Zadanie 10.2, matura maj 2015, fizyka rozszerzona

2 pktobliczeniowełatwe 68%Maj 2015

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Zjawisko termoelektryczne odkryte w 1821 roku przez T. J. Seebecka polega na powstawaniu napięcia w obwodzie złożonym z dwóch różnych metali, których złącza różnią się temperaturami (rysunek obok). Przez powierzchnię złącza swobodne elektrony przenikają z metalu o większej ich liczbie w jednostce objętości do metalu o liczbie mniejszej. W pierwszym metalu pojawia się niedobór elektronów, a w drugim – nadmiar. Efekt ten zależy od temperatury, dlatego jeśli jedno złącze pozostaje w innej temperaturze niż drugie, to w obwodzie powstaje napięcie (rzędu mV). To zjawisko znalazło współcześnie zastosowanie w budowie generatorów termoelektrycznych stosowanych do zasilania sond kosmicznych.

obwód z dwóch przewodów, metalu A (dolny) i metalu B (górny), połączonych w dwóch złączach o temperaturach T1 i T2; w przewód z metalu B włączony woltomierz V mierzący napięcie UPowiększ
obwód z dwóch przewodów, metalu A (dolny) i metalu B (górny), połączonych w dwóch złączach o temperaturach T1 i T2; w przewód z metalu B włączony woltomierz V mierzący napięcie U

Napięcie termoelektryczne U określone jest wzorem

U = (SB − SA) ⋅ (T1 − T2)

gdzie SB i SA są współczynnikami Seebecka charakterystycznymi dla danych metali, a T1 i T2 – temperaturami złącz obu metali. Wartości współczynników Seebecka S dla niektórych metali przedstawia poniższa tabela.

metalglinmolibdennikielołówpalladplatynawolframżelazo
S, μVK\frac{\mu\mathrm{V}}{\mathrm{K}}+3,9+12–15+4,4–50+8+18,8

Na podstawie: H. Stöcker, Nowoczesne kompendium fizyki, Warszawa 2010.

Polecenie

2 punkty

a) Dobierz parę metali spośród przedstawionych w tabeli na poprzedniej stronie, umożliwiającą uzyskanie maksymalnego napięcia termoelektrycznego przy ustalonej różnicy temperatur.

b) Oblicz napięcie termoelektryczne dla dobranej przez Ciebie pary metali, jeśli jedno ze złącz umieścimy w naczyniu z topniejącym lodem, a drugie – w wodzie wrzącej pod normalnym ciśnieniem.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

a) Największa różnica SB − SA występuje dla pary nikiel–żelazo.

b) Dla tej pary napięcie termoelektryczne wynosi

U=(18,8 μVK+15 μVK)⋅100 K=3,38 mVU = \left(18{,}8\ \frac{\mu\mathrm{V}}{\mathrm{K}} + 15\ \frac{\mu\mathrm{V}}{\mathrm{K}}\right) \cdot 100\ \mathrm{K} = 3{,}38\ \mathrm{mV}

Schemat punktowania

2 pkt

poprawny wybór pary metali oraz poprawne obliczenie napięcia.

1 pkt

poprawny wybór pary metali

LUB

– błędny wybór pary metali i zgodne z tym wyborem obliczenie napięcia.

0 pkt

brak spełnienia powyższych kryteriów.

Komentarz. Temperatura topniejącego lodu: 0°C, temperatura wody wrzącej pod normalnym ciśnieniem: 100°C. Różnica temperatur wynosi 100 K.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.