Zadanie 3, matura dodatkowa 2020, język polski podstawowy

1 pktczytanie ze zrozumieniemśrednie (szac.)Dodatkowa 2020

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Tekst do zadania

Sylwia Kita

Oto jest pytanie. Jak Erich Fromm rozumiał dylemat „mieć czy być”

Wśród rozlicznych filozofów, przywódców religijnych, uczonych, którzy zastanawiają się od wieków nad ludzką żądzą posiadania, szczególne miejsce ma Erich Fromm […] – filozof, psycholog, socjolog – jeden z ważniejszych myślicieli XX w. […] Zdaniem Fromma, nawet jeśli człowiekowi wydaje się, że coś posiada, to w istocie nie ma nic, gdyż posiadanie jest tylko przejściowym momentem w procesie życia. Wyróżnił on dwa podstawowe wymiary ludzkiej egzystencji – modus¹ bycia i modus posiadania.

Posiadanie wiąże się z pojęciem własności, a w szczególności własności prywatnej, która wraz z rozwojem społeczeństwa ewoluowała w stronę coraz bardziej złożonych form. Kiedyś wszystko, co człowiek posiadał, było otaczane szacunkiem i wykorzystywane przez maksymalnie długi czas. W drugiej połowie XX w. ludzie przestali wykazywać tego rodzaju przywiązanie do posiadanych dóbr, głównie z powodu możliwości łatwego nabywania nowych produktów na rynku. Wartością stała się konsumpcja sama w sobie, a nie przechowywanie i dbanie o jak najdłuższą wydajność konkretnej rzeczy. Erich Fromm nazywa przejściowe nabywanie towarów, posiadanie i użytkowanie, wyrzucenie lub wymianę na lepszy model błędnym kołem konsumpcji. Radość z posiadanych dóbr stała się pozorna, bo krótkotrwała. Owa chwilowość wynika z faktu, że bardzo krótko czekamy na dane dobro, a jednocześnie wchodzimy w posiadanie innych nowych rzeczy. Kiedyś człowiek był emocjonalnie związany z posiadanym dobrem, obecnie rzecz jest w wielu wypadkach symbolem statusu, wzmocnieniem poczucia siły i własnego ego. […]

Pokaż cały tekst

Pojęcie modus bycia jest zdecydowanie trudniejsze do analizy aniżeli modus posiadania. Bycie jest związane z przeżywaniem ludzkiej indywidualności. Trudno opisać każdego ze wszystkim, co czyni go człowiekiem – jego myśli, poglądy, stany emocjonalne, temperament czy też okoliczności kształtowania jego postawy. Człowiek, pisze Fromm, jest niepowtarzalny, jak jego odciski palców, i nigdy nie zostanie do końca zrozumiany przez drugiego człowieka, bo nie istnieją dwie takie same osoby. Nawet będąc bardzo empatyczni, nie jesteśmy w stanie odczuwać identycznych stanów emocjonalnych jak druga osoba – możemy jedynie domyślać się, co ona może czuć w danej sytuacji. Oznacza to, że modus bycia jest oryginalny dla każdego z nas, co jednak nie zmienia faktu, że istnieją pewne elementy wspólne dla wszystkich. Fromm wskazuje na trzy takie właściwości: wolność, niezależność i zdolność do krytycznego rozumowania. Dzięki nim człowiek jest w stanie pokonać wewnętrzne bariery, które uniemożliwiają samorozwój. Może dopuścić do głosu to, co jest tłumione lub korygowane przez zewnętrzne normy oraz ograniczenia materialne i bytowe.

W jaki sposób można zatem uwolnić modus bycia? Jest to możliwe przy założeniu, że człowiek zaprzestanie poszukiwań bezpieczeństwa i tożsamości poprzez kurczowe trzymanie się posiadanych rzeczy i własności. „Być” wymaga rezygnacji z egocentryzmu i egoizmu, ale też wypełnienia duchowej pustki i ubóstwa.

Co człowiek powinien wybrać, jak postępować? Biorąc pod uwagę realia współczesnego świata, trudno zrezygnować z orientacji na posiadanie – oznaczałoby to rezygnację z czegoś, co do tej pory dawało poczucie kontroli i bezpieczeństwa, a to wywołuje ogromny lęk. Przede wszystkim trzeba pamiętać, że zarówno modus posiadania, jak i modus bycia są możliwościami ludzkiej natury.

Na podstawie: Sylwia Kita, Oto jest pytanie. Jak Erich Fromm rozumiał dylemat „mieć czy być”, [w:] „Ja My Oni. Poradnik Psychologiczny «Polityki»”, t. 17, 01/2015.

¹ Modus (z łac.) – tu: sposób.

Polecenie

1 punkt

Na podstawie tekstu wymień po dwa czynniki ograniczające oraz umożliwiające samorozwój człowieka.

Czynniki ograniczające samorozwój:

Czynniki umożliwiające samorozwój:

Zanim zaczniesz pisaćOpcjonalnie

Jak odpowiadać w teście czytania

Test formuły do 2022 roku: zadania do dwóch tekstów nieliterackich. Dobre ćwiczenie przed częścią „Język polski w użyciu”.

  1. Przeczytaj polecenie przed akapitem

    Wiesz wtedy, czego szukasz: informacji, funkcji akapitu, znaczenia wyrazu, środka językowego.

  2. Odpowiadaj tekstem

    Odpowiedź ma wynikać ze wskazanego fragmentu. Formułuj ją własnymi słowami, krótko i precyzyjnie.

  3. W streszczeniu trzymaj limit

    Jeśli zadanie każe streścić tekst w podanej liczbie wyrazów, zachowaj temat, główne myśli i logiczną całość.

Czego unikać

  • cytowania zamiast odpowiedzi
  • opinii własnej tam, gdzie pytają o tekst
  • przekraczania limitu wyrazów w streszczeniu

Za co są punkty

Zadania są za 1-3 punkty; razem test dawał 20 punktów.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Czynniki ograniczające samorozwój: wewnętrzne bariery, zewnętrzne normy, ograniczenia materialne/bytowe.

Czynniki umożliwiające samorozwój: wolność, niezależność, zdolność krytycznego rozumowania.

Uwaga: Zalicza się odpowiedzi stanowiące przykład wewnętrznych barier, zewnętrznych norm i ograniczeń materialnych/bytowych.

Schemat punktowania

1 pkt

poprawne wymienienie dwóch czynników ograniczających samorozwój człowieka oraz dwóch czynników umożliwiających samorozwój człowieka.

0 pkt

odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.