Wypracowanie, matura dodatkowa 2020, język polski podstawowy

50 pktwypracowanieśrednie (szac.)Dodatkowa 2020

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

Wybierz jeden temat i napisz wypracowanie.

Temat 1

Jak na postępowanie człowieka wpływa jego wyobrażenie o otaczającej go rzeczywistości? Rozważ problem i uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do fragmentu Pana Tadeusza Adama Mickiewicza, całego utworu oraz do wybranego tekstu kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 wyrazów.

Adam Mickiewicz

Pan Tadeusz

Hrabia zsiadł z konia, sługi odprawił do domu,

A sam ku ogrodowi ruszył po kryjomu […].

[…]

Skacząc jak żaba, cicho, przyczołgał się blisko,

Wytknął głowę – i ujrzał cudne widowisko. […]

Śród ptaszych głów sterczały główki ludzkie małe,

Odkryte; włosy na nich krótkie, jak len białe;

Szyje nagie do ramion; a pomiędzy nimi

Dziewczyna głową wyższa, z włosami dłuższymi [...].

Dziewczyna powiewała podniesioną w ręku

Szarą kitką, podobną do piór strusich pęku;

Nią zdała się oganiać główki niemowlęce

Od złotego motylów deszczu. W drugiej ręce

Coś u niej rogatego, złocistego świeci,

Zdaje się, że naczynie do karmienia dzieci:

Bo je zbliżała dzieciom do ust po kolei,

Miało zaś kształt złotego rogu Amaltei. […]

„O ty! – rzekł – jakimkolwiek uczczę cię imieniem,

Bóstwem jesteś czy nimfą, duchem czy widzeniem!

Mów! własna-li cię wola na ziemię sprowadza,

Obca-li więzi ciebie na padole władza?

Ach, domyślam się – pewnie wzgardzony miłośnik,

Jaki pan możny albo opiekun zazdrośnik

W tym cię parku zamkowym jak zaklętą strzeże!

Godna, by o cię bronią walczyli rycerze,

Byś została romansów heroiną smutnych!

Pokaż cały tekst

Odkryj mi, Piękna, tajnie twych losów okrutnych!

Znajdziesz wybawiciela – odtąd twym skinieniem,

Jak rządzisz sercem moim, tak rządź mym ramieniem”.

Wyciągnął ramię.

Ona z rumieńcem dziewiczym,

Ale z rozweselonym słuchała obliczem. […]

Na koniec zapytała: „Skąd tu Pan przychodzi?

I czego tu po grzędach szuka Pan Dobrodziéj?”

Hrabia oczy roztworzył, zmieszany, zdziwiony,

Milczał, wreszcie, zniżając swej rozmowy tony:

„Przepraszam – rzekł – Panienko! Widzę, żem pomieszał

Zabawy! [...]

Myślił zaś w duchu: jeśli nie jest heroiną

Romansów, jest młodziuchną, prześliczną dziewczyną.

Zbyt często wielka dusza, myśl wielka ukryta

W samotności, jak róża śród lasów rozkwita;

Dosyć ją wynieść na świat, postawić przed słońcem,

Aby widzów zdziwiła jasnych barw tysiącem!

Ogrodniczka tymczasem powstała w milczeniu,

Podniosła jedno dziecię źwisłe na ramieniu,

Drugie wzięła za rękę, a kilkoro przodem

Zaganiając jak gąski, szła dalej ogrodem.

Odwróciwszy się rzekła: „Czy też Pan nie może

Rozbiegłe moje ptastwo wpędzić nazad w zboże?”

„Ja, ptastwo pędzać?” – krzyknął Hrabia z zadziwieniem.

Ona tymczasem znikła, zakryta drzew cieniem. [...]

Samotny Hrabia długo jeszcze stał w ogrodzie;

Dusza jego, jak ziemia po słońca zachodzie,

Ostygała powoli, barwy brała ciemne;

Zaczął marzyć, lecz sny miał bardzo nieprzyjemne.

Zbudził się, sam nie wiedząc, na kogo się gniewał;

Niestety, mało znalazł! nadto się spodziewał! […]

„Po cóż się łudzić? – krzyknął – zgaduję po czasie!

Moja nimfa tajemna pono gęsi pasie!”

Adam Mickiewicz, Pan Tadeusz, Wrocław 2019.

Temat 2

Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i ją uzasadnij. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 wyrazów.

Tadeusz Różewicz

Odpowiedź

Edel sei der Mensch,

Hilfreich und gut!3

Goethe

Czego żąda ode mnie

poezja

Czy wyrzeczenia

odosobnienia i melancholii

Abym szedł przez tłum

jak przez powietrze

Jeżeli poezja żąda

odosobnienia

wyrzeczenia

i rozpaczy

odrzuć ją

Czy miłość do żony

miłość do dziecka

któremu kupuję

małe ubranko

troska o matkę

czy te ludzkie uczucia

zabijają poezję

Stwórz nową

która buduje

z uczuć powszechnych

słów prostych

Niech odejmie od człowieka

wszystko zwierzęce i boskie

Czy muszę uciec

z domu w nocy

kiedy jest burza

i umierać

na małej stacji kolejowej gdzie

kolejarz dudniącym głosem

woła miasta nieznane

Patrzę na dymy które unoszą się

pionowo nad dachami

mojego miasta

w oświetlonych domach ludzie

których kocham

którym rozdałem oczy usta i ręce

i odbieram

Bo każdy z nas chce dotknąć

pomocnej ręki drugiego człowieka

i płacze w nocy.

[1949]

Tadeusz Różewicz, Odpowiedź, [w:] tegoż, Wybór poezji, Wrocław 2016.

3 Motto (niem.) – „Człowiek niech będzie szlachetny / Pomocny bliźnim, dobry”.

Zanim zaczniesz pisaćOpcjonalnie

Jak podejść do tego wypracowania

To arkusz w formule obowiązującej do 2022 roku: rozprawka albo interpretacja tekstu z arkusza. Dziś ćwiczy na nim czytanie tematu, stawianie tezy i argumentowanie tekstem.

  1. Wybierz temat i formę

    Temat 1 to zwykle wypowiedź argumentacyjna do fragmentu z arkusza, temat 2 interpretacja wiersza albo interpretacja porównawcza.

  2. Postaw tezę albo koncepcję interpretacyjną

    W rozprawce: stanowisko wobec problemu z polecenia. W interpretacji: jedno zdanie o tym, o czym jest utwór i co z tego wynika.

  3. Uzasadniaj tekstem

    Każdy argument opieraj na konkretnym miejscu we fragmencie i na całym utworze, a w rozprawce także na innym tekście kultury.

  4. Zamknij kompozycję

    Wstęp, akapity z jedną myślą, zakończenie z wnioskiem. Kryteria tej formuły znajdziesz w rozwiązaniu.

Czego unikać

  • streszczania fragmentu
  • interpretacji bez odwołań do tekstu
  • przenoszenia wymagań nowej formuły (liczba kontekstów, lista lektur) na ten arkusz

Za co są punkty

Punktacja starej formuły ma osiem kategorii od A do H; najwięcej punktów jest za tezę i jej uzasadnienie.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Co musi być w pracy na dany temat

Temat 1

Temat 1. (rozprawka)

Teza musi być zgodna z poleceniem, fragmentem tekstu, odniesieniem do całości utworu oraz z przywołanym tekstem kultury.

Uzasadnienie powinno wynikać z interpretacji załączonego fragmentu, odwołania do Pana Tadeusza i innego tekstu kultury, a odwołania te muszą być funkcjonalne dla argumentacji, nie mogą być prostym streszczeniem.

W przypadku Pana Tadeusza i innych utworów oznaczonych gwiazdką w podstawie programowej błąd rzeczowy może mieć charakter błędu kardynalnego.

Temat 2

Temat 2. (interpretacja utworu poetyckiego)

Koncepcja interpretacyjna zdającego musi być widoczna w pracy, choć nie musi być wyrażona w formie tezy, może wynikać pośrednio z wywodu.

Przywołany przez zdającego kontekst powinien być sfunkcjonalizowany (nawiązujący do tekstu i pogłębiający koncepcję interpretacyjną). Nie wystarczy samo wskazanie lub hasłowe odwołanie się do niego.

Proste odczytanie (parafrazowanie, streszczanie) utworu nie jest jego interpretacją.

Uwaga: Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.

Uwaga: Jeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B – 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.

Uwaga: Jeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.

Uwaga: Pojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę – zdający otrzymuje 0 punktów. Błąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu interpretacyjnego przywołanego przez zdającego.

Kryteria oceniania: 50 pkt

Temat 1: rozprawka50 pkt

Kryteria oceny, temat 1
KryteriumPunkty i za co
A Sformułowanie stanowiska wobec problemu podanego w poleceniudo 6 pkt
  • 6stanowisko jest adekwatne do problemu podanego w poleceniu
  • 3stanowisko jest częściowo adekwatne do problemu podanego w poleceniu
  • 0stanowisko jest nieadekwatne lub brak stanowiska
B Uzasadnienie stanowiskado 18 pkt
  • 18uzasadnienie trafne, szerokie i pogłębione
  • 12uzasadnienie trafne i szerokie
  • 8uzasadnienie trafne, ale wąskie
  • 4uzasadnienie częściowe
  • 0brak uzasadnienia stanowiska
C Poprawność rzeczowado 4 pkt
  • 4brak błędów rzeczowych
  • 2nie więcej niż jeden błąd rzeczowy
  • 0błędy rzeczowe
D Zamysł kompozycyjnydo 6 pkt
  • 6kompozycja funkcjonalna
  • 3zaburzenia funkcjonalności kompozycji
  • 0brak zamysłu kompozycyjnego
E Spójność lokalnado 2 pkt
  • 2pełna spójność wypowiedzi lub nieznaczne zaburzenia spójności
  • 1znaczne zaburzenia spójności
  • 0wypowiedź niespójna
F Styl tekstudo 4 pkt
  • 4styl stosowny
  • 2styl częściowo stosowny
  • 0styl niestosowny
G Poprawność językowado 6 pkt
  • 6brak błędów lub nieliczne błędy nierażące
  • 3liczne błędy nierażące lub nieliczne błędy rażące
  • 0liczne błędy rażące
H Poprawność zapisudo 4 pkt
  • 4zapis w pełni poprawny lub nieliczne błędy nierażące
  • 2liczne błędy nierażące lub nieliczne błędy rażące
  • 0liczne błędy rażące

Temat 2: interpretacja utworu poetyckiego50 pkt

Kryteria oceny, temat 2
KryteriumPunkty i za co
A Koncepcja interpretacyjnado 9 pkt
  • 9koncepcja niesprzeczna z utworem, spójna i obejmująca sensy niedosłowne
  • 6koncepcja niesprzeczna z utworem, ale niespójna i/lub obejmująca w większości znaczenia dosłowne
  • 3koncepcja częściowo sprzeczna z utworem
  • 0brak koncepcji lub koncepcja całkowicie sprzeczna z utworem
B Uzasadnienie tezy interpretacyjnejdo 15 pkt
  • 15uzasadnienie trafne i pogłębione
  • 10uzasadnienie trafne, ale niepogłębione
  • 5uzasadnienie częściowo trafne
  • 0brak trafnych argumentów uzasadniających interpretację
C Poprawność rzeczowado 4 pkt
  • 4brak błędów rzeczowych
  • 2nie więcej niż jeden błąd rzeczowy
  • 0błędy rzeczowe
D Zamysł kompozycyjnydo 6 pkt
  • 6kompozycja funkcjonalna
  • 3zaburzenia funkcjonalności kompozycji
  • 0brak zamysłu kompozycyjnego
E Spójność lokalnado 2 pkt
  • 2pełna spójność wypowiedzi lub nieznaczne zaburzenia spójności
  • 1znaczne zaburzenia spójności
  • 0wypowiedź niespójna
F Styl tekstudo 4 pkt
  • 4styl stosowny
  • 2styl częściowo stosowny
  • 0styl niestosowny
G Poprawność językowado 6 pkt
  • 6brak błędów lub nieliczne błędy nierażące
  • 3liczne błędy nierażące lub nieliczne błędy rażące
  • 0liczne błędy rażące
H Poprawność zapisudo 4 pkt
  • 4zapis w pełni poprawny lub nieliczne błędy nierażące
  • 2liczne błędy nierażące lub nieliczne błędy rażące
  • 0liczne błędy rażące

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.