Zadanie 14, matura maj 2025, język polski podstawowy
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Tekst do zadania
Przeczytaj poniższy utwór literacki.
Zbigniew Herbert
Stary Prometeusz
Pisze pamiętniki. Próbuje w nich wyjaśnić miejsce bohatera w systemie konieczności, pogodzić sprzeczne ze sobą pojęcie bytu i losu.
Ogień buzuje wesoło na kominku, w kuchni krząta się żona – egzaltowana dziewczyna, która nie mogła urodzić mu syna, ale pociesza się, że i tak przejdzie do historii. Przygotowanie do kolacji, na którą ma przyjść miejscowy proboszcz i aptekarz, najbliższy teraz przyjaciel Prometeusza.
Ogień buzuje na kominku. Na ścianie wypchany orzeł i list dziękczynny tyrana Kaukazu, któremu dzięki wynalazkowi Prometeusza udało się spalić zbuntowane miasto.
Prometeusz śmieje się cicho. Jest to teraz jedyny sposób wyrażenia niezgody na świat.
[Pierwodruk 1973]
Zbigniew Herbert, Stary Prometeusz, [w:] tegoż, Wybór poezji, Wrocław 2019.
Polecenie
2 punktyCzy postawa starego Prometeusza przedstawiona w utworze Zbigniewa Herberta jest zgodna z mitologicznym pierwowzorem? W uzasadnieniu odpowiedzi odwołaj się do przytoczonego utworu oraz do mitu o Prometeuszu z Mitologii Jana Parandowskiego.
Zanim zaczniesz pisaćOpcjonalnie
Jak odpowiadać w teście historycznoliterackim
Krótkie zadania z lektur obowiązkowych i epok. Liczy się konkretna wiedza o utworze przywołana w odpowiedzi.
Rozpoznaj utwór i epokę
Fragment, ilustracja albo cytat odsyłają do konkretnej lektury. Zanim odpowiesz, ustal tytuł, autora i epokę.
Odpowiedz na to, o co pytają
Podaj bohatera, motyw albo cechę i od razu ją pokaż na przykładzie z utworu: wydarzenie, postawa, scena.
Uzasadniaj znajomością lektury
W zadaniach z uzasadnieniem punkt jest za odwołanie do treści całego utworu, nie tylko do fragmentu z arkusza.
Czego unikać
- ogólników bez przykładu z lektury
- mylenia bohaterów i autorów (błąd rzeczowy odbiera punkt)
- odpowiedzi dłuższych niż miejsce w arkuszu: liczy się trafność
Za co są punkty
Zadania są za 1-2 punkty; razem ta część daje 15 punktów.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Jest zgodna. Uzasadnienie, np.:
• Tak, ponieważ w micie Prometeusz, aby wyrazić niezgodę na świat i na cierpienie, które przeżywają jego ukochani ludzie, wykrada z Olimpu ogień. Prometeusz z wiersza Herberta również wykazuje niezgodę na świat, którą ze względu na swój wiek wyraża tylko poprzez cichy śmiech.
Nie jest zgodna. Uzasadnienie, np.:
• Bohater Herberta to zwykły bezsilny człowiek, który nie walczy. Natomiast mityczny Prometeusz buntował się, przeciwstawiał boskim rozkazom.
• Mitologiczny Prometeusz sprzeciwia się Zeusowi i jest gotowy na poświęcenie oraz na cierpienie w imię idei, a Prometeusz Herberta jest konformistą, przyjmuje bierną postawę, prowadzi spokojne życie – jego postawa nie jest zatem zgodna z pierwowzorem.
Schemat punktowania
rozstrzygnięcie ORAZ trafne uzasadnienie w odniesieniu do utworu Stary Prometeusz i mitu o Prometeuszu.
poprawne określenie postawy starego Prometeusza z utworu Zbigniewa Herberta.
odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Komentarz. Poprawna odpowiedź wymaga jednoznacznego rozstrzygnięcia (czy postawa jest zgodna czy nie) oraz uzasadnienia zawierającego odniesienia zarówno do tekstu Herberta, jak i do mitu. Za sam opis postawy bohatera bez porównania z pierwowzorem przyznawany jest 1 punkt.