Zadanie 3, matura czerwiec 2023, język polski podstawowy
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Teksty do zadania
Tekst 2.
Michał Paweł Markowski
Wprowadzenie do humanistyki
Przyrodnik chce nam pokazać, jak świat wygląda naprawdę, i wierzy, że ułomność opisu wynika wyłącznie z ułomności dostępnych narzędzi. Marzy więc, by wreszcie, kiedyś, nie było żadnej różnicy między „rzeczywistością” a jej opisem, wobec czego całą swoją uwagę poświęca doskonaleniu narzędzi. Ich udoskonalenie jest przecież gwarancją adekwatności wyników badań. Humanista z kolei nie zajmuje się „rzeczywistością”, lecz jej przedstawieniami: tekstami i obrazami.
W humanistyce zajmujemy się głównie sobą, czyli tym, jak inni ludzie, których próby uznajemy za pouczające i warte naśladowania, starali się określić swoje miejsce w świecie. W tym sensie nie ma różnicy między pisarzami, artystami i filozofami, których dziełami zajmujemy się w humanistyce: od anonimowych malowideł jaskiniowych po najnowsze teorie literatury chodziło zawsze o to, co zrobić z przygodnością ludzkiego istnienia, jak sobie z nią poradzić, jak ją przechytrzyć, w jakim języku (za pomocą jakich obrazów, słów lub pojęć) ją oszukać. Humanistyka zdaje sprawę z tych prób, jest najlepiej do tego przygotowana, posiada najlepsze ku temu narzędzia, nic więc dziwnego, że kiedy zaczynamy myśleć o sprawach fundamentalnych, od rozmaitych problemów szczegółowych szybko przechodzi się do problemu najbardziej podstawowego: jeżeli już zajmujemy się tym, czym się zajmujemy, to jak, w jakim języku, za pomocą jakich kategorii powinniśmy o tym myśleć.
Pokaż cały tekst
Humanistyka tym różni się od innego rodzaju nauk, że wbudowany jest w nią gest zwątpienia, a tym samym – potrzeba usprawiedliwienia. Wbrew wielu filozofom i teoretykom uważam to nie za słabość, ale za szczęśliwą okoliczność. Humanista to ktoś, kto wątpi w to, czym się zajmuje, ale jednocześnie szuka uzasadnienia swoich słabości, dzięki czemu dowiaduje się więcej nie tylko o swoim przedmiocie, lecz także o sobie. Przyrodnik nie wątpi w celowość prowadzenia badań nad ginącymi gatunkami motyli, literaturoznawcę natomiast nachodzą poważne wątpliwości, czy jest sens zajmowania się zapomnianymi autorami z XVIII wieku.
Astrofizyk za swoją niezachwianą powinność uznaje szukanie odpowiedzi na pytanie o początek kosmosu i jego rozwój, pewność historyka sztuki w analizowaniu stylu rokokowych fresków tak zdecydowanie niezachwiana już nie jest. Bywa, ale tylko wtedy, gdy zechce naśladować w swojej ostentacji kolegę z nauk ścisłych. Wtedy powiada, że wszystkie nauki są równe i że szukanie odpowiedzi na pytanie, dlaczego Tiepolo¹ upodobał sobie kolor różowy, jest równie istotne, co odpowiedź na pytanie, czy kosmos się kurczy czy rozszerza. Otóż, podobnie jak wielu bliskich mi filozofów i badaczy teoretyków, uważam, że pytań tych nie da się postawić obok siebie, gdyż astrofizyk, siadając do swojego komputera, nie zadaje sobie pytania o to, jak jego przedmiot ma się do jego własnej egzystencjalnej sytuacji, na ile granice kosmosu określają granice jego myślenia. Odwrotnie z humanistą, którego pierwszym obowiązkiem powinno być zadanie sobie pytania fundamentalnego: Po jakie licho robię to, co robię?.
Na podstawie: Michał Paweł Markowski, Polityka wrażliwości. Wprowadzenie do humanistyki, Kraków 2013.
¹ Giovanni Battista Tiepolo lub Giambattista Tiepolo (1696–1770) – włoski malarz, rysownik i grafik.
Polecenie
1 punktCzy Michał Paweł Markowski uznaje za wadę gest zwątpienia humanisty? Uzasadnij odpowiedź na podstawie tekstu Wprowadzenie do humanistyki.
Zanim zaczniesz pisaćOpcjonalnie
Jak odpowiadać w tej części
Zadania sprawdzają, czy rozumiesz dwa teksty z arkusza i świadomie używasz języka. Odpowiedź ma wynikać z tekstu, nie z ogólnej wiedzy.
Sprawdź czasownik w poleceniu
Wyjaśnij, rozstrzygnij, uzasadnij, podaj przykład: każdy wymaga czegoś innego. Rozstrzygnięcie bez uzasadnienia nie dostaje punktu.
Wróć do wskazanego miejsca w tekście
Polecenie zwykle podaje akapit albo zdanie. Odpowiedz na podstawie tego fragmentu i całego tekstu, własnymi słowami.
Odpowiedz pełnym zdaniem i zamknij temat
Jedno lub dwa precyzyjne zdania. Jeśli polecenie pyta o dwie rzeczy (np. oba teksty), odpowiedz na obie.
Czego unikać
- przepisywania zdań z tekstu jako odpowiedzi
- odpowiedzi ogólnych, które pasowałyby do każdego tekstu
- pomijania drugiej części polecenia
Za co są punkty
Zadania są za 1-2 punkty; punkt daje trafna treść, a w zadaniach na uzasadnienie komplet: rozstrzygnięcie i powód.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
• Wątpienie humanisty zostało uznane w tekście za zaletę, bo dzięki niemu humanista dowiaduje się więcej o przedmiocie swoich badań / o sobie.
• Markowski nie uznaje gestu zwątpienia za wadę, ponieważ z tego gestu wynika dążenie humanistów do samopoznania.
• Nie – uznaje ten gest za zaletę. Z wątpieniem związane są pytania: „Dlaczego?” i „Po co?”, a więc pytania dotyczące fundamentalnej kwestii sensu, których stawianie jest obowiązkiem humanisty.
Schemat punktowania
poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie.
odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.