Zadanie 10, matura maj 2024, język polski podstawowy
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Tekst do zadania
Przeczytaj definicję pojęcia koncept oraz wiersz Niestatek Jana Andrzeja Morsztyna.
Koncept – wyszukany pomysł rządzący konstrukcją całości lub części utworu poetyckiego, zrealizowany w postaci zaskakujących i kunsztownych sposobów rozumowania, obrazowania i wysłowienia.
Na podstawie: Podręczny słownik terminów literackich, red. Janusz Sławiński, Warszawa 2001.
Jan Andrzej Morsztyn
Niestatek¹
Oczy są ogień, czoło jest zwierciadłem,
Włos złotem, perłą ząb, płeć mlekiem zsiadłem,
Usta koralem, purpurą jagody²,
Póki mi, panno, dotrzymujesz zgody.
Jak się zwadzimy³ – jagody są trądem,
Usta czeluścią, płeć blejwasem bladem⁴,
Ząb szkapią kością, włosy pajęczyną,
Czoło maglownią⁵, a oczy perzyną⁶.
Jan Andrzej Morsztyn, Niestatek, [w:] tegoż, Wybór poezji, Wrocław 1998.
¹ Niestatek – tu: niestałość, zmienność.
² Jagody – policzki.
³ Zwadzić się – pokłócić się.
⁴ Blejwas blady – martwa biel ołowianej białej farby.
⁵ Czoło maglownią – pomarszczone jak pokryta rowkami deska do maglowania.
⁶ Perzyna – popiół.
Polecenie
1 punktWyjaśnij, na czym polega koncept w wierszu Niestatek Jana Andrzeja Morsztyna.
Zanim zaczniesz pisaćOpcjonalnie
Jak odpowiadać w teście historycznoliterackim
Krótkie zadania z lektur obowiązkowych i epok. Liczy się konkretna wiedza o utworze przywołana w odpowiedzi.
Rozpoznaj utwór i epokę
Fragment, ilustracja albo cytat odsyłają do konkretnej lektury. Zanim odpowiesz, ustal tytuł, autora i epokę.
Odpowiedz na to, o co pytają
Podaj bohatera, motyw albo cechę i od razu ją pokaż na przykładzie z utworu: wydarzenie, postawa, scena.
Uzasadniaj znajomością lektury
W zadaniach z uzasadnieniem punkt jest za odwołanie do treści całego utworu, nie tylko do fragmentu z arkusza.
Czego unikać
- ogólników bez przykładu z lektury
- mylenia bohaterów i autorów (błąd rzeczowy odbiera punkt)
- odpowiedzi dłuższych niż miejsce w arkuszu: liczy się trafność
Za co są punkty
Zadania są za 1-2 punkty; razem ta część daje 15 punktów.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
• Na tym, że kobieta jest inaczej postrzegana przez ukochanego, kiedy są zgodni, a inaczej – kiedy się pokłócą.
• Koncept polega na zobrazowaniu zmienności postrzegania kobiety pod wpływem emocji towarzyszących życiu w zgodzie oraz niezgodzie.
• Koncept w wierszu Niestatek polega na zastosowaniu kontrastu. Na początku ukazano wyidealizowany wizerunek panny, gdy zakochani są w zgodzie ze sobą. Z kolei po kłótni dziewczyna staje się szpetna w oczach ukochanego.
Uwaga: Jeżeli zdający w odpowiedzi tylko wymienia środki stylistyczne zawarte w utworze, to za rozwiązanie zadania otrzymuje 0 pkt.
Schemat punktowania
trafne wyjaśnienie w odniesieniu do zawartości myślowej utworu albo do budowy utworu.
odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.