Zadanie 10.2, matura maj 2015, fizyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Wspólne informacje do wiązki zadań
Zjawisko termoelektryczne odkryte w 1821 roku przez T. J. Seebecka polega na powstawaniu napięcia w obwodzie złożonym z dwóch różnych metali, których złącza różnią się temperaturami (rysunek obok). Przez powierzchnię złącza swobodne elektrony przenikają z metalu o większej ich liczbie w jednostce objętości do metalu o liczbie mniejszej. W pierwszym metalu pojawia się niedobór elektronów, a w drugim – nadmiar. Efekt ten zależy od temperatury, dlatego jeśli jedno złącze pozostaje w innej temperaturze niż drugie, to w obwodzie powstaje napięcie (rzędu mV). To zjawisko znalazło współcześnie zastosowanie w budowie generatorów termoelektrycznych stosowanych do zasilania sond kosmicznych.
PowiększNapięcie termoelektryczne U określone jest wzorem
U = (SB − SA) ⋅ (T1 − T2)
gdzie SB i SA są współczynnikami Seebecka charakterystycznymi dla danych metali, a T1 i T2 – temperaturami złącz obu metali. Wartości współczynników Seebecka S dla niektórych metali przedstawia poniższa tabela.
| metal | glin | molibden | nikiel | ołów | pallad | platyna | wolfram | żelazo |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| S, | +3,9 | +12 | –15 | +4,4 | –5 | 0 | +8 | +18,8 |
Na podstawie: H. Stöcker, Nowoczesne kompendium fizyki, Warszawa 2010.
Polecenie
2 punktya) Dobierz parę metali spośród przedstawionych w tabeli na poprzedniej stronie, umożliwiającą uzyskanie maksymalnego napięcia termoelektrycznego przy ustalonej różnicy temperatur.
b) Oblicz napięcie termoelektryczne dla dobranej przez Ciebie pary metali, jeśli jedno ze złącz umieścimy w naczyniu z topniejącym lodem, a drugie – w wodzie wrzącej pod normalnym ciśnieniem.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
a) Największa różnica SB − SA występuje dla pary nikiel–żelazo.
b) Dla tej pary napięcie termoelektryczne wynosi
Schemat punktowania
poprawny wybór pary metali oraz poprawne obliczenie napięcia.
poprawny wybór pary metali
LUB
– błędny wybór pary metali i zgodne z tym wyborem obliczenie napięcia.
brak spełnienia powyższych kryteriów.
Komentarz. Temperatura topniejącego lodu: 0°C, temperatura wody wrzącej pod normalnym ciśnieniem: 100°C. Różnica temperatur wynosi 100 K.