Zadanie 3, matura czerwiec 2023, język polski podstawowy

1 pktjęzyk polski w użyciuśrednie (szac.)Czerwiec 2023

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Teksty do zadania

Tekst 2.

Michał Paweł Markowski

Wprowadzenie do humanistyki

Przyrodnik chce nam pokazać, jak świat wygląda naprawdę, i wierzy, że ułomność opisu wynika wyłącznie z ułomności dostępnych narzędzi. Marzy więc, by wreszcie, kiedyś, nie było żadnej różnicy między „rzeczywistością” a jej opisem, wobec czego całą swoją uwagę poświęca doskonaleniu narzędzi. Ich udoskonalenie jest przecież gwarancją adekwatności wyników badań. Humanista z kolei nie zajmuje się „rzeczywistością”, lecz jej przedstawieniami: tekstami i obrazami.

W humanistyce zajmujemy się głównie sobą, czyli tym, jak inni ludzie, których próby uznajemy za pouczające i warte naśladowania, starali się określić swoje miejsce w świecie. W tym sensie nie ma różnicy między pisarzami, artystami i filozofami, których dziełami zajmujemy się w humanistyce: od anonimowych malowideł jaskiniowych po najnowsze teorie literatury chodziło zawsze o to, co zrobić z przygodnością ludzkiego istnienia, jak sobie z nią poradzić, jak ją przechytrzyć, w jakim języku (za pomocą jakich obrazów, słów lub pojęć) ją oszukać. Humanistyka zdaje sprawę z tych prób, jest najlepiej do tego przygotowana, posiada najlepsze ku temu narzędzia, nic więc dziwnego, że kiedy zaczynamy myśleć o sprawach fundamentalnych, od rozmaitych problemów szczegółowych szybko przechodzi się do problemu najbardziej podstawowego: jeżeli już zajmujemy się tym, czym się zajmujemy, to jak, w jakim języku, za pomocą jakich kategorii powinniśmy o tym myśleć.

Pokaż cały tekst

Humanistyka tym różni się od innego rodzaju nauk, że wbudowany jest w nią gest zwątpienia, a tym samym – potrzeba usprawiedliwienia. Wbrew wielu filozofom i teoretykom uważam to nie za słabość, ale za szczęśliwą okoliczność. Humanista to ktoś, kto wątpi w to, czym się zajmuje, ale jednocześnie szuka uzasadnienia swoich słabości, dzięki czemu dowiaduje się więcej nie tylko o swoim przedmiocie, lecz także o sobie. Przyrodnik nie wątpi w celowość prowadzenia badań nad ginącymi gatunkami motyli, literaturoznawcę natomiast nachodzą poważne wątpliwości, czy jest sens zajmowania się zapomnianymi autorami z XVIII wieku.

Astrofizyk za swoją niezachwianą powinność uznaje szukanie odpowiedzi na pytanie o początek kosmosu i jego rozwój, pewność historyka sztuki w analizowaniu stylu rokokowych fresków tak zdecydowanie niezachwiana już nie jest. Bywa, ale tylko wtedy, gdy zechce naśladować w swojej ostentacji kolegę z nauk ścisłych. Wtedy powiada, że wszystkie nauki są równe i że szukanie odpowiedzi na pytanie, dlaczego Tiepolo¹ upodobał sobie kolor różowy, jest równie istotne, co odpowiedź na pytanie, czy kosmos się kurczy czy rozszerza. Otóż, podobnie jak wielu bliskich mi filozofów i badaczy teoretyków, uważam, że pytań tych nie da się postawić obok siebie, gdyż astrofizyk, siadając do swojego komputera, nie zadaje sobie pytania o to, jak jego przedmiot ma się do jego własnej egzystencjalnej sytuacji, na ile granice kosmosu określają granice jego myślenia. Odwrotnie z humanistą, którego pierwszym obowiązkiem powinno być zadanie sobie pytania fundamentalnego: Po jakie licho robię to, co robię?.

Na podstawie: Michał Paweł Markowski, Polityka wrażliwości. Wprowadzenie do humanistyki, Kraków 2013.

¹ Giovanni Battista Tiepolo lub Giambattista Tiepolo (1696–1770) – włoski malarz, rysownik i grafik.

Polecenie

1 punkt

Czy Michał Paweł Markowski uznaje za wadę gest zwątpienia humanisty? Uzasadnij odpowiedź na podstawie tekstu Wprowadzenie do humanistyki.

Zanim zaczniesz pisaćOpcjonalnie

Jak odpowiadać w tej części

Zadania sprawdzają, czy rozumiesz dwa teksty z arkusza i świadomie używasz języka. Odpowiedź ma wynikać z tekstu, nie z ogólnej wiedzy.

  1. Sprawdź czasownik w poleceniu

    Wyjaśnij, rozstrzygnij, uzasadnij, podaj przykład: każdy wymaga czegoś innego. Rozstrzygnięcie bez uzasadnienia nie dostaje punktu.

  2. Wróć do wskazanego miejsca w tekście

    Polecenie zwykle podaje akapit albo zdanie. Odpowiedz na podstawie tego fragmentu i całego tekstu, własnymi słowami.

  3. Odpowiedz pełnym zdaniem i zamknij temat

    Jedno lub dwa precyzyjne zdania. Jeśli polecenie pyta o dwie rzeczy (np. oba teksty), odpowiedz na obie.

Czego unikać

  • przepisywania zdań z tekstu jako odpowiedzi
  • odpowiedzi ogólnych, które pasowałyby do każdego tekstu
  • pomijania drugiej części polecenia

Za co są punkty

Zadania są za 1-2 punkty; punkt daje trafna treść, a w zadaniach na uzasadnienie komplet: rozstrzygnięcie i powód.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

• Wątpienie humanisty zostało uznane w tekście za zaletę, bo dzięki niemu humanista dowiaduje się więcej o przedmiocie swoich badań / o sobie.

• Markowski nie uznaje gestu zwątpienia za wadę, ponieważ z tego gestu wynika dążenie humanistów do samopoznania.

• Nie – uznaje ten gest za zaletę. Z wątpieniem związane są pytania: „Dlaczego?” i „Po co?”, a więc pytania dotyczące fundamentalnej kwestii sensu, których stawianie jest obowiązkiem humanisty.

Schemat punktowania

1 pkt

poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie.

0 pkt

odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.