Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Bóg miły, dla podobnego rezultatu drugi raz powtórzyłbym moją grę! Wolę obawiać się

bankructwa i śmierci, aniżeli wdzięczyć się do tych, którzy kupią u mnie parasol, albo padać

do nóg tym, którzy w moim sklepie raczą zaopatrywać się w waterklozety2…

Autor: ………………………………….

Tytuł: ……………………………………..

Nazwisko bohatera wypowiadającego powyższe słowa: ………………………………………..

6.2. Czy dla bohatera wypowiadającego powyższe słowa ważniejszy był „modus bycia”,

czy – „modus posiadania”? Uzasadnij swoją odpowiedź na podstawie podanego

fragmentu oraz znajomości całego utworu.

…………………………………………………………………...……………………...………

…………………………………………………………………...…………………........………

……………………………………………………………...………………………........………

……………………………………………………………………...………………........………

……………………………………………………………………...………………........………

……………………………………………………………………...………………........………

……………………………………………………………………...………………........………

……………………………………………………………………...………………........………

2 Waterklozet (ang. water closet) – przestarz. ubikacja z urządzeniem do spłukiwania muszli wodą z rezerwuaru.

[[:6]]

Tekst do zadań 7.–12.

Kazimierz Wolny-Zmorzyński, Wojciech Furman, Jerzy Snopek

Dziennikarstwo a literatura w XX i XXI wieku

Za sprawą telewizji i internetu każdy zdobywa podstawowe informacje o otaczającej go

rzeczywistości. Nie musi się trudzić, by poznać nawet odległe krainy. Siedzi przed telewizorem

i biernie przyjmuje wszystko, co dostanie od swego nadawcy. Ma wrażenie, że uczestniczy

w różnych spektaklach czy wydarzeniach, bagatelnych lub niezwykłych. […] Problem w tym,

że po obejrzeniu danego programu nie potrafi opowiedzieć, co widział, ponieważ brakuje mu

słów, nie umie nazwać podstawowych rzeczy, bo nie skupił się na nich w czasie emisji danego

programu – inaczej niż nad książką, która skłania do refleksji i uczy słownictwa. Ale czy to

problem dziennikarza? Dla dziennikarza ważne jest to, że zainteresował odbiorcę danym

programem w telewizji, audycją w radiu, artykułem w prasie. A zainteresował dlatego, że

dobrze przedstawił i ujął temat zgodnie z zasadami poetyki gatunków dziennikarskich, którym

także podstawy dała literatura.

Dziennikarz, który chce zrobić wrażenie na odbiorcy, wraca do źródeł dziennikarstwa,

a więc do literatury, ponieważ to literatura daje mu ogromny wachlarz możliwości mówienia

o rzeczywistości. Prasa i radio przyzwyczaiły odbiorców do wysiłku intelektualnego, ale

telewizja i internet wydają się z […] tego wysiłku zwalniać. Dziennikarze jednak nie

zapominają o sile literatury i jej wpływie na rozwój najbardziej współczesnego dziennikarstwa.

Arystotelesowskie sposoby wywoływania napięcia dzięki stosowaniu narracji dramatycznej

zachowały aktualność do dzisiaj, podobnie jak platońskie wyhamowywanie akcji skłaniające

do refleksji. Połączone i zastosowane w dziennikarstwie te dwie techniki narracji – zarówno

w informacji, jak i w publicystyce – dają zadowalające i zaskakujące efekty. Dzięki chwytom

literackim (m.in. plastycznemu opowiadaniu o rzeczywistości i wywoływaniu emocji),

stosowanym w różnych gatunkach dziennikarskich, dziennikarstwo staje się bliższe adresatowi,

bo nie ma innego sposobu trafiania do jego wyobraźni niż obrazowe, literackie, ale bez

stosowania fikcji, przedstawienie problemu, nazywanie i odtwarzanie emocji bohaterów, które

z kolei wpływa na uczucia odbiorcy. […]

Granice dziennikarstwa i literatury są płynne. Dziennikarstwo to nie tylko informowanie

o otaczającej rzeczywistości. To także wpływanie na odbiorcę, mówienie o jego świecie,

problemach, życiu codziennym, językiem klarownym, ale obrazowym i bez użycia fikcji.

Literatura to także pokazywanie codzienności, obrazowanie, język klarowny, ale w większości

przypadków odmienny od języka codziennego: z nadmiarem metafor, aluzji, a przede

wszystkim fikcja. W dziennikarstwie także stosowane są podteksty i niedomówienia, nie tylko

w gatunkach pisanych, ale również w materiałach radiowych i telewizyjnych, jak choćby

funkcja milczenia w radiu i stosowanie ciszy w telewizji.

Dziennikarza – podobnie jak literata – inspiruje otaczająca rzeczywistość. Dziennikarz

wymyśla różne tematy, ale jeśli chce o nich powiedzieć, musi szybko znaleźć w realnym

świecie konkretne przykłady na potwierdzenie tego, co wymyślił. Urozmaica przekaz,

wykorzystując ciekawe literackie rozwiązania. Literatowi wystarczy, że ograniczy się do

swojej wyobraźni, ale zależy mu także na urealnieniu fabuły, dlatego posiłkuje się metodami

i formami dziennikarskimi (cytuje wprawdzie sfingowane dokumenty czy fragmenty

wspomnień lub dzienników, listów czy zamieszcza autentyczne zdjęcia lub urywki artykułów

prasowych) […]. Chce za wszelką cenę przekonać czytelnika, że to, o czym mówi, wydarzyło

się naprawdę – ponieważ zależy mu na zbliżeniu problemów bohaterów fikcyjnych do

bohaterów realnych.

Na podstawie: Kazimierz Wolny-Zmorzyński, Wojciech Furman, Jerzy Snopek, Słowo wstępne,

[w:] tychże [red.], Dziennikarstwo a literatura w XX i XXI wieku, Warszawa 2011.

[[:7]]