienia mu, jak bardzo struktura hipertekstu pozwala na swobodną modyfikację każdej jego warstwy. Lub: Bogdan Zeler zastosował metaforę wbijania drutów w kłębek wełny w celu zachęcenia czytelnika do uczestnictwa w tworzeniu hipertestu, bowiem dzięki niej odbiorca ma wyobrażenie o tym, w jaki sposób struktura hipertekstu pozwala na swobodną modyfikację każdej jego warstwy. Lub: Metafora wbijania drutów w kłębek wełny ukazuje charakter czytania i tworzenia hipertekstu, aby uzmysłowić czytelnikowi, że struktura hipertekstu pozwala podczas tworzenia oraz odbioru na swobodną modyfikację każdej jego warstwy.
Schemat punktowania
za prawidłowe wyjaśnienie celu zastosowania metafory.