Zadanie 9, matura maj 2025, język polski podstawowy
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Teksty do zadania
Przeczytaj poniższe fragmenty utworów literackich.
Tekst 1.
Adam Mickiewicz
Dziady cz. III
P. ROLLISONOWA
Panie! litość – ja wdowa! Panie Senatorze!
Słyszałam, że zabili – czyż można, mój Boże!
Moje dziecko! – Ksiądz mówi, że on jeszcze żyje;
Ale go biją, Panie! ktoż dzieci tak bije! –
Jego zbito – zlituj się – po katowsku zbito.
(płacze)
[…]
Siadłam tam na rogu,
Pod murem – mury grube – przyłożyłam ucho –
Tam siedziałam od rana. – W północ, w mieście głucho,
Słucham – w północ, tam z muru – nie, nie zwodzę siebie:
Słyszałam go, słyszałam, jak Pan Bóg na niebie,
Ja głos jego słyszałam uszami własnemi –
Cichy, jakby spod ziemi, jak ze środka ziemi.
I mój słuch wszedł w głąb muru, daleko, głęboko;
Ach, dalej poszedł niźli najbystrzejsze oko.
Słyszałam, męczono go –
[…]
Niema owca pozna głos swojego jagnięcia
Śród najliczniejszej trzody – ach, to był głos taki! –
Ach, dobry Panie, żebyś słyszał raz głos taki,
Ty byś już nigdy w życiu spokojnie nie zasnął!
Adam Mickiewicz, Dziady drezdeńskie (część III), Wrocław 2012.
Tekst 2.
Józef Wittlin
Stabat Mater1
Stała matka boleściwa – na rynku,
Przy swym martwym powieszonym synku.
Stała w świata przeraźliwej pustce
Polska matka w służącowskiej chustce.
Nie płakała i nic nie mówiła,
Zimne oczy w zimne zwłoki wbiła.
Wisiał martwy, z wszystkiego wyzuty,
Niemcy przedtem zabrali mu buty.
Będą w butach jej syna chodzili
Po tej ziemi, którą pohańbili.
Po tej ziemi, która umęczona
Stoi – patrzy – i milczy – jak ona.
[1942]
Józef Wittlin, Stabat Mater, [w:] tegoż, Poezje, Warszawa 1978.
1 Stabat Mater (łac.) – Stała Matka.
Polecenie
2 punktyRozstrzygnij, czy obraz matki w przytoczonym fragmencie Dziadów cz. III Adama Mickiewicza jest podobny do obrazu matki w przytoczonym fragmencie wiersza Stabat Mater Józefa Wittlina. W uzasadnieniu odpowiedzi sformułuj dwa argumenty – każdy w odniesieniu do obu tekstów.
Rozstrzygnięcie:
Argument 1.:
Argument 2.:
Zanim zaczniesz pisaćOpcjonalnie
Jak odpowiadać w teście historycznoliterackim
Krótkie zadania z lektur obowiązkowych i epok. Liczy się konkretna wiedza o utworze przywołana w odpowiedzi.
Rozpoznaj utwór i epokę
Fragment, ilustracja albo cytat odsyłają do konkretnej lektury. Zanim odpowiesz, ustal tytuł, autora i epokę.
Odpowiedz na to, o co pytają
Podaj bohatera, motyw albo cechę i od razu ją pokaż na przykładzie z utworu: wydarzenie, postawa, scena.
Uzasadniaj znajomością lektury
W zadaniach z uzasadnieniem punkt jest za odwołanie do treści całego utworu, nie tylko do fragmentu z arkusza.
Czego unikać
- ogólników bez przykładu z lektury
- mylenia bohaterów i autorów (błąd rzeczowy odbiera punkt)
- odpowiedzi dłuższych niż miejsce w arkuszu: liczy się trafność
Za co są punkty
Zadania są za 1-2 punkty; razem ta część daje 15 punktów.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Rozstrzygnięcie: Jest podobny. Argumenty, np.:
• W obu fragmentach przedstawiona jest matka cierpiąca. Rollisonowa cierpi, ponieważ jej syn jest męczony, natomiast matka z wiersza Wittlina cierpi z powodu śmierci syna – w wierszu określa się ją jako „boleściwą”.
• W obu tekstach jest przedstawiona matka kochająca, o czym świadczy to, że obie matki starają się być jak najbliżej synów. Rollisonowa nasłuchuje pod murami, a matka z wiersza Wittlina stoi przy zwłokach syna.
Rozstrzygnięcie: Nie jest podobny. Argumenty, np.:
• Rollisonowa bardzo emocjonalnie opowiada o sytuacji katowanego syna oraz o swoim cierpieniu, zaś bohaterka wiersza Wittlina jest oniemiała z rozpaczy, nie okazuje emocji.
• Matka z Dziadów cz. III ma nadzieję, że jej syn żyje – ta z utworu Wittlina nie ma wątpliwości co do śmierci syna, a więc straciła nadzieję.
Rozstrzygnięcie: Częściowo jest podobny.
• Argument za, np.: Obie matki są ukazane jako cierpiące. Rollisonowa boleje nad losem syna, a matka z wiersza Stabat Mater cierpi z powodu straty dziecka.
• Argument przeciw, np.: Rollisonowa prezentuje czynną postawę – błaga Senatora o litość. Z kolei matka w wierszu Wittlina prezentuje postawę bierną – stoi zapatrzona w zwłoki syna.
Schemat punktowania
rozstrzygnięcie i sformułowanie dwóch poprawnych argumentów w odniesieniu do obu tekstów.
rozstrzygnięcie i sformułowanie jednego poprawnego argumentu w odniesieniu do obu tekstów.
odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Komentarz. Zaakceptować każde z trzech rozstrzygnięć (jest podobny, nie jest podobny, częściowo jest podobny), o ile uzasadnienie zawiera dwa argumenty odnoszczące się do obu tekstów. Każdy argument musi odwoływać się zarówno do Dziadów, jak i do Stabat Mater.