Zadanie 12, matura dodatkowa 2020, język polski podstawowy
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Tekst do zadania
Kazimierz Wolny-Zmorzyński, Wojciech Furman, Jerzy Snopek
Dziennikarstwo a literatura w XX i XXI wieku
Za sprawą telewizji i internetu każdy zdobywa podstawowe informacje o otaczającej go rzeczywistości. Nie musi się trudzić, by poznać nawet odległe krainy. Siedzi przed telewizorem i biernie przyjmuje wszystko, co dostanie od swego nadawcy. Ma wrażenie, że uczestniczy w różnych spektaklach czy wydarzeniach, bagatelnych lub niezwykłych. […] Problem w tym, że po obejrzeniu danego programu nie potrafi opowiedzieć, co widział, ponieważ brakuje mu słów, nie umie nazwać podstawowych rzeczy, bo nie skupił się na nich w czasie emisji danego programu – inaczej niż nad książką, która skłania do refleksji i uczy słownictwa. Ale czy to problem dziennikarza? Dla dziennikarza ważne jest to, że zainteresował odbiorcę danym programem w telewizji, audycją w radiu, artykułem w prasie. A zainteresował dlatego, że dobrze przedstawił i ujął temat zgodnie z zasadami poetyki gatunków dziennikarskich, którym także podstawy dała literatura.
Dziennikarz, który chce zrobić wrażenie na odbiorcy, wraca do źródeł dziennikarstwa, a więc do literatury, ponieważ to literatura daje mu ogromny wachlarz możliwości mówienia o rzeczywistości. Prasa i radio przyzwyczaiły odbiorców do wysiłku intelektualnego, ale telewizja i internet wydają się z […] tego wysiłku zwalniać. Dziennikarze jednak nie zapominają o sile literatury i jej wpływie na rozwój najbardziej współczesnego dziennikarstwa. Arystotelesowskie sposoby wywoływania napięcia dzięki stosowaniu narracji dramatycznej zachowały aktualność do dzisiaj, podobnie jak platońskie wyhamowywanie akcji skłaniające do refleksji. Połączone i zastosowane w dziennikarstwie te dwie techniki narracji – zarówno w informacji, jak i w publicystyce – dają zadowalające i zaskakujące efekty. Dzięki chwytom literackim (m.in. plastycznemu opowiadaniu o rzeczywistości i wywoływaniu emocji), stosowanym w różnych gatunkach dziennikarskich, dziennikarstwo staje się bliższe adresatowi, bo nie ma innego sposobu trafiania do jego wyobraźni niż obrazowe, literackie, ale bez stosowania fikcji, przedstawienie problemu, nazywanie i odtwarzanie emocji bohaterów, które z kolei wpływa na uczucia odbiorcy. […]
Pokaż cały tekst
Granice dziennikarstwa i literatury są płynne. Dziennikarstwo to nie tylko informowanie o otaczającej rzeczywistości. To także wpływanie na odbiorcę, mówienie o jego świecie, problemach, życiu codziennym, językiem klarownym, ale obrazowym i bez użycia fikcji. Literatura to także pokazywanie codzienności, obrazowanie, język klarowny, ale w większości przypadków odmienny od języka codziennego: z nadmiarem metafor, aluzji, a przede wszystkim fikcja. W dziennikarstwie także stosowane są podteksty i niedomówienia, nie tylko w gatunkach pisanych, ale również w materiałach radiowych i telewizyjnych, jak choćby funkcja milczenia w radiu i stosowanie ciszy w telewizji.
Dziennikarza – podobnie jak literata – inspiruje otaczająca rzeczywistość. Dziennikarz wymyśla różne tematy, ale jeśli chce o nich powiedzieć, musi szybko znaleźć w realnym świecie konkretne przykłady na potwierdzenie tego, co wymyślił. Urozmaica przekaz, wykorzystując ciekawe literackie rozwiązania. Literatowi wystarczy, że ograniczy się do swojej wyobraźni, ale zależy mu także na urealnieniu fabuły, dlatego posiłkuje się metodami i formami dziennikarskimi (cytuje wprawdzie sfingowane dokumenty czy fragmenty wspomnień lub dzienników, listów czy zamieszcza autentyczne zdjęcia lub urywki artykułów prasowych) […]. Chce za wszelką cenę przekonać czytelnika, że to, o czym mówi, wydarzyło się naprawdę – ponieważ zależy mu na zbliżeniu problemów bohaterów fikcyjnych do bohaterów realnych.
Na podstawie: Kazimierz Wolny-Zmorzyński, Wojciech Furman, Jerzy Snopek, Słowo wstępne, [w:] tychże [red.], Dziennikarstwo a literatura w XX i XXI wieku, Warszawa 2011.
Polecenie
3 punktyNapisz streszczenie tekstu liczące 40–60 wyrazów.
Zanim zaczniesz pisaćOpcjonalnie
Jak odpowiadać w teście czytania
Test formuły do 2022 roku: zadania do dwóch tekstów nieliterackich. Dobre ćwiczenie przed częścią „Język polski w użyciu”.
Przeczytaj polecenie przed akapitem
Wiesz wtedy, czego szukasz: informacji, funkcji akapitu, znaczenia wyrazu, środka językowego.
Odpowiadaj tekstem
Odpowiedź ma wynikać ze wskazanego fragmentu. Formułuj ją własnymi słowami, krótko i precyzyjnie.
W streszczeniu trzymaj limit
Jeśli zadanie każe streścić tekst w podanej liczbie wyrazów, zachowaj temat, główne myśli i logiczną całość.
Czego unikać
- cytowania zamiast odpowiedzi
- opinii własnej tam, gdzie pytają o tekst
- przekraczania limitu wyrazów w streszczeniu
Za co są punkty
Zadania są za 1-3 punkty; razem test dawał 20 punktów.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Autorzy artykułu dokonują porównania dziennikarstwa i literatury w XX i XXI wieku. Wskazują podstawowe podobieństwa i różnice między obydwoma dziedzinami twórczości, zwracając uwagę na wzajemne oddziaływanie obu dyscyplin. Interesują ich również funkcje, jakie pisarz i dziennikarz spełniają w zakresie oddziaływania na odbiorców. Autorzy podkreślają przy tym znaczący wpływ literatury na powstanie i rozwój dziennikarstwa.
Schemat punktowania
ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście; adekwatny poziom uogólnienia; streszczenie logicznie spójne; właściwa liczba słów.
ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście; ALE zaburzenia dotyczące poziomu uogólnienia LUB logicznej spójności streszczenia.
ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście; ALE zaburzenia dotyczące poziomu uogólnienia ORAZ logicznej spójności streszczenia.
inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.