Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

[[:5]]

Kolejne zadania egzaminacyjne są wydrukowane na następnych stronach.

[[:6]]

Tekst do zadań 6.–12.

Bohdan Dziemidok

O komizmie

Nie ulega wątpliwości, że jednym z podmiotowych warunków doznawania przeżyć

komicznych, a tym bardziej – umiejętności ich wywoływania, jest posiadanie zmysłu komizmu.

Zmysł ten jest czasem niezbyt ściśle nazywany „poczuciem humoru”. Poczucie humoru

posiada ten, kto śmieje się z pełnego niedorzeczności i absurdów świata i słabostek ludzkich,

ale nie przeciwstawia się im w sposób zdecydowany, uważając się za cząstkę tego świata

i zdając sobie sprawę, że sam także nie jest pozbawiony wad i śmiesznych słabostek.

Człowiek taki potrafi znosić przyjacielskie kpiny, sam nieraz pokpiwa z innych i siebie, jest

pozbawiony małostkowej dumy, która strzeże zazdrośnie swej godności i w każdym niewinnym

żarcie dopatruje się śmiertelnej obrazy, i umie spojrzeć wesoło, żartobliwie na rzeczy nie

zawsze wesołe, nie robiąc z nich tragedii.

Nieprzypadkowo Władysław Tatarkiewicz1 pisał o humorze w swojej książce O szczęściu:

„To nie tyle wesołość, ile h u m o r przyczynia się wybitnie do szczęścia, humor rozumiany nie

tylko jako zdolność i skłonność do robienia żartów i dowcipów, lecz także jako postawa tych,

co życie «biorą z humorem» w przeciwieństwie do tych, co je «biorą tragicznie». Objawia się

naprawdę nie wobec cudzych przygód, lecz wobec własnych, i nie wobec wesołych

i pomyślnych, lecz właśnie smutnych i niepomyślnych. Humor to zdolność nieprzejmowania

się niczym, nawet niepowodzeniami, i obracania ich w żart. Kto tę zdolność posiada, ma

niewątpliwie więcej od innych szans, że będzie szczęśliwy”.

Rzeczywiście umiejętność spojrzenia z uśmiechem na własne słabości, niepowodzenia

i przewrotność losu jest bardzo ważną stroną trudnej sztuki życia. Humorystyczna postawa

wobec życia jest przezwyciężeniem skrajności pesymizmu i malkontenctwa z jednej strony

i naiwnego optymizmu z drugiej. Ludzie o takiej postawie wobec życia nie mają nadmiernie

wygórowanych wymagań wobec innych i świata, nie mają także skłonności do tego, by

wszystko widzieć w czarnych kolorach i martwić się na zapas, zawsze przewidując najgorsze.

Nie przeżywają też ogromnych rozczarowań i tragedii z powodu błahych i przezwyciężalnych

niepowodzeń. Ludziom o takiej postawie wobec życia łatwiej się żyje, łatwiej też współżyć

z nimi.

Wolter2 powiedział kiedyś, że natura, by przynieść człowiekowi ulgę w jego ciężkim życiu,

dała mu sen i nadzieję. Dała mu też śmiech – słusznie dodał Kant3.

Humorystyczna postawa wobec życia może być zatem skuteczną formą samoobrony

zarówno przed atakiem z zewnątrz, jak i przed sobą samym, przed załamaniem, depresją,

pesymizmem, rozpaczą i zwątpieniem we własne siły i możliwości. To paradoksalne, ale

sytuacje represyjne wytwarzają także w społeczeństwie i narodzie specyficzne poczucie

humoru. Tak było podczas wojny i okupacji, represji stalinowskich czy stanu wojennego.

Humor ułatwia przetrwanie w trudnych czasach i sytuacjach przez ukazanie zabawnych

elementów tych sytuacji. Kiedy w sytuacji zagrożenia [człowiek] potrafi się śmiać z samego

siebie, broni się w ten sposób przed szyderstwami przeciwnika.

Na podstawie: Bohdan Dziemidok, O komizmie. Od Arystotelesa do dzisiaj, Gdańsk 2011.

1 Władysław Tatarkiewicz (1886–1980) – polski filozof i historyk filozofii, estetyk i etyk, historyk sztuki. Autor pracy

O szczęściu, w której wyróżnia cztery rodzaje szczęścia i dokonuje syntezy poglądów na jego temat.

2 Wolter (1694–1778) – francuski filozof oświeceniowy, pisarz i publicysta.

3 Immanuel Kant (1724–1804) – niemiecki filozof.

[[:7]]